تفاوت بین تمیز کردن، ضد‌عفونی کردن و استریل کردن


ایرنا زندگی: تمیز کردن از جمله کار‌های روزانه‌ای است که انجام می‌دهیم. به نظر شما، آیا بهتر است کفش‌ها را وقتی به خانه می‌رسیم ضد عفونی کنیم یا استریل؟ بین ضد عفونی کردن و استریل کردن تفاوت وجود دارد و نمی‌توانیم آن‌ها را به جای یکدیگر انتخاب کنیم. اگر می‌خواهیم درست و صحیح تمیز کنیم مخصوصا در این دوره‌ی اپیدمی کروناویروس، بهتر است تفاوت بین ضد عفونی و استریل کردن را بدانیم.

تفاوت بین تمیز کردن، ضد‌عفونی کردن و استریل کردن

تفاوت بین تمیز کردن، ضد عفونی و استریل کردن

اگر شما هم تا به حال به این موضوع دقت نمی‌کردید و تفاوت بین این سه را نمی‌دانید، باید بگوییم شما تنها نیستید. بسیاری از افراد بدون آگاهی‌های لازم از این سه به جای یکدیگر استفاده می‌کنند که عملا برایشان کارکرد لازم را ندارد. بر اساس سی‌دی‌سی، مرکز کنترل و پیش‌گیری بیماری:

۱. تمیزکردن: یعنی پاکسازی میکروب‌ها، گرد و خاک و ناخالصی‌ها از سطوح و اشیا.

۲. استریل کردن: تعداد میکروب‌های موجود در سطوح را به میزان قابل توجه و ایمنی پایین می‌آورد. طبق استاندارد یا الزامات بهداشت عمومی، تمیز کردن یا ضد عفونی کردن سطوح و اشیا نیز همین کارکرد را دارند و خطر انتشار میکروب را کاهش می‌دهند.

۳. ضد عفونی کردن: با استفاده از مواد ضد عفونی کننده که از مواد شیمیایی ساخته شده، پروسه‌ی از بین بردن میکروب‌ها را انجام می‌دهد. این فرآیند سطوح را تمیز نمی‌کند، ولی از انتشار میکروب‌ها جلوگیری می‌کند.

در جمع بندی کلی تمیز کردن، میکروب‌ها را از بین می‌رود. استریل کردن تعداد میکروب‌ها را کاهش می‌دهد. ضد عفونی کردن میکروب‌ها را می‌کشد.

چرا مهم است که تفاوت‌ها را بدانیم؟

با آموختن تفاوت بین تمیز کردن، ضد عفونی و استریل کردن، در انتخاب خود آگاهانه‌تر عمل می‌کنیم. دیگر می‌دانیم در سطوح مختلف از کدام یک استفاده کنیم. تمیز کردن سرامیک کثیف نیازی به مواد شیمیایی قوی ندارد. ولی به عنوان مثال ممکن است برای توالت‌ها ضد عفونی کردن مناسب‌تر باشد. برای تمیز کردن سطح، سی‌دی‌سی، توصیه می‌کند میکروب‌ها را با استفاده از صابون و آب از بین ببرید. برای بهداشت و ترقی سطح کیفی، توصیه می‌کنند که ابتدا آن‌ها را با آب و صابون تمیز کنید. پس از آن می‌توانید با محلول یک قاشق غذاخوری سفید کننده در یک گالن آب، استریل کنید. برای اطمینان از موثر بودن، باید چند دقیقه بماند تا از کشته شدن میکروب‌ها اطمینان حاصل شود. برای گوشی از استریل کردن، برای کفش از ضد عفونی کردن و برای لباس‌ها از تمیز کردن (شستن) استفاده کنید.

تفاوت بین تمیز کردن، ضد‌عفونی کردن و استریل کردن

چرا شستن دست‌ها بعد از این مراحل واجب است؟

حتی هنگامی که شیوع همه‌گیر کروناویروس وجود نداشت. سی‌دی‌سی، به شما توصیه می‌کرد که از صابون و آب برای شست و شوی دستان خود به مدت ۲۰ ثانیه استفاده کنید. اگرچه به نظر ساده می‌رسد، شستن دست‌ها در جلوگیری از شیوع بیماری‌ها بسیار اثرگذار است.

مروری بر فرازوفرودهای مهم نفت در نیم قرن اخیر


روزنامه خراسان – ناصری: بهای نفت از اولین شوک نفتی در سال ۱۹۷۳ تاکنون فراز و فرود‌های زیادی را طی کرده و از ۵ دلار تا بیش از ۱۴۷ دلار را تجربه کرده است. نگاهی به نوسانات نفت در طی حدود ۵۰ سال اخیر نشان می‌دهد که با رونق گرفتن اقتصاد یا کاهش تولید، قیمت نفت اوج می‌گیرد و با توجه به تحولات سیاسی، اقتصادی و حتی موضوعاتی مانند کرونا که این روز‌ها همه ابعاد زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده و برای اولین بار قیمت نفت را به زیر صفر یا منفی رسانده است کاهش می‌یابد که در ادامه، آن‌ها را نوشته ایم. می‌شود فهمید که قیمت کنونی نفت ماندگار نخواهد بود.

نیم قرن فراز و فرود طلای سیاه

۱۹۶۰ – تشکیل اوپک – ۲ دلار

سال ۱۹۶۰ شاید نقطه عطفی برای اندازه گیری نوسانات قیمت نفت تاکنون باشد. در این سال سازمان کشور‌های صادر کننده نفت به نام اوپک توسط ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا ایجاد می‌شود. در سال تشکیل اوپک قیمت نفت هر بشکه یک دلار و ۶۳ سنت بود که تا سال ۱۹۷۳ میلادی هم به حدود ۳ دلار رسید.

۱۹۷۳ – جنگ اعراب و رژیم اشغالگر – ۱۲ دلار

سال ۱۹۷۳ اولین شوک نفتی در جهان رقم خورد و با افزایش خیره کننده چهار برابری همراه شد و اوپک برای اولین بار کنترل قیمت‌ها را از دست شرکت‌های چند ملیتی غربی خارج و کانادا، ژاپن، هلند، انگلستان و آمریکا را به دلیل حمایت از اسرائیل در جنگ شش روزه تحریم کرد. بعد از این اتفاق اوپک برای اولین بار بدون مشورت و مذاکره با کمپانی‌های نفتی قیمت نفت را افزایش داد که باعث شد قیمت بازار از ۳ دلار برای هر بشکه به ۱۲ دلار افزایش یابد. قیمت نفت تا سال ۱۹۷۹ نوسان زیادی نداشت و بین ۱۱ تا ۱۳ دلار در نوسان بود.

۱۹۷۹ – وقوع جنگ تحمیلی – ۳۵ دلار

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در کشورمان عراق با حمایت گسترده کشور‌های غربی جنگ هشت ساله‌ای را علیه ایران رقم زد. در طی این هشت سال به دلیل کاهش صادرات نفت در ایران که دومین تولید کننده نفت اوپک است و عراق، قیمت نفت جهش بلندی داشت و قیمت نفت تا ۳۵ دلار در هر بشکه رسید.

۱۹۸۶ – قبول قطعنامه – ۱۳ دلار

ایران یکی از بزرگ‌ترین تامین کنندگان نفت جهان است و تاثیر زیادی بر روی قیمت نفت دارد. بعد از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و پایان جنگ ناگهان بازار نفت با شوک بزرگی همراه می‌شود و افت شدیدی را شاهد هستیم. در این سال قیمت نفت به ۱۳ دلار کاهش یافت و تا ابتدای دهه ۹۰ میلادی قیمت نفت با نوسان کمی همراه بود.

۱۹۹۰ – اشغال کویت – ۴۲ دلار

تهاجم عراق به کویت قیمت‌های نفت را در ماه اکتبر این سال به ۴۱ دلار و ۹۰ سنت، که تا این زمان بی سابقه بوده رساند، اما این افزایش بسیار کوتاه بود، چون نیرو‌های تحت رهبری آمریکا امنیت میدان‌های بزرگ عربستان سعودی و خطوط کشتیرانی در خلیج فارس را برقرار کردند و عراق هم در جنگی توسط آمریکا از کویت خارج شد.

۱۹۹۸ – رکود ببر‌های آسیا – ۹ دلار

از سال ۱۹۹۷ اقتصاد کشور‌های شرق آسیا معروف به ببر‌های آسیا وارد دوران رکود می‌شود و ترس از سقوط، اقتصاد جهانی نفت را در سال ۱۹۹۸ به پایین‌ترین قیمت در آن سال‌ها می‌رساند. اندونزی، کره جنوبی، تایلند و حتی ژاپن از جمله کشور‌هایی بودند که این بحران بسیار بر آن‌ها تأثیر گذاشت. بهای نفت خام برنت در پایان این سال به ۹ دلار و ۵۵ سنت درهر بشکه رسید، اما دسامبر سال ۱۹۹۸ نقطه پایان کاهش بهای نفت و آغاز روندی است که طی آن بهای نفت طی ۹ سال ۱۵ برابر افزایش می‌یابد.

۲۰۰۳ – تهاجم آمریکا به عراق – ۵۰ دلار

با شروع ماجراجویی آمریکا در خاک عراق و تهاجم آمریکا به این کشور صادرات ۲ و نیم میلیون بشکه‌ای عراق تعطیل شد و حضور آمریکا و جنگ افروزی هایش زنگ خطری را در خاورمیانه که بیشترین ذخایر نفت جهان را در خود جای داده به صدا درآورد و دوباره قیمت نفت را بالابرد. مصرف نفت چین هم که سال‌ها رشد اقتصادی دو رقمی را تجربه می‌کرد، به دو برابر رسید و همین تقاضای زیاد نفت در جهان، قیمت آن را روز به روز بالا برد و تا ۵۰ دلار رساند.

۲۰۰۵ – توفان‌های کاترینا و ریتا – ۶۸ دلار

بهای نفت خام در ماه آگوست ۲۰۰۵ به بیش از ۶۸ دلار در هر بشکه افزایش می‌یابد. توفان‌های کاترینا و ریتا که به تاسیسات پالایشی آمریکا در خلیج مکزیک آسیب می‌زنند، علت این افزایش هستند. میانگین نفت در این سال ۵۰ دلار و ۶۰ سنت بوده است.

۲۰۰۷ – تنش ترکیه و عراق – ۹۰ دلار

هر چند قیمت‌ها در اوایل سال ۲۰۰۷ نسبت به سال ۲۰۰۶ اندکی کاهش یافت، اما ترکیبی از عوامل مانند تنش در مرز ترکیه و عراق و کاهش ارزش دلار، که نفت بیشتر کشور‌های مصرف کننده عمده بر اساس آن تعیین می‌شود، بهای نفت را در اکتبر این سال تا ۹۰ دلار در هر بشکه افزایش داد و این صعود تا سال بعد هم ادامه داشت.

۲۰۰۸ – نفت در اوج – ۱۴۷ دلار

سال ۲۰۰۸ قیمت نفت به اوج خود تاکنون رسید و بعد از این سال بود که روند کاهشی قیمت نفت کلید خورد. قیمت نفت در شش ماه نخست سال ۲۰۰۸ به طور نسبتا پیوسته افزایش داشت و ۱۱ جولای همین سال بهای هر بشکه نفت خام به بیش از ۱۴۷ دلار رسید. به گزارش رویترز، چهار روز بعد از رکورد تاریخی قیمت نفت رئیس فدرال رزرو آمریکا اعلام کرد آمریکا به دلیل رکود اقتصادی به دنبال کاهش تقاضای نفت و فروش نفت است. بعد از این تصمیم چند ماه بعد در اواسط سپتامبر قیمت نفت به کمتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت و این روند هنوز ادامه دارد.

۲۰۰۹ – دومین رکود اقتصادی – ۶۰ دلار

بحران مالی سال ۲۰۰۸ توسط بسیاری از اقتصاددانان به عنوان بدترین بحران مالی از زمان رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰ شناخته می‌شود. این رکود باعث شد بازار‌های سهام در سراسر جهان کاهش شدیدی پیدا کند. این بحران نقش مهمی در شکست کسب و کار‌های کلیدی و کاهش ثروت مصرف‌کنندگان داشت و یک رکود بی سابقه در فعالیت‌های اقتصادی در سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ محسوب می‌شد. همین اتفاق قیمت نفت را تا ۶۰ دلار کاهش داد و به تدریج از سال ۲۰۱۱ قیمت نفت افزایش یافت.

نیم قرن فراز و فرود طلای سیاه

۲۰۱۲ – همچنان بالای ۱۰۰ دلار – ۱۱۲ دلار

حذف مالیات‌ها در بزرگ‌ترین کشور مصرف کننده نفت، باعث شد دوباره قیمت نفت روند رو به رشد خود را در پیش بگیرد. بر اساس قانون بودجه ۲۰۱۳ آمریکا، قرار بود از ابتدای این سال مالیات‌ها در این کشور افزایش پیدا کند، اما نمایندگان کنگره آمریکا پس از بحث و جدل‌های بسیار در آخرین لحظات طرح توقف افزایش مالیات‌ها و کاهش هزینه‌های عمومی در این سال را به تصویب رساندند که باعث شد قیمت نفت به ۱۱۲ دلار برسد.

۲۰۱۵ – صادرات نفت آمریکا – ۴۹ دلار

یکی از مهم‌ترین دلایلی که به گزارش مرکز پژوهش‌ها در این سال قیمت نفت کاهش چشم گیری پیدا کرد این بود که آمریکا ممنوعیت ۴۰ ساله صادرات نفت را بر عهده داشت. از سوی دیگر موسسه بیکر هیوز هم اعلام کرد تعداد دکل‌های حفاری آمریکا در ماه دسامبر افزایش یافته است و افزایش تعداد دکل‌های حفاری آمریکا به معنی افزایش بهره‌وری تولیدکننده‌های نفت است. همین اتفاق قیمت نفت را کاهش داد به طوری که میانگین قیمت در این سال به ۴۹ دلار و ۴۹ سنت در هر بشکه رسید. این قیمت در سال بعد هم روند کاهشی داشت و به ۴۰ دلار هم رسید.

چطور با کودکان دربارهٔ عواطف حرف بزنیم؟


الماس چالوس: آدم بزرگ‌ها به سختی از پس مهار احساسات خودشان بر‌می‌آیند؛ چه برسد به بچه‌های کوچک. از اولین سال‌های کودکی مهارت‌های عاطفی و اجتماعی بچه‌ها شروع به شکل‌گیری می‌کند. با درک درست از عواطف در دوران کودکی، فرد می‌تواند با دیگران بهتر ارتباط برقرار کند و سلامت روانی داشته باشد. گفتگوی راحت و روراست با بچه‌ها در مورد احساساتی که دارند و دلیل آن‌ها باعث می‌شود که بتوانند احساسات و عواطف مختلف را بشناسند و به آن‌ها پی ببرند. با همین چند گام ساده می‌توانید بابِ گفتگو با فرزندتان را باز کنید و به او کمک کنید تا از عواطفش سر در بیاورد.

چطور با کودکان دربارهٔ عواطف حرف بزنیم

۱. گفتگو را شروع کنید

از فرزندتان بخواهید که احساسش را توضیح دهد و با پرسش‌هایی روشن و ساده در مورد اینکه چه اتفاقی باعث شده است که چنین احساسی داشته باشد، ادامه دهید. برای مثال، «به من بگو چه احساسی داری؟ »، «چه چیزی باعث شده که این احساس را بکنی؟ ».

به جای اینکه تلاش کنید احساس را برطرف کنید و کنار بزنید، با کنجکاوی درمورد آن به بچه‌ها یاد می‌دهید که بتوانند با عواطف پیچیده کنار بیایند. عجله نداشته باشید که زود بچه را سرحال بیاورید یا مسئله را سریع حل کنید. کنار آن‌ها و مشکلاتشان بنشینید و به آن‌ها یاد دهید که احساسات ترسناک نیستند و همراه با هم می‌توانید با آن‌ها کنار بیایید.

۲. برای احساس و عاطفه نام بگذارید

وقتی فرزند‌تان توضیح داد که چه احساسی دارد به او کمک کنید که نامی بر این احساس بگذارد. آیا عصبانی است؟ نگران است؟ می‌ترسد؟ ناامید شده است؟ خوشحال است؟ این کار به او کمک می‌کند تا دامنهٔ واژگان بیشتری پیدا کنند و راحت‌تر بتوانند عواطف خود را بار دیگر که آن را تجربه کردند، تشخیص دهند.

می‌توانید به بچه‌ها کمک کنید احساسات شخصیت‌های کتاب‌هایی که می‌خوانند را بشناسند، یا برنامه‌هایی که می‌بینند و از آن‌ها بپرسید آیا می‌دانند این شخصیت چه احساسی دارد، این کار به پرورش مهارت‌های غیر‌کلامی بچه‌ها کمک می‌کند.

چطور با کودکان دربارهٔ عواطف حرف بزنیم

۳. به آن‌ها بگویید که داشتن احساسات اشکالی ندارد

مهم است که فرزندتان بداند داشتن احساسات گوناگون هیچ اشکالی ندارد، حتی اگر احساس خوبی نباشد. تجربهٔ حس‌هایی مثل حسادت، بد‌خواهی و حتی خود‌خواهی به آن‌ها کمک می‌کند که خودشان و دیگران را بهتر بشناسند.

برای آن‌ها توضیح دهید که همهٔ ما احساسات چالش‌برانگیزی را تجربه می‌کنیم و کاملاً طبیعی است که آدم حس‌های گوناگونی داشته باشد و خوب است که دربارهٔ آن‌ها حرف بزنیم و بگوییم چه احساسی داریم. ماجرا را با سرخوشی و سرگرمی پیش ببرید و آن را خیلی بزرگ نکنید، چون آن‌وقت عواطف شدیدتر می‌شود، به‌ویژه اگر احساس ناراحتی و نگرانی باشد.

۴. دریافت حالت‌های صورت

تشویق بچه‌ها به تشخیص و شناخت حالت‌های مختلف صورت کمک می‌کند که بتوانند ارتباط خوبی بین آنچه حس می‌کنند و آنطور که به نظر می‌رسند، برقرار کنند. لب‌های پایین‌افتاده نشانهٔ ناراحتی و لب‌های رو به بالا نشانهٔ خوشحالی است. به صورت یک بازی چهره‌های مختلف برای احساسات گوناگون را تمرین کنید، این کار به فرزند شما کمک می‌کند تا بداند احساسات مختلف بر چهرهٔ افراد چگونه نشان داده می‌شوند.

چطور با کودکان دربارهٔ عواطف حرف بزنیم

۵. از تجربه‌های خودتان بگویید

احساسات بسیار پیچیده‌ای وجود دارند که توضیح دادن آن‌ها برای بچه سخت است. با تعریف کردن مثال‌هایی از زمانی که چنین حسی داشتید، کمک کنید بچه آن را بفهمد. می‌توانید برای او تعریف کنید که چه اتفاقی افتاد که چنین حسی پیدا کردید و چه کردید که حالتان بهتر شد. ممکن است برای بچه‌ها هم بیان دقیق حسی که دارند سخت باشد، پس از تجربه‌های خودتان بگویید، سؤال‌های باز بدون پاسخ معین مطرح کنید تا کار را برای کوچک‌تر‌ها آسان کنید.

۶. از کمک خواستن نترسید

اگر فکر می‌کنید فرزندتان بیشتر اوقات خیلی نگران، ناراحت یا عصبانی است و دلیل آن را نمی‌دانید، بد نیست کمک بخواهید. بچه‌های کوچک از عواطف تازه وحشت می‌کنند و هر کدامشان انبوهی از احساسات و عواطف تازه درونشان مدام می‌جوشد و نمی‌دانند با آن‌ها چه کنند. شما می‌توانید با گفتگو و با صداقت و راحتی کامل به آن‌ها کمک کنید، اما اگر فکر می‌کنید که خودتان نگران و درگیر هستید، بد نیست از پزشک خود کمک بخواهید.

منبع: bbc

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار


وب‌سایت بورسینس – شجاع‌الدین جهاندیده: برای شروع کار در هر زمینه‌ای نیاز به یادگیری یک سری مفاهیم و اصطلاحات اولیه و پایه‌ای وجود دارد. در بورس و سرمایه‌گذاری در سهام، اگر شخصی این اصطلاحات و مفاهیم بورسی را فرا نگیرد ممکن است در سرمایه‌گذاری خود دچار اشتباه شود و یک سرمایه‌گذار حرفه‌ای هرگز خود را در معرض اشتباه قرار نمی‌دهد. در ادامه این مطلب قصد داریم ۴۵ مورد از مفاهیم اساسی را با هم مرور کنیم.

مفهوم اول: مفهوم بازار اولیه و ثانویه

بازار اولیه

بازار اولیه (به انگلیسی primary market) زمانی شکل می‌گیرد که دارایی برای بار اول مورد معامله قرار می‌گیرد؛ بنابراین بازاری که در آن اوراق بهادار شرکت‌ها برای اولین بار عرضه و فروخته می‌شود، بازار اولیه نام دارد.

در این بازار شرکت‌ها به‌طور مستقیم سرمایه مورد نیاز خود را از طریق فروش سهام به مردم تأمین می‌کنند که این کار در قالب پذیره‌نویسی صورت می‌گیرد. پذیره‌نویسی از طریق بانکی که نماینده شرکت است یا سایر مؤسسات مجاز صورت می‌پذیرد. در این بازار فروشنده اوراق، همواره خود شرکتی است که سهامش در حال عرضه است.

بازار ثانویه

دارایی‌هایی که ابتدا در بازار اولیه مورد معامله قرار گرفته است در بازار ثانویه مورد معامله مجدد قرار می‌گیرد و نماد آن در کشور ما بورس است. همانطور که اشاره شد بازار بورس بازار ثانویه محسوب می‌شود یعنی آن که در بورس شرکتی تأسیس نمی‌شود و فقط سهام شرکت‌های پذیرفته شده مورد معامله قرار می‌گیرد.

مفهوم دوم: قیمت اسمی

قیمت اسمی همان قیمت اولیه سهم در بازار اولیه است که در بازار بورس تهران برابر ۱۰۰ تومان است.

همانطور که از عنوان آن پیداست، این فقط قیمت اسمی سهم است و بدین معناست که شرکت در روز نخست، قیمت هر سهم خود را ۱۰۰ تومان تعیین نموده است و سهامداران روز نخست برای خرید سهام این شرکت مبلغ ۱۰۰ تومان پرداخت نموده اند.

عدد ۱۰۰ تومان مبنای محاسبات زیادی در افزایش سرمایه‌ها می‌باشد. معمولاً سرمایه یک شرکت در بازار بورس تهران از ضرب تعداد سهام آن در عدد ۱۰۰ تومان به دست می‌آید. همچنین برای تعیین تعداد سهام یک شرکت، سرمایه آن را تقسیم بر عدد ۱۰۰ تومان می‌کنند.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم سوم: پرتفو (portfolio) یا پرتفوی

پرتفو عبارتست از سبدی از سهم شرکت‌های مختلف که با هدف کاهش ریسک سرمایه گذاری تهیه می‌شود.

کارشناسان اقتصادی حتی در بهترین حالت‌های تحلیلی خرید تنها یک سهم (اصطلاحاً تک سهم شدن) را توصیه نمی‌کنند و پیشنهاد خرید چند سهم متنوع را می‌دهند. این کار برای آن است که ریسک سرمایه گذاری کاهش یابد.

فرض کنید صنعتی با رشد قیمت ارز شکوفا می‌شود (این صنعت احتمالاً در کار صادرات است) و صنعتی دیگر با رشد قیمت ارز متضرر می‌شود (مواد اولیه این صنعت وارد می‌شوند).

حال اگر در سبد ما از هر دوی این صنایع سهام خریداری شود، در حقیقت خود را نسبت به تغییرات قیمت ارز مصون کردیم و تغییرات ناشی از قیمت ارز باعث رشد یکی و کاهش دیگری می‌شود. به بیان دیگر با تشکیل سبد سهام، ضرر ناشی از کاهش قیمت یک یا چند سهم را با سود حاصل از افزایش قیمت سهم‌های دیگر پوشش می‌دهیم.

مفهوم چهارم: کد معاملاتی یا کد بورسی

عبارتست از کدی ثابت که به سهامداران اختصاص داده می‌شود تا در هنگام خرید و فروش سهام از آن استفاده کنند. این کد متشکل از سه حرف اول نام خانوادگی افراد به همراه یک عدد ثابت است که در معاملات سهام کارکردی مشابه شماره حساب در نقل و انتقالات بانکی را دارد.

مثلاً فردی که نام خانوادگی او میرزایی است ممکن است کدی به صورت میر ۰۶۵۲۱ دریافت کند.

برای خرید و فروش سهام، دریافت کد معاملاتی الزامی است. سازمان بورس این کار را برای سهولت در امر خرید و فروش سهام انجام می‌دهد. یعنی یک بار مدارک شناسایی شما را می‌گیرد و به جای آن به شما کدی می‌دهد که در معاملات همواره با آن کد شناسایی می‌شوید.

برای دریافت این کد باید به یکی از شرکت‌های کارگزاری بورس مراجعه کنید. برای یافتن آدرس و مشخصات کارگزاری‌های فعال می‌توانید به سایت سازمان بورس به آدرس www.seo.ir مراجعه کنید.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم پنجم: شرکت کارگزاری (stock brokerage firm)

کارگزاری‌ها بنگاه‌های معاملاتی هستند که خرید و فروش سهام از طریق آن‌ها صورت می‌گیرد. در این خرید و فروش آن‌ها وکیل تام الاختیار فروشنده و خریدار هستند.

به بیان دیگر، کارگزاری‌ها واسطه بین سهامداران و سازمان بورس محسوب می‌شوند. همانطور که برای انجام امور مربوط به دارایی‌های پولی به بانک مراجعه می‌کنیم، برای انجام امور مربوط به دارایی سهام خود نیاز داریم به یک شرکت کارگزاری مراجعه کنیم.

کارگزاری‌ها طبق ضوابط سازمان بورس عمل کرده و توسط آزمون با شرایط خاص انتخاب می‌شوند. برای فعالیت در هر یک از زمینه‌های بورس اوراق بهادار، کالا و انرژی، کارگزاران نیاز به اخذ مجوز مربوطه از سازمان بورس را دارند.

کارگزاران علاوه بر خدمات معاملات سهام، خدمات دیگری همچون صندوق سرمایه گذاری، سبدگردانی، مشاوره و آموزش را به سهامداران ارائه می‌دهند. حدود ۱۰۷ شرکت کارگزاری بورس در ایران فعالیت می‌کنند که اسامی و اطلاعات تماس آن‌ها را می‌توان در سایت سازمان بورس به آدرس www.seo.ir یافت.

مفهوم ششم: نماد شرکت‌های بورسی

عبارتست از کد شرکت‌ها که برای سهولت شناسایی آن‌ها و دسته بندی شان در بورس مورد استفاده قرار می‌گیرد. نماد یک شرکت به طور معمول از حرف اول گروه صنعتی آن به علاوه بخشی از نام شرکت تشکیل می‌شود.

برای مثال سیمان خاش که مربوط به گروه شرکت‌های سیمانی است با نماد سخاش (س حرف اول سیمان + نام شرکت) شناخته می‌شود. در ادامه برخی از گروه‌های مختلف فعال در بورس و نماد شرکت‌ها معرفی شده اند:

گروه واسطه گری‌های مالی: شرکت‌های سرمایه گذاری، شرکت‌های چند رشته‌ای صنعتی و بانک‌ها در این گروه قرار دارند. حرف اختصاری آن «و» است مانند وخارزم (شرکت سرمایه گذاری خوارزمی)، وغدیر (شرکت سرمایه گذاری غدیر)، وبصادر (بانک صادرات) و …

گروه شرکت‌های سیمانی: حرف اختصاری آن «س» است. مانند سفارس (سیمان فارس و خوزستان)، ستران (سیمان تهران)، سشرق (سیمان شرق) و …

گروه فلزات: حرف اختصاری آن «ف» است. مانند فاراک (ماشین سازی اراک)، فلوله (لوله و ماشین سازی ایران)، فولاد (فولاد مبارکه اصفهان) و …

گروه شرکت‌های قندی: حرف اختصاری آن «ق» است. مانند قپارس (قند پارس)، قزوین (کارخانجات قند قزوین)، قشیر (قند شیروان قوچان و بجنورد) و …

گروه صنایع شیمیایی و نفت: شرکت‌های پالایشگاهی و پتروشیمی در این دسته اند. حرف اختصاری آن «ش» است. مانند شاراک (پتروشیمی اراک)، شصف‌ها (پتروشیمی اصفهان)، شاوان (پالایش نفت لاوان) و …

گروه خودرویی: حرف اختصاری آن «خ» است. مانند خودرو (ایران خودرو)، خساپا (سایپا)، خپارس (پارس خودرو) و …

گروه صنایع غذایی به غیر از قند و شکر: حرف اختصاری آن «غ» است. مانند غبشهر (صنعتی بهشهر)، غشان (شیر پاستوریزه پگاه خراسان)، غپینو (پارس مینو) و…

گروه محصولات دارویی: حرف اختصاری آن «د» است. مانند دلر (داروسازی اکسیر)، دکیمی (کیمیدارو)، دجابر (داروسازی جابر ابن حیان) و …

لازم به ذکر است نماد برخی از شرکت‌های بورسی از قاعده کلی فوق (حرف اختصاری + نام شرکت) پیروی نمی‌کند. مثلاً نماد «ذوب» از گروه فلزات که مربوط به شرکت ذوب آهن اصفهان است یا نماد «مداران» از گروه رایانه که مربوط به شرکت داده پردازی ایران است. نماد کلیه شرکت‌های فعال در بازار بورس و فرابورس از سایت شرکت فناوری بورس تهران به آدرس www.tsetmc.com قابل مشاهده می‌باشد.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم هفتم: سال مالی

عبارتست از یک سال که ابتدای آن شروع فعالیت مالی و انتهای آن پایان فعالیت مالی است و ممکن است بر سال شمسی منطبق باشد.

برای محاسبه سود و زیان یک شرکت یک دوره خاص تعیین می‌شود که در پایان آن دوره، اعضای هیئت مدیره موظف به گزارش دهی راجع به عملکرد خود در آن دوره و ارائه پیش بینی از عملکرد آتی شرکت هستند. این دوره بر اساس موافقت اکثر سهامداران تعیین می‌شود.

آنچه در کشور ما و بورس ما مرسوم است قرار دادن یک سال کامل به عنوان سالی مالی است، هر چند در برخی از بورس‌های جهانی مشاهده می‌شود که از دوره‌های مالی کوتاهتر از سال نیز استفاده شده است.

ایام مالی طولانی‌تر باعث اعمال تعدیلات بیشتر در سود‌های اعلامی در ابتدای دوره توسط شرکت‌ها می‌شود و در بازار‌های کارا تأثیر خاصی بر روند قیمتی ندارد.

مفهوم هشتم: شاخص

اعدادی هستند که نمایانگر وضعیت بازار طی دوره‌های قبل و جاری می‌باشند. برای سرمایه گذاری در هر بازار بورسی، ابتدا باید وضعیت آن بررسی شود. برای بررسی وضعیت بازار شاخص‌های مختلفی وجود دارند.

شاخص کل

عددی است که بازدهی کل بازار را نشان می‌دهد و تغییرات مثبت و منفی آن نشان دهنده تغییرات مثبت یا منفی کل بازار است. مثلاً برای محاسبه بازدهی بازار طی ماه گذشته می‌توان درصد رشد شاخص را از ابتدا تا انتهای ماه در نظر گرفت.

رشد یا نزول شاخص کل، تابع رشد یا نزول قیمت سهام صنایع مختلف است که البته تأثیرگذاری آن‌ها متفاوت است.

شاخص مالی

عبارتست از روند بازدهی شرکت‌های سرمایه گذاری.

شاخص صنعتی

عبارتست از روند بازدهی شرکت‌های غیرسرمایه گذاری یعنی شاخص کل منهای شاخص مالی.

شاخص ۵۰ شرکت فعالتر

سازمان بورس هر چند وقت یکبار (معمولاً به صورت فصلی) براساس وضعیت معامله شرکت‌ها و نقدشوندگی آن‌ها ۵۰ شرکت فعالتر یا برتر را اعلام می‌کند که این شاخص بازگوکننده روند رشد این شرکت هاست.

شاخص بازده نقدی

عبارتست از بازدهی شرکت‌ها به جهت بازده سود خالص.

شاخص بازده نقدی و قیمت

عبارتست از بازدهی شرکت‌ها به جهت بازده سود خالص و قیمت.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم نهم: سود پیش بینی شده (eps)

عبارتست از سود عایدی شرکت به ازای هر سهم که توسط شرکت پیش بینی می‌شود.

در ابتدای سال مالی، هر شرکت سود تخمینی خود را براساس نظر هیئت مدیره شرکت تخمین می‌زند و به سهامداران اعلام می‌کند. معمولاً این اعلام سود با محافظه کاری صورت می‌گیرد. سود پیش بینی شده در قیمت سهم تأثیر مستقیم دارد.

برای به دست آوردن eps باید سود خالص شرکت (پس از کسر مالیات) را بر تعداد سهام شرکت تقسیم نمود. عدد eps را می‌توان در صورت سود و زیان شرکت‌ها با عنوان «سود هر سهم پس از کسر مالیات» پیدا کرد.

مفهوم دهم: تعدیل سود

تغییرات سود پیش بینی شده (eps) شرکت‌ها طی سال مالی را تعدیل می‌گویند.

پس از آن که سال مالی شروع شد، بسته به روند عملکردی شرکت، هیئت مدیره تخمینی که از مقدار eps ارائه داده بودند رابه رقمی واقعی نزدیک‌تر می‌کنند یا اصطلاحاً آن را تعدیل می‌کنند.

تعدیل به دو صورت می‌باشد. تعدیل مثبت که به افزایش eps منجر می‌شود و تعدیل منفی که به کاهش eps می‌انجامد. تعدیل مثبت و منفی بر روی قیمت معاملاتی سهم نیز تاثیر مثبت و منفی می‌گذارد.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم یازدهم: بسته شدن نماد

هر گونه تغییر، اعم از تغییر در اصول اساسی شرکت به مانند تغییر محل، تعدیل eps، افزایش سرمایه و تعیین اعضای هیئت مدیره و …تن‌ها در صورتی امکان پذیر است که نماد معاملاتی شرکت بسته شود.

یعنی معاملات سهام شرکت تا زمان تصمیم گیری در خصوص موارد فوق تعطیل خواهد شد و نماد شرکت در تابلوی بورس به وضعیت متوقف در خواهد آمد.

لازم به ذکر است، بعد از تصمیم گیری در خصوص موارد فوق و با اجازه سازمان بورس، سهام شرکت مورد نظر با قیمت جدید وارد تابلو خواهد شد یا اصطلاحاً نماد بازگشایی می‌شود و در اولین روز باز شدن، سهام از قانون حجم مبنا پیروی نکرده و مانند روز‌های دیگر سقف و کف قیمتی مجاز نخواهد داشت.

مفهوم دوازدهم: مجمع سالیانه

مجمع سالیانه، گردهمایی سهامداران و اعضای هیئت مدیره شرکت‌ها برای ارائه وضعیت عملکرد شرکت و تعیین سود است که مطابق قانون سازمان بورس باید حداکثر چهار ماه بعد از پایان سال مالی شرکت‌ها تشکیل شود.

در مجمع سالیانه که به آن مجمع عادی هم گفته می‌شود هیئت مدیره گزارش خود را به سهامداران ارائه می‌کند و در مورد میزان سود تقسیمی بین سهامداران تصمیم گیری انجام می‌شود.

یکی از مسائلی که در مجمع در مورد آن تصمیم گرفته می‌شود، تعیین روزنامه رسمی شرکت است. شرکت موظف می‌شود کلیه اخباری که سهامداران لازم است از آن مطلع شوند از قبیل تاریخ برگزاری مجمع، افزایش سرمایه، زمان پرداخت سود و … را در روزنامه رسمی درج کنند.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم سیزدهم: سود تقسیمی (dps)

عبارتست از سود پس از کسر مالیات به ازاء هر سهم که توسط شرکت‌ها به سهامداران پرداخت می‌گردد.

معمولاً به علت بلاتکلیف بودن برخی طلب‌ها و بدهی ها، وجود برخی حساب‌های مشکوک در شرکت یا وجود برنامه‌های توسعه ای، همه سود حاصله (eps) را بین سهامداران تقسیم نمی‌کنند و مقداری از آن را به صورت اندوخته در شرکت باقی می‌گذارند که در سال‌های بعد در مورد آن تصمیم گیری به عمل می‌آید.

در اغلب موارد dps کوچکتر از آخرین eps شرکت می‌باشد. در بعضی موارد خاص نیز dps بیشتر از eps است که این مبلغ اضافی معمولا” از محل سود انباشته سال‌های قبل تامین می‌شود.

رقم اختلاف بین dps و آخرین eps به صورت اندوخته در شرکت باقی می‌ماند که می‌تواند از نوع اندوخته قانونی یا عادی باشد. اندوخته قانونی سهمی از سود است که طبق قانون بورس باید در شرکت باقی بماند.

طبق قانون بورس اوراق بهادار شرکت‌ها موظفند هر دوره ۵ درصد از سود خود را اندوخته کنند تا زمانی که جمع مبالغ اندوخته به ۱۰ درصد سرمایه شرکت برسد که پس از آن نیازی به انباشته کردن سود نیست.

چون شرکت‌های بورسی دائماً در حال توسعه و افزایش سرمایه هستند، این باعث می‌شود هیچگاه اندوخته قانونی به حداکثر مقدار خود نرسد. اندوخته عادی، مقداری از سود است که بر اساس نظر هیئت مدیره در شرکت انباشته می‌شود و هیئت مدیره باید علت و طرح توجیهی خود در این خصوص را به سهامداران اعلام کند.

طبق ماده ۹۰ اصلاحیه قانون تجارت، شرکت‌های بورسی موظفند حداقل ۱۰ درصد سود خالص (eps) را بین سهامداران تقسیم کنند. همچنین براساس قانون تجارت در صورت تصویب در مجمع عمومی عادی سالانه، سود تقسیمی مصوب باید حداکثر ظرف ۸ ماه از تاریخ تصویب به سهامداران پرداخت شود. البته سود تقسیمی تنها به سهامدارانی پرداخت می‌شود که درتاریخ برگزاری مجمع مالک آن میزان سهم باشند.

مفهوم چهاردهم: مجمع فوق العاده

گردهمایی سهامداران و هیئت مدیره شرکت‌ها که برای تغییرات اساسی در اساسنامه شرکت مانند تغییر سال مالی، تغییر محل شرکت یا تصویب طرح توجیهی افزایش سرمایه تشکیل می‌شود را مجمع فوق العاده گویند.

هر مجمعی به غیر از مجمع عادی سالیانه، فوق العاده نام دارد که شرکت‌ها در مواقعی خاص، ملزم به تشکیل مجمع فوق العاده هستند. یکی از این موارد تغییرات در هیئت مدیره است که هر زمان لازم شد، سهامداران شرکت باید در محل مقرر حاضر شوند و برای انتخاب هیئت مدیره جدید رأی گیری انجام شود.

مورد دیگر از فعالیت‌های مجمع فوق العاده، تصویب افزایش سرمایه است که هیئت مدیره باید طرح توجیهی خود در این رابطه را قرائت کند و در صورت تصویب سهامداران، افزایش سرمایه اجرا می‌شود.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم پانزدهم: افزایش سرمایه

شرکت‌ها به منظور تأمین منابع موردنیاز برای اجرای طرح‌های توسعه‌ای و رشد سرمایه‌گذاری‌ها، تأمین سرمایه در گردش، اصلاح ساختار سرمایه و … اقدام به افزایش سرمایه می‌کنند.

شرکت‌ها قبل از افزایش سرمایه، ابتدا معمولا مدارک و مستندات افزایش سرمایه را روی سامانه کدال ارسال می‌کنند. همچنین چند روز قبل از بسته شدن نماد و برگزاری مجمع عمومی فوق العاده افزایش سرمایه، آگهی برگزاری مجمع روی سایت کدال قرار می‌گیرد.

افزایش سرمایه به سه روش انجام می‌شود:

  • از محل سود انباشته و اندوخته طرح و توسعه در قالب سهام جایزه
  • از محل آورده نقدی و مطالبات در قالب حق تقدم
  • از محل صرف سهام

در روش اول، افزایش سرمایه و سهام از محل اندوخته‌های شرکت انجام می‌شود که در آن نیازی به پرداخت وجه از سوی سهامداران نیست.

در روش دوم، شرکت سهام جدید ناشی از افزایش سرمایه را به ازای دریافت ۱۰۰۰ ریال برای هر حق تقدم (به قیمت اسمی سهم) به سهامداران می‌فروشد. به بیان دیگر شرکت به منظور افزایش سرمایه ابتدا به سهامداران خود این حق را می‌دهد تا افزایش سرمایه دهند و این حق را به صورت برگه‌هایی با نام حق‌تقدم به سهامداران خود اعلام می‌کند.

در روش سوم با سلب حق تقدم سهامداران، سهام جدید ناشی از افزایش سرمایه به قیمت بازار مورد پذیره‌نویسی کلیه متقاضیان قرار می‌گیرد. در این روش منافع سهامدار قدیمی از مابه التفاوت قیمت اسمی و قیمت بازار تأمین می‌شود.

لازم به ذکر است، افزایش سرمایه به سهامداری تعلق می‌گیرد که در تاریخ اجرای مصوبه مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت مبنی بر افزایش سرمایه، مالک سهام شرکت باشد.

مفهوم شانزدهم: دامنه نوسان قیمت سهم

برای جلوگیری از نوسانات شدید قیمت سهم‌ها و تلاطم بازار، سازمان بورس اوراق بهادار تهران حداکثر میزان نوسان قیمت سهم را به مثبت و منفی ۵ درصد محدود کرده است.

این به آن معنی است که قیمت یک سهم نسبت به قیمت پایانی روز قبل حداکثر می‌تواند ۵ درصد افزایش یا کاهش یابد. برای مثال اگر قیمت پایانی سهم در روز قبل ۲۰۰ تومان باشد، پس از بازگشایی بازار در روز بعد قیمت سهم حداکثر می‌تواند به ۲۱۰ تومان افزایش یا به ۱۹۰ تومان کاهش پیدا کند.

دامنه نوسان در فرابورس نیز مثبت و منفی ۵ درصد است. در مورد حق تقدم سهم ها، دامنه نوسان دو برابر مقدار نوسان سهم‌ها یعنی مثبت و منفی ۱۰ درصد است.

در زمان عرضه اولیه سهام و روز بازگشایی نماد معاملاتی مطابق شرایطی که در دستورالعمل معاملات ذکر شده است، سهام بدون محدودیت در مقدار نوسان قابل معامله خواهد بود.

سهام شرکت‌هایی که در بازار معاملات توافقی پایه فرابورس عرضه می‌شوند، دارای محدودیت نوسان قیمتی نیستند. در سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران راجع به سهام این شرکت‌ها اینگونه توضیح داده شده است: «سهام این شرکت‌ها جزء سهام شرکت‌های پذیرفته شده در فرابورس ایران نبوده و صرفا معاملات آن بر اساس مفاد بند ب ماده ۹۹ قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران در این بازار انجام می‌پذیرد.

همچنین بر اساس تبصره ۱ ماده ۱۱ دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات اوراق بهادار در بازار پایه فرابورس ایران، خریدار و فروشنده با علم و آگاهی نسبت به وضعیت مالی شرکت بر اساس اطلاعات منتشره موجود اقدام به خرید و فروش می‌نمایند».

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم هفدهم: صف خرید و صف فروش

عرضه (فروشنده) و تقاضا (خریدار)، طرفین اصلی برای انجام معامله بر سر یک کالا یا خدمت به شمار می‌آیند. در فرآیند معامله در بازار بورس اوراق بهادار نیز همانند سایر بازارها، طرف عرضه همان فروشندگان هستند که تمایل دارند سهام خود را بفروش برسانند و طرف تقاضا نیز خریداران یک سهم هستند که تمایل دارند آن سهم را بخرند.

در شرایط عادی و در زمان فعالیت بازار (۹ الی ۱۲:۳۰)، همواره تعدادی خریدار و تعدادی فروشنده در حال داد و ستد و انجام معامله هستند که اطلاعات (تعداد و حجم) مربوط به ۳ قیمت نخست هر بخش (خرید و فروش) در تابلو معاملات قابل مشاهده است. اما گاهی ممکن است معاملات یک سهام از شرایط عادی خارج شود، مثلاً عرضه کنندگانی باشند و خریدارانی وجود نداشته باشد یا بالعکس.

زمانی ممکن است به دلایل مختلف سهام یک شرکت ارزنده‌تر شود و تقاضا برای یک سهم بالا برود، در این هنگام عرضه کنندگان به منظور افزایش قیمت آن سهم، از فروش خودداری می‌کنند و صفی از خریداران تشکیل می‌شود بدون آنکه فروشنده‌ای حاضر به فروش شود. چنین حالتی را صف خرید آن سهم گویند.

از دیگر سو و در شرایطی متفاوت ممکن است عکس موارد ذکر شده رخ دهد، به این معنی که به دلایل مختلف نظیر انتشار اخبار منفی، تعدیل منفی یا زیانده بودن یک شرکت، عرضه سهام آن شرکت با افزایش مواجه شود.

در این صورت متقاضیان خرید آن سهم برای کاهش قیمت بیشتر، از خرید خودداری می‌نمایند. در این شرایط در طرف عرضه صفی از فروشندگان ایجاد می‌شود و در طرف تقاضا، خریداری تمایل ندارد تا آن سهم را خریداری کند. چنین حالتی را صف فروش برای سهم مورد نظر گویند.

مفهوم هجدهم: نسبت پی به‌ای (p/e)

این نسبت بیان کننده نسبت قیمت (price) یک سهم به پیشبینی سود سهام (eps) آن است. به لحاظ تئوریک، پی به‌ای یک سهم به ما می‌گوید که سرمایه گذاران حاضرند به ازای دریافت هر ریال سود یک شرکت، چند ریال برای خرید آن بپردازند.

نسبت پی به ای، با سود با حداقل ریسک (شامل سود بانکی و سود اوراق مشارکت) مورد مقایسه قرار می‌گیرد و ملاکی از دوره بازگشت سرمایه است.

بطور مثال سود بانکی ۲۰%، به این معناست که دوره بازگشت سرمایه‌گذاری در بانک ۵ سال است. یعنی سرمایه‌گذار بعد از گذشت ۵ سال، با سود‌های به‌دست آمده، سودی برابر با اصل سرمایه خود کسب کرده است.

از نسبت پی به‌ای برای ارزش‌گذاری سهام استفاده می‌شود. با فرض آن که سود بانکی ۲۰ درصد باشد، پی به‌ای مورد انتظار بازار می‌تواند ۵ باشد. اگر سود بانکی و سود بدون ریسک کاهش یابد در طرف مقابل پی به‌ای بازار رشد خواهد کرد چرا که انتظار زمان بازگشت سرمایه بیشتر می‌شود.

به این صورت چنانچه شرکتی سود سهام (eps) خود را ۱۰۰ تومان اعلام کند، با فرض پی به‌ای برابر ۵، قیمت تعادلی این سهم برابراست با ۵۰۰ تومان.

یکی از رایج‌ترین اشتباهاتی که سرمایه گذاران مبتدی انجام می‌دهند خرید سهام صرفا” بر مبنای نسبت پی به‌ای است. پی به‌ای بالا ممکن است به معنی بیش نمایی ارزش سهم باشد و هیچ تضمینی وجود ندارد که بعدا” به سرعت پایین نیاید.

از طرفی پی به‌ای پایین لزوما” به این معنی نیست که ارزش یک شرکت کم نمایی شده، بلکه به معنای آن است که بازار معتقد است شرکت در آینده‌ی نزدیک با مشکل روبرو خواهد شد. عامل مهم‌تر که باید در خرید سهم مورد توجه قرار بگیرد، روند تغییرات پی به‌ای و توانایی شرکت برای افزایش سوددهی در طول زمان است.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم نوزدهم: صورت‌های مالی

صورت‌های مالی عبارتست از «بازنمایی اطلاعات خلاصه و طبقه‌بندی شده درباره وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری، به گونه‌ای که برای طیف گسترده‌ای از ذینفعان در اتخاذ تصمیمات اقتصادی سودمند واقع شود».

به بیان دیگر، صورت‌های مالی گزارش‌هایی خلاصه و استاندارد هستند که براساس آن‌ها می‌توان راجع به وضعیت مالی یک شرکت (سوددهی، زیان دهی، میزان گردش نقدینگی و …) قضاوت نمود.

سه صورت مالی اساسی و مهم عبارتند از ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد.

ترازنامه «گزارشی است که در آن وضعیت مالی یک بنگاه اقتصادی در یک زمان مشخص ترسیم می‌شود و براساس آن می‌توان به سطح و ترکیب داریی‌ها و بدهی‌های شرکت دست پیدا نمود و از تفاضل این دو، حقوق صاحبان سرمایه حاصل می‌شود».

صورت سود و زیان «گزارشی است که در آن ترکیب عناصر درآمدی و هزینه‌ای که در طی یک دوره مالی حاصل شده و همچنین سهم دولت از عملیات واحد تجاری (مالیات) را به نمایش می‌گذارد».

صورت جریان وجوه نقد «بیانگر چگونگی ارتباط بین سودآوری واحد تجاری و توان آن واحد، جهت ایجاد وجه نقد و در نتیجه مشخص کننده کیفیت سود تحصیل شده توسط واحد تجاری است». به تعبیری دیگر صورت جریان وجوه نقد به بررسی تغییرات وجوه نقد یک شرکت در فاصله زمانی بین دو صورت مالی می‌پردازد.

شرکت‌های بورسی موظفند در پایان سال مالی و همچنین در پایان بازه‌های سه ماهه، شش ماهه و نه ماهه، صورت‌های مالی خود را که مطابق استاندارد‌های حسابداری پذیرفته شده توسط سازمان بورس، تهیه شده اند در سایت سامانه جامع اطلاع رسانی ناشران سازمان بورس اوراق بهادار (کدال) به آدرس www.codal.ir منتشر کنند.

این صورت‌های مالی پس از آن که توسط موسسات حسابرسی رسمی مورد تایید قرار گرفت با عنوان «حسابرسی شده» مجدداً در سایت کدال قرار می‌گیرند و برای عموم افراد قابل استفاده خواهند بود. براساس صورت‌های مالی یک شرکت، می‌توان نسبت‌های مالی مهم را محاسبه نمود و در مورد عملکرد مالی یک شرکت تصمیم گیری کرد. تجزیه و تحلیل صورت‌های مالی مبنای تحلیل بنیادی در بازار سرمایه را تشکیل می‌دهد.

از این رو، آشنایی با نحوه مطالعه و تفسیر صورت‌های مالی برای افرادی که قصد دارند از روش تحلیل بنیادی برای خرید سهام شرکت‌های بورسی استفاده کنند، ضروری است.

مفهوم بیستم: تحلیل بنیادی (fundamental analysis)

تحلیل بنیادی یا فاندامنتال رویکردی برای پیش بینی وضعیت آتی بازار‌های مالی بر اساس اخبار و اطلاعات دریافتی از اقتصاد ملی و جهانی، صنعت و صورت‌های مالی شرکت‌ها است.

افرادی که از رویکرد بنیادی در تحلیل سهام شرکت‌ها استفاده می‌کنند به دنبال آن هستند تا ارزش واقعی (ذاتی) سهم را براساس عوامل مختلف تعیین کنند. در تحلیل بنیادی، عوامل مختلفی که بر قیمت سهام شرکت‌ها تاثیر می‌گذارد مورد تحلیل و ارزیابی قرار می‌گیرد.

از جمله این که آیا شرایط کلی برای بازار سهام مناسب است یا نه؟ نرخ تورم تولیدکننده و مصرف کننده در چه وضعیتی است؟ نرخ‌های بهره بانکی در حال افزایش هستند یا کاهش؟ تقاضای داخلی و جهانی برای کالا‌های تولیدی شرکت در چه وضعیتی است؟ قیمت جهانی نفت، اونس طلا، فلزات و… به چه صورت در حال تغییر است؟ آیا چشم انداز صنعتی که شرکت در آن حوزه فعالیت می‌کند مثبت و رو به رشد است یا خیر؟ عملکرد مالی شرکت از نظر نسبت‌های مالی مهم مانند نسبت‌های سودآوری، نقدینگی، فعالیت و اهرمی چگونه است؟

برای آن که بتوان تحلیل بنیادی صحیحی داشت، نیاز است فرد تحلیلگر شناخت مناسبی از بازار، اقتصاد خرد و کلان، مدیریت مالی، سیاست و صنایع مورد بررسی داشته باشد. به طور معمول افرادی که با دیدگاه سرمایه گذاری بلندمدت و سهامداری در بازار سرمایه فعالیت دارند، بیشتر از تحلیل بنیادی استفاده می‌کنند.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم بیست و یکم: تحلیل تکنیکال (technical analysis)

تحلیل تکنیکال رویکردی برای پیش بینی وضعیت آتی بازار‌های مالی مبتنی بر مطالعه وضعیت گذشته بازار است.

تحلیل تکنیکال بر چهار فرض اساسی بنیان نهاده شده است. اول این که هر آنچه که در مورد اوراق یا کالای مورد معامله (سهام، ارز، سکه طلا و …) حائز اهمیت می‌باشد، در قیمت آن گنجانده شده است و نیازی به بررسی اخبار و وقایع مربوط به آن نیست.

دوم این که تغییرات قیمت اوراق یا کالای مورد معامله تصادفی نیست، بلکه از روند‌های مشخصی پیروی می‌کند که با شناسایی آن روندها، می‌توان قیمت آتی را پیش بینی نمود.

سوم این که در بررسی قیمت اوراق یا کالای مورد معامله، «چگونگی» از «چرایی» بیشتر اهمیت دارد. در تحلیل تکنیکال به جای این که به دنبال آن باشیم بفهمیم چرا قیمت تغییر کرد، می‌خواهیم بدانیم چگونه تغییر می‌کند.

چهارم این که تاریخ خودش را تکرار می‌کند، یعنی روانشناسی جمعی سرمایه گذاران در دوره‌های مختلف، یکسان است بنابراین نوسانات آینده بازار شبیه نوسانات گذشته است.

در تحلیل تکنیکال از مجموعه‌ای از روش‌های ریاضی و هندسی استفاده می‌شود تا براساس نمودار تغییرات قیمتی اوراق یا کالای مورد معامله، قیمت آن در آینده تخمین زده شود. به دلیل آن که تحلیلگران تکنیکال با نمودار (چارت) سر و کار دارند، به آن‌ها چارتیست نیز گفته می‌شود.

عموماً افرادی از تحلیل تکنیکال استفاده می‌کنند که با دیدگاه سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت و میان‌مدت و با هدف کسب سود از نوسانات قیمتی در بازار به فعالیت می‌پردازند.

مفهوم بیست و دوم: صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک (mututal funds)

افراد به دو طریق می‌توانند در بازار سرمایه، سرمایه گذاری نمایند. روش اول، روش مستقیم است که شخص خود راسا اقدام به خرید و فروش اوراق بهادار می‌کند.

روش دوم، روش غیرمستقیم است که بین سرمایه گذار و سرمایه پذیر یک موسسه مالی به عنوان واسطه عمل می‌کند. صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک نمونه‌ای از این موسسات مالی واسطه هستند.

صندوق سرمایه‌گذاری مشترک نهادی است که منابع مالی مورد نیاز برای سرمایه گذاری را از مردم جمع آوری کرده و در سبد متنوعی از اوراق بهادار سرمایه گذاری می‌کند.

در معاملاتی که در صندوق‌های سرمایه‌گذاری اتفاق می‌افتد به مبنای حجم خرید و فروش، واحد یا unit گفته می‌شود. افرادی که علاقمند به سرمایه گذاری در صندوق‌ها هستند می‌توانند با مراجعه به صندوق‌ها و تکمیل فرم‌های مربوطه، اقدام به خرید واحد‌های صندوق نمایند.

رایج‌ترین انواع صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک عبارتند از صندوق سرمایه‌گذاری در سهام، صندوق سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت و صندوق سرمایه گذاری مختلط.

صندوق سرمایه گذاری در سهام، صندوقی است که بخش عمده منابع خویش را به سرمایه گذاری در سهام و حق تقدم سهام اختصاص می‌دهد.

صندوق سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت، صندوقی است که بخش عمده منابع خود را به سرمایه گذاری در سهام و یا اوراق بهادار با درآمد ثابت اختصاص می‌دهد و معمولاً دارای حداقل سود تضمینی است.

صندوق سرمایه گذاری مختلط صندوقی است که منابع خویش را به سرمایه گذاری در سهام و یا اوراق بهادار با درآمد ثابت و اوراق مشارکت اختصاص می‌دهد و در واقع ترکیبی از دو صندوق فوق است.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم بیست و سوم: بورس کالا و انواع قرارداد‌های آن

بورس کالا یک بازار سازمان یافته برای انجام معامله کالا‌های مشخص با استفاده از روش‌های معین است. معامله محصولات کشاورزی، فلزات و موادمعدنی (کانی‌های فلزی)، محصولات شیمیایی و پتروشیمی و معاملات سکه آتی از جمله مواردی است که در بورس کالای ایران صورت می‌پذیرد.

در بورس کالا نیز همچون بورس اوراق بهادار دو طرف عرضه (فروشندگان) و تقاضا (خریداران) وجود دارد که به مبادله کالایی خود در قالب یکی از انواع قرارداد‌های این بورس می‌پردازند و کالا‌های فرآوری نشده و خام از قبیل گندم، پنبه، انواع فلزات، مواد مورد نیاز پتروشیمی و … در این بورس خرید و فروش می‌شود.

انواع قرارداد‌های بورس کالا شامل نقد، نسیه، سلف و آتی است.

قرارداد نقدی قراردادی است که براساس آن پرداخت بهای کالای مورد معامله و تحویل آن در هنگام معامله و براساس دستورالعمل تسویه و پایاپای انجام می‌شود.

قرارداد نسیه قراردادی است که براساس آن کالا در هنگام معامله تحویل و بهای آن در تاریخ سررسید و براساس دستورالعمل تسویه و پایاپای آن پرداخت می‌شود.

قرارداد سلف قراردادی است که براساس آن، کالا با قیمت معین در زمانی مشخص در آینده تحویل گردیده و بهای آن در هنگام معامله و براساس دستورالعمل تسویه و پایاپای پرداخت می‌شود.

قرارداد آتی قراردادی است که فروشنده براساس آن متعهد می‌شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمتی که الان تعیین می‌کنند بفروشد و در مقابل طرف دیگر قرارداد متعهد می‌شود آن کالا را با آن مشخصات خریداری کند و برای جلوگیری از امتناع طرفین از انجام قرارداد، طرفین به صورت شرط ضمن عقد متعهد می‌شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای بگذارند.

طرفین همچنین متعهد می‌شوند متناسب با تغییرات قیمت آتی، وجه تضمین را تعدیل کنند و اتاق پایاپای از طرف آنان وکالت دارد، متناسب با تغییرات، بخشی از وجه تضمین هر یک از طرفین را به عنوان اباحه تصرف در اختیار دیگری قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سررسید با هم تسویه کنند.

مفهوم بیست و چهارم: ضریب بتا

ضریبی است که وابستگی بین یک سهم و بازار را نشان می‌دهد.

تعریف دقیق ضریب بتا عبارتست از ریسک سیستماتیک یک سرمایه‌گذاری یا مجموعه‌ای از دارایی‌های مالی، نسبت به ریسک پرتفوی بازار. در واقع ضریب بتا یک ضریب همبستگی است، که نشان‌گر نوسان قیمتی سهم، در مقایسه با بازار کلی فعال در آن، می‌باشد.

با محاسبه ضریب بتا میتوان به این پرسش پاسخ داد که آیا تغییرات بازار بر روی سهام شرکت مورد نظر تاثیر می‌گذارد یا خیر؟ و اگر بلی، میزان و شدت این تاثیر چگونه است؟

ضریب بتا نسبت به مقدار ۱ سنجیده می‌شود، بدین معنا که ضریب بتای یک، بزرگتر از یک و کوچکتر از یک، به ترتیب نشان‌دهنده هم شدت بودن، شدیدتر بودن و ملایم‌تر بودن نرخ بازده شرکت مورد نظر، با بازده شاخص کل می‌باشند. ضریب بتای صفر نیز نشان‌دهنده بی‌تفاوتی و استقلال تغییرات بازده شرکت مورد نظر، نسبت به بازده شاخص کل می‌باشد.

سهم‌های با بتای بالا ریسکی ترند، اما پتانسیل بالاتری برای بازدهی دارند و سهم‌های با بتای پایین ریسک کمتر و بالطبع بازدهی کمتری هم خواهند داشت.

در فرمول بتا، بازدهی هر سهم و بازدهی بازار با هم سنجیده می‌شود. برای بازدهی سهم از نوسان روزانه قیمت و برای بازدهی بازار از درصد تغییر روزانه شاخص کل استفاده می‌شود.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم بیست و پنجم: اهرم مالی (leverage)

اهرم در علم مدیریت مالی به معنای روشی برای تکثیر کردن سود یا زیان است. به عبارت دقیق‌تر اهرم به معنی قرض کردن پول به منظور چندبرابر کردن درآمد حاصل از دادوستد است.

مثلاً فرض کنید ۱۰ سکه دارید و با آن معامله‌ای می‌کنید که یک سکه سود خالص برای شما به ارمغان می‌آورد. سپس به یک کارگزار رجوع کرده و ۹۰ سکه از او قرض می‌گیرید.

این‌بار معامله مشابهی انجام می‌دهید، اما این‌بار ۱۰۰ سکه وارد معامله می‌کنید و از این طریق ۱۱۰ سکه به‌دست می‌آورید. سپس ۹۰ سکه‌ای که قرض کرده بودید را به کارگزار پس می‌دهید، ۱۰ سکه اولیه‌تان را هم به جیب بازگردانده و ۱۰ سکه سود خالص در دست خواهید داشت. با این روش برای خود یک اهرم مالی ایجاد کرده‌اید.

روش‌های معمول کسب اهرم، قرض گرفتن پول، خریدن دارایی ثابت و استفاده از ابزار مشتقه است.

یک شرکت تجاری به اشکال مختلف (مثلاً در قالب فروش سهام)، برای موجودی اش اهرم می‌سازد. شرکت‌هایی که نسبت بدهی‌ها در آن‌ها نسبت به دارایی‌ها عدد بزرگتری است، نسبت بدهی بزرگتری دارند و اصطلاحاً اهرمی‌تر هستند. از دیدگاه سرمایه گذاران هر چه یک شرکت اهرمی‌تر باشد، پرریسک‌تر محسوب می‌شود.

مفهوم بیست و ششم: ارزش خالص دارایی‌ها (nav)

ارزش خالص دارایی‌ها یا nav یک شرکت سرمایه‌گذاری با ویژگی‌های یک صندوق سرمایه‌گذاری مشترک (unit trust)، حاصل تفاوت کل دارایی‌ها منهای کل بدهی‌های آن است. در ارزشیابی شرکت‌ها، nav را از طریق تفاوت ارزش دفتری دارایی‌ها و بدهی‌ها محاسبه می‌کنند و در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، nav را از طریق کسر بدهی صندوق از ارزش روز کل پرتفوی به دست می‌آورند.

خالص ارزش دارایی

توجه تحلیلگران مالی غالباً به محاسبه نوع دوم nav است، زیرا از این طریق سهام شرکت مربوطه قیمت‌گذاری می‌گردد.

به عنوان مثال اگر ارزش بازار سرمایه‌گذاری‌ها و سایر دارایی‌های یک شرکت سرمایه‌گذاری ۲۰۰۰ میلیارد ریال قیمت داشته باشد و بدهی‌های آن ۱۲۰۰ میلیارد ریال باشد، در این تاریخ nav این شرکت سرمایه‌گذاری ۸۰۰ میلیارد ریال خواهد بود.

چون دارایی‌ها و بدهی‌های یک شرکت سرمایه‌گذاری به طور روزانه تغییر می‌کند، nav آن نیز روزانه باید محاسبه مجدد شود. به همین دلیل در کشور‌های دیگر عموماً صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک (شرکت سرمایه‌گذاری با سرمایه متغیر) و «یونیت تراست» nav خود را حداقل یک بار در روز و پس از خاتمه معاملات بورس محاسبه و در روزنامه‌ها گزارش می‌کنند.

شرکت‌های سرمایه‌گذاری مذکور nav هر سهم خود را از طریق تقسیم nav به تعداد سهام جاری خود محاسبه می‌نمایند. به‌عنوان نمونه در مثال فوق اگر تعداد سهام جاری شرکت ۴۰۰ میلیون سهم باشد nav هر سهم ۲۰۰۰ ریال محاسبه خواهد شد.

با منطق پیش گفته، nav هر سهم نیز باید روزانه محاسبه شود. بایست توجه داشت که تعداد سهام جاری چنین شرکت‌هایی نیز غالباً روزانه تغییر می‌کند. چون سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری با ویژگی صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک یا یونیت‌تراست در هر زمان قابل بازخرید است.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم بیست و هفتم: حاشیه سود یا مارجین

حاشیه سود عبارتست از نسبت سود پس از کسر مالیات به فروش خالص و یکی از نسبت‌های مالی مهم محسوب می‌شود. به زبان ساده شرکت به ازای هر فروش به اندازه حاشیه سود، سود دریافت می‌کند.

حاشیه سود را می‌توان براساس اطلاعات مندرج در صورت سود و زیان شرکت محاسبه نمود.

حاشیه سود یکی از شاخص‌های مهم برای افرادی است که با دیدگاه بلندمدت یا اصطلاحاً سهامداری به فعالیت در بازار سرمایه می‌پردازند. وارن بافت معتقد است شرکت‌هایی که چندین سال متوالی حاشیه سود بالای ۲۰ درصد را ایجاد می‌کنند از یک یا چند مزیت رقابتی ماندگار برخوردارند و سهام آن‌ها ارزش خریداری و نگهداری در بلندمدت را دارد.

مفهوم بیست و هشتم: سهام شناور آزاد

منظور از سهام شناور آزاد مقدار سهمی است که انتظار می‌رود در آینده نزدیک، قابل معامله باشد. یعنی در مالکیت دارندگانی است که آماده‌اند در صورت پیشنهاد قیمت مناسب از سوی خریداران آن را برای فروش ارائه کنند.

به بیان دیگر سهام شناور آزاد همان نسبتی از سهام یک شرکت است که در بازار قابل معامله است و در فرآیند معاملات بین سهامداران مختلف جابجا می‌شود.

عرضه و تقاضای این بخش از سهام است که قیمت سهام شرکت را تعیین می‌کند و قابلیت نقدشوندگی سهام را نشان می‌دهد و بخش بلوکه شده به‌دلیل عدم حضور در فرآیند عرضه و تقاضای روزانه، در نوسان و تعیین قیمت سهام تاثیری ندارد.

معمولاً سهام شناور آزاد شرکت‌ها برای همیشه ثابت نمی‌ماند، بلکه در بازه‌های زمانی خاص سهامدار عمده یک شرکت با خرید یا فروش سهام، درصد سهام شناور شرکت را کاهش یا افزایش میدهد.

برای سرمایه‌گذاران خیلی مهم است میزان سهام شناور آزاد یک شرکت پذیرفته شده در بورس را بدانند؛ زیرا یک شاخص مهم در تعیین نقدشوندگی سهام آن شرکت است.

سهام با نقدشوندگی بالا می‌تواند با هزینه کمتر (منظور در محدوده‌نوسان کوچک‌تر) دادوستد شود، در حالی که پایین بودن سهام شناور آزاد علامتی است از نقدشوندگی کم که هم بر خریداران و هم بر فروشندگان اثر می‌گذارد.

درصد سهام شناور آزاد شرکت‌ها را می‌توان در سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران (www.tsetmc.com) مشاهده کرد.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم بیست و نهم: اوراق اجاره

اوراق اجاره اوراق بهاداری است که دارنده آن به صورت مشاع، مالک بخشی از دارایی است که منافع آن بر اساس قرارداد اجاره به مصرف کننده یا بانی واگذار شده است. در اوراق اجاره حق استفاده از منافع دارایی یا مجموعه‌ای از دارایی ها، در برابر اجاره بها از مالک به شخص دیگری منتقل می‌شود.

اوراق اجاره را با توجه به هدف انتشار به سه دسته شامل اوراق اجاره تأمین دارایی، اوراق اجاره تأمین نقدینگی و اوراق اجاره رهنی می‌توان تقسیم نمود.

اوراق اجاره را می‌توان یک ابزار سرمایه گذاری جدید و اسلامی دانست که همانند اوراق مشارکت، بازدهی مشخص و مطمئنی را نصیب سرمایه گذاران می‌کند، بنابراین ریسک این اوراق در مقایسه با سهام، بسیار کمتر است.

افرادی که پول مازاد دارند، می‌توانند با خرید اوراق اجاره که در بورس داد و ستد می‌شود، در فواصل زمانی مشخص (مثلا سه ماهه)، سود معینی را دریافت نموده و هر زمان که به پول نیاز داشتند نیز این اوراق را ازطریق بورس، به سایر متقاضیان بفروشند.

سود حاصل از سرمایه‌گذاری در اوراق اجاره، در واقع همان مبالغ اجاره‌بهایی است که خریداران اوراق، در طول دوره اجاره دریافت می‌کنند. این مبلغ، معمولاحداقل معادل سود اوراق مشارکت و حتی بعضا، مقداری بیشتر تعیین می‌شود تا اوراق اجاره، جذابیت لازم را برای سرمایه‌گذاران داشته باشند. همچنین سود حاصل از اوراق اجاره نیز همانند سود حاصل از اوراق مشارکت، از پرداخت مالیات معاف است.

مفهوم سی ام: اوراق قرضه (بدهی)

اوراق قرضه اسنادی است که به موجب آن شرکت انتشاردهنده متعهد می‌شود مبالغ مشخصی (بهره سالانه) را در زمان‌هایی خاص به دارنده آن پرداخت کند و در زمان مشخص (سررسید) اصل مبلغ را باز پرداخت کند. دارنده اوراق به عنوان بستانکار حق دریافت اصل و بهره آن را دارد، ولی هیچ مالکیتی در شرکت ندارد.

اوراق قرضه جزو اوراق بهادار است و طبق آن صادر کننده به خریدار بدهکار می‌شود. این سند دارای سررسید است و مبلغ آن در زمان سررسید به وسیله صادرکننده پرداخت می‌شود. این اوراق دارای کوپن بهره هستند و بهره آن‌ها در فواصل زمانی معیّنی توسط بانک که نمایندگی صدور اوراق را دارد، پرداخت می‌شود.

از نظر سررسید، اوراق قرضه به سه دسته کوتاه مدّت، میان مدّت و بلندمدّت تقسیم می‌شوند. سررسید اوراق کوتاه مدّت بین یک تا پنج سال، سررسید اوراق میان مدّت بین پنج تا ده سال و سررسید اوراق بلند مدّت معمولاً بیش از ده سال است.

انتشار اوراق قرضه با هدف استقراض انجام می‌گیرد و بعضا شرکت‌ها برای تامین منابع مالی خود مجبور به قرض منابع مالی می‌شوند که این کار از طریق اوراق قرضه صورت می‌گیرد؛ و مخصوصا این اتفاق در مورد دولت‌ها رخ می‌دهد.

در اوراق مشارکت که برای تامین منابع مالی طرح‌های عمرانی و مانند آن مورد توجه است دولت‌ها گوشه چشمی هم به کنترل تورم و وضعیت اقتصادی کشور دارند.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم سی و یکم: اوراق مشارکت

اوراق بهادار با نام یا بی‌نامی است که به موجب قانون یا مجوز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین و برای تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز طرح‌های عمرانی- انتفاعی دولت مندرج در قوانین بودجه سالانه کشور یا برای تأمین منابع مالی لازم برای تهیۀ مواد اولیه مورد نیاز واحد‌های تولیدی توسط دولت، شرکت‌های دولتی، شهرداری‌ها و مؤسسات و نهاد‌های عمومی غیر دولتی و مؤسسات عام المنفعه و شرکت‌های وابسته به دستگاه‌های مذکور، شرکت‌های سهامی عام و خاص و شرکت‌های تعاونی تولید منتشر می‌شود و به سرمایه‌گذارانی که قصد مشارکت در اجرای طرح‌های یاد شده را دارند از طریق عرضه عمومی واگذار می‌گردد.

اوراق مشارکت بر دو نوع بورسی و غیربورسی است. اوراق مشارکت بورسی اوراقی اند که قابل معامله در بازار بورس و فرابورس هستند.

اوراق غیربورسی اوراقی اند که صرفاً با تایید بانک مرکزی حمهوری اسلامی ایران منتشر می‌شوند و قابل معامله در شعب بانک‌های عامل (بازار پولی) هستند.

اوراق مشارکت دارای سود ثابت علی الحساب است، بنابراین معمولا به عنوان ابزاری برای کاهش ریسک سبد سهام در بازا‌های ریسکی در نظر گرفته می‌شود و سرمایه‌گذاران با توجه به ریسک پذیری و شرایط موجود بر بازار بخشی از سرمایه خود را به خرید اوراق مشارکت اختصاص می‌دهند.

با توجه به ثابت بودن سود اوراق مشارکت، این اوراق بر خلاف سهام‌های ریسکی موجود در بازار که نیازمند تحلیل‌های فاندامنتالی و تکنیکالی هستند به تحلیل خاصی نیاز ندارد.

برای خرید اوراق مشارکت، بهتر است به نکات زیر توجه شود:

۱. سود اعلامی اوراق مشارکت برای دوره یکساله معمولاً بین ۲۰ تا ۲۲ درصد است. هرچه درصد سود بیشتر باشد، خرید اوراق آن جذاب‌تر است.

۲. سررسید پرداخت سود یک ماهه یا سه ماهه است. هرچه دوره‌های پرداخت سود کوتاه‌تر باشد، برای سرمایه‌گذار از جذابیت بیشتری برخوردار خواهد بود.

۳. در بعضی موارد بدلیل کمبود نقدینگی و رقابت برای جذب منابع با بانک‌ها برخی از ناشران اوراق علاوه برسود اعلامی، سود ۳ درصدی برای یکسال را بر روی تابلو معاملاتی تضمین می‌کنند.

۴. سود حاصل از اوراق مشارکت، برای سرمایه‌گذار معاف از پرداخت مالیات است و این جذابیت دیگری برای سرمایه‌گذاری در اوراق مشارکت به حساب می‌آید. بازار بورس تهران

۵. علیرغم اینکه اوراق مشارکت بازدهی تضمین شده دارند، ولی ریسکی را متوجه سرمایه‌گذار نمی‌کند.

برای خرید و فروش اوراق مشارکت خارج از بورس، لازم است سرمایه‌گذار با مدارک شناسایی (شناسنامه و کارت ملی) به یکی از شعب بانک‌های عامل مراجعه نماید و نسبت به خرید یا فروش اوراق مورد نظر اقدام نماید

در مورد معامله اوراق مشارکت بورسی، هر فردی که دارای کد معاملاتی آنلاین باشد، می‌تواند از طریق سامانه معاملاتی آنلاین یا ثبت سفارش اینترنتی اقدام به خرید نماد اوراق مشارکت کند. این اوراق بسته به بازاری که در آن منتشر می‌شوند ممکن است در سامانه آنلاین قابلیت معامله داشته باشد.

مفهوم سی و دوم: نظریه مدرن سبد سهام (mpt)

این نظریه به عنوان یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین تئوری‌های اقتصادی بر مبنای اصول مالی و سرمایه گذاری توسط مارکوویتز (markovits) در سال ۱۹۵۲ تحت عنوان انتخاب سبد سهام معرفی شد.

بر اساس این نظریه در انتخاب گزینه‌های مختلف برای سرمایه گذاری صرفا توجه به ریسک و بازده یک سهم کافی نیست و در حالتی که سرمایه گذاری در تعداد زیادی سهام صورت گیرد، می‌توان از توزیع دارایی در سهام مختلف برای کاهش ریسک و افزایش بازده بهره برد.

مبنای روش mpt بر پایه این استدلال استوار است که احتمال خطر از دست دادن سرمایه یا سود یک نوع سهام در بازار بسیار بیشتر از مجموعه یا ترکیب سهام است؛ لذا قاعدتاً سرمایه گذار حرفه‌ای نباید تمامی سرمایه خود را دریک قلم دارایی سرمایه گذاری کند (و منطق اقتصادی نیز این را تایید می‌کند).

بلکه بایستی آن را در مجموعه‌ای از سهام یا دارائی‌ها سرمایه گذاری کند که این مجموعه به پرتفوی معروف است. پرتفوی یا سبد سهام متشکل از سهام متعدد شرکت‌هایی است که در شرایط عادی احتمال کاهش بازده همه دارائی‌ها تا حدودی به صفر نزدیک است.

برای اکثر سرمایه گذاران، ریسک خرید تک سهم، کسب بازدهی کمتر از انتظار است و یا به عبارت دیگر انحراف از بازدهی میانگین است (هر سهمی به نوبه خود دارای انحراف معیاری از میانگین است که در این تئوری به آن ریسک اطلاق می‌شود).

در حقیقت ریسک خرید سبد سهام با توزیع مناسب بسیار کمتر از ریسک خرید تک سهم است، به دلیل اینکه ریسک سهام مختلف مستقل از یکدیگر است.

به عنوان مثال فرض کنید سبد سهامی از دو سهم که یکی در حالت افزایش نرخ بهره بانکی و دیگری در حالت کاهش نرخ بهره سود می‌دهد، تشکیل شده باشد.

این سبد در هر حالتی فارغ از اینکه نرخ بهره افزایش یا کاهش یابد، سود می‌دهد. در واقع مارکوویتز نشان داد سرمایه گذاری تنها انتخاب سهام نیست بلکه انتخاب ترکیب مناسبی از سهام است.

در روش mpt مجموعه تلاش‌ها معطوف به این است که بازده پرتفوی فرد سرمایه گذار به بازده بازار نزدیک گردد و در وضعیت مطلوب، بازدهی بیشتر از آن بدست آورد.

در این حالت پرتفوی کل بازار یک شاخص ارزیابی است که ریسک آن نیز با شاخص بتا (beta) محاسبه می‌شود. این تحلیل کاربرد زیادی در آنالیز ریسک و تجزیه و تحلیل بازار دارد و مبنای کار سرمایه گذاران حرفه‌ای محسوب می‌شود.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم سی و سوم: فروش استقراضی (short selling)

در علم مالی، فروش استقراضی عمل فروختن دارایی و معمولاً اوراق بهاداری است که از شخص ثالثی (معمولاً یک کارگزار) و با هدف خریدن مشابه همان دارایی در آینده جهت پس دادن آن به قرض دهنده، قرض گرفته می‌شوند.

فروشندگان استقراضی امیدوارند که از کاهش قیمت آن دارایی پس از فروش و تا قبل از خرید مجدد آن سود کنند، زیرا پس از کاهش قیمت بایستی بهای کمتری را هنگام خرید مجدد آن دارایی بپردازند.

همچنین درصورتی که قیمت افزایش یابد، فروشنده استقراضی متحمل ضرر می‌شود (چراکه مجبور است آن دارایی را در قیمتی بالاتر از آنچه که فروخته خریداری کند). این ضرر محدود به کل بهای دارایی فروخته شده است.

فرض کنید دوست شما مدتی قبل ۱۰۰ سکه طلا خریده است. شما (که سکه ایی ندارید) طبق تحلیلی که انجام دادید، پیش بینی می‌کنید که قیمت سکه در بازار تا ده روز بعد تا ۹۰۰ هزار تومان افت خواهد کرد. به دوست‌تان می‌گویید که ۱۰۰ سکه طلایش را به شما قرض دهد. مثلا سکه امروز ۱ میلیون تومان است. سکه‌ها را قرض گرفته و در بازار به قیمت ۱ میلیون تومان می‌فروشید.

سکه طبق پیش بینی شما شروع به افت می‌کند و ۱۰ روز بعد به ۹۰۰ هزار تومان که هدف شما بود می‌رسد. شما به بازار میروید و با همان پول ۱۰۰ سکه را خرید میکند و به دوست‌تان پس می‌دهید.

دوست‌تان نه سود کرده است و ضرر چرا که همان ۱۰۰ سکه را پس گرفته است. اما شما چطور؟

شما ۱۰۰ سکه را ۱۰ روز پیش ۱ میلیون تومان فروختید جمعا به مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان و امروز که سکه افت کرده است ۱۰۰ سکه را خریدید ۹۰۰ هزار تومان جمعا به مبلغ ۹۰ میلیون تومان و پس دادید.

پس شما با استفاده از روش فروش استقراضی، ۱۰ میلیون تومان سود کردید. بدیهی است اگر تحلیل شما درست از آب در نمی‌آمد و پس از ده روز قیمت سکه به جای کاهش، افزایش می‌یافت شما متضرر می‌شدید.

فروش استقراضی در آن دسته از بازار‌های مالی رایج است که اصطلاحاً دوطرفه می‌باشند. در بازار‌های دوطرفه سرمایه گذاران علاوه بر افزایش قیمت ها، از کاهش قیمت‌ها نیز می‌توانند سود کسب کنند. بازار آتی سکه ایران نمونه‌ای از بازار‌های دوطرفه است. بازار سهام ایران در حال حاضر یکطرفه است و امکان فروش استقراضی در آن وجود ندارد.

مفهوم سی و چهارم: حد سود (take profit) و حد ضرر (stop loss)

معامله گرانی که در بازار‌های مالی با دیدگاه کوتاه مدت و بعضاً میان مدت فعالیت می‌کنند برای تعیین زمان خروج خود از معاملات، عمدتاً از حد سود و حد ضرر استفاده می‌کنند.

این افراد که عموماً بر اساس تحلیل تکنیکال به خرید و فروش در بازار‌های مالی مانند سهام، ارز و … اقدام می‌کنند، اغلب برای میزان سود و زیان خود محدوده‌هایی را تعیین می‌کنند.

حد سود به معنای هدف قیمتی است که معامله گر مورد نظر با رسیدن قیمت دارایی (سهام یا سایر اوراق بهادار) خود به آن مقدار، شناسایی سود نموده و با فروش دارایی از معامله خارج می‌شود.

در این حالت خروج از معامله، با هدف جلوگیری از کاهش سود انجام می‌شود. تعریف حد ضرر نیز مشابه حد سود است، با این تفاوت که در این حالت خروج از معامله با هدف جلوگیری از افزایش زیان انجام می‌شود.

فرض کنیم شخصی سهامی را در قیمت ۲۰۰ تومان خریده است. او براساس نتایج تحلیلی که بر روی این سهام انجام داده (که عموماً از جنس تحلیل تکنیکال است)، تصمیم می‌گیرد با رسیدن قیمت به اولین سقف قیمتی مورد انتظار (مثلاً ۲۲۰ تومان) سهام خود را به فروش برساند.

همچنین در صورتی که قیمت سهام به ۱۸۰ تومان کاهش یابد نیز او سهام خود را خواهد فروخت. در این حالت حد سود این فرد ۲۲۰ و حد ضرر او ۱۸۰ تومان خواهد بود.

حد سود و حد ضرر از اجزای مهم یک سیستم معاملاتی به شمار می‌روند. تعیین صحیح این حدود به آشنایی کافی با بازار و دانش تحلیل تکنیکال نیاز دارد.

اکثر معامله گران حرفه‌ای در معاملات خود از حد سود و حد زیان استفاده می‌کنند تا جلوی از بین رفتن سرمایه خود را بگیرند و سود‌های خود را بهتر مدیریت کنند. هر چند برخی از معامله گران که با دیدگاه سهامداری و بلندمدت اقدام به خرید سهام می‌کنند، اعتقادی به تعیین این حدود ندارند.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم سی و پنجم: حقوق صاحبان سهام (shareholders’ equity)

حقوق صاحبان سهام معرف علایق سهام‌داران و صاحبان اصلی شرکت، نسبت به خالص دارایی‌های شرکت است. حقوق صاحبان سهام، باقیمانده منافع مالکین شرکت را در دارایی‌های شرکت، که پس از کسر بدهی‌های آن شرکت، بدست آمده است، نشان می‌دهد.

در یک موسسه تجاری، حقوق صاحبان سهام در اصل منافع صاحبان اصلی موسسه را نشان می‌دهد. در حسابداری، حقوق صاحبان سهام، اهدافی، چون تعیین سرمایه قانونی و ثبت شده، تعیین منابع سرمایه شرکت و تعیین سود سهامی که می‌تواند، بین صاحبان سهام توزیع شود، را دنبال می‌نماید.

در یک شرکت سهامی، حقوق صاحبان سهام مواردی چون: سود و زیان انباشته، سهام سرمایه، کسر سهام و اندوخته‌های شرکت را شامل می‌شود.

مفهوم سی و ششم: سهام خزانه (treasury stock)

سهام خزانه، سهام عادی یا ممتاز یک شرکت سهامی است، که توسط همان شرکت، مجدداً خریداری گردیده است. به عبارت دیگر شرکت، سهام صادر شده خود را، مجدداً در بورس خریداری می‌نماید. ورود به بورس تهران

بر طبق استاندارد‌های حسابداری، سهام خزانه، یک دارایی محسوب نمی‌شود و سود حاصل از خرید و فروش آن میان سهام‌داران توزیع نمی‌شود. همچنین سهام خزانه از حقوقی نظیر حق رای، سود سهام، حق تقدم خرید سهام برخوردار نیست.

مفهوم سی و هفتم: بورس انرژی

از آنجا که یکی از بهترین و شفاف‌ترین مکانیزم‌های قیمت گذاری محصولات، عرضه آن‌ها در بورس می‌باشد، در اوایل دهه ۸۰ ایده تاسیس بورسی برای انجام معاملات نفت طی فرآیندی مشترک میان وزارتخانه‌های نفت و اقتصاد شکل گرفت. در فاز نخست برای محقق شدن این ایده در اواخر بهمن ۱۳۸۶ مبادلات فرآورده‌های نفت و پتروشیمی در بازار سرمایه آغاز گردید.

از سویی با وجود زیرساخت‌های موجود در صنعت برق کشور که آن را از کشور‌های منطقه متمایز می‌سازد، همزمان با فعالیت‌ها در راستای شکل گیری بورس نفت، لزوم راه اندازی بورس برق در ادامه توسعه بازار برق کشور احساس شد.

در خرداد ۸۷ شورای عالی بورس موافقت اصولی خود را با تاسیس بورس برق اعلام نمود. در این بین تشکیل بازاری منسجم برای در بر گیری همه کالا‌های از جنس انرژی و تشکیل بورسی جامع و واحد برای معاملات انواع حامل‌های انرژی پیشنهاد شد.

شورای عالی بورس و اوراق بهادار در جلسه ۳۰/۳/۱۳۹۰ با تجمیع درخواست‌های جداگانه برای راه اندازی بورس نفت و برق به راه اندازی بورس انرژی رای داد. بر این اساس بورس انرژی به عنوان چهارمین بورس کشور جهت عرضه محصولات نفت و مشتقات نفتی، برق، گاز طبیعی، زغال سنگ، حق آلودگی و سایر حامل‌های انرژی شکل گرفت.

بورس انرژی دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی می‌باشد. بازار فیزیکی شامل سه تابلوی برق، نفت و گاز، و تابلوی سایر حامل‌های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله می‌باشد.

مشتریان بورس انرژی اعم از خریداران و فروشندگان موظفند که قبل از انجام معاملات در بورس اقدام به اخذ کد معاملاتی از شرکت‌های کارگزاری نمایند.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم سی و هشتم: سهام ممتاز

سهام ممتاز یا ترکیبی، نوعی از سهام است که دارندگان آن ادعای معین و محدودی نسبت به دارایی‌های شرکت دارند و مانند اوراق قرضه سود ثابتی دریافت می‌کنند و از همین رو آن را سهام ترکیبی می‌نامند چرا که دارای ویژگی‌های سهام عادی و اوراق قرضه است.

این نوع سهام مانند سهام عادی فاقد زمان سررسید و هزینه مالیاتی است و از آنجا که سود ثابتی دارد، جزو اوراق بهادار با درآمد ثابت محسوب می‌شود.

زمانی که هزینه سهام عادی بالاتر باشد، شرکت اقدام به انتشار سهام ممتاز می‌کند. این سهام از آن رو به سهام ممتاز معروف است که در زمان تقسیم سود دارندگان این نوع سهام، از اولویت برخوردارند. سهام ممتاز با پذیره‌نویسی خصوصی وارد بازار شده و در بورس و بازار خارج از بورس قابل معامله است.

در زمان انحلال یا ورشکستگی شرکت و زمانی که کل دارایی‌های شرکت به فروش رسید، ابتدا حقوق این سهامداران به طور کامل پرداخت می‌شود و سپس از باقی مانده مبلغ دارایی‌های فروخته شده، حقوق سهامداران عادی پرداخت می‌شود.

ویژگی‌های سهام ممتاز عبارتند از:

  • سهام ممتاز برای صاحبان آن دربردارنده نوعی حق مالکیت در شرکت است.
  • با توجه به اینکه سهامدار ممتاز دارای حق مالکانه در شرکت است، شرکت منتشرکننده سهام، الزام قانونی ندارد که دارایی‌های خود را در رهن این اوراق گذاشته یا وثیقه قرار دهد.
  • سهام ممتاز نیز همچون سهام عادی فاقد سررسید است.
  • به دارندگان این سهام سود پرداخت می‌شود. باتوجه به اینکه پرداخت سود مستلزم سود‌ده بودن شرکت است، از این رو شرکت پرداخت سود را تضمین نمی‌کند. به طور معمول به سهام ممتاز سود از پیش تعیین‌شده و ثابتی تعلق می‌گیرد.
  • بطور معمول سهام ممتاز فاقد حق رأی در مجمع عمومی است. به این معنی که دارندگان سهام ممتاز در زمان رای‌گیری برای انتخاب هیأت مدیره یا سایر امور مربوط به اداره شرکت، حق رأی ندارند.

توجه کنید که در بورس ایران، چیزی به عنوان سهام ممتاز وجود ندارد.

مفهوم سی و نهم: کارگزار ناظر

با راه اندازی سامانه جدید معاملات، دارایی سهامداران در هر یک از نماد‌های معاملاتی زیر نظر یک کارگزار قرار گرفت که به آن کارگزار ناظر گفته می‌شود و از آن پس سهامداران، دارایی سهام خود را در هر نماد معاملاتی صرفاً از طریق کارگزاری ناظر خود در آن نماد معاملاتی می‌توانند به فروش برسانند. هرچند سهامداران میتوانند با مراجعه به هریک از کارگزاران نسبت به خرید سهام اقدام نمایند.

ممکن است دارایی سهامدار در یک نماد معاملاتی زیر نظر یک کارگزار ناظر و در نماد معاملاتی دیگر زیر نظر کارگزار ناظر دیگری باشد. در زمان راه اندازی سامانه معاملاتی جدید، کارگزار ناظر بر اساس سوابق فعالیت سهامدار با کارگزاران مختلف در بورس اوراق بهادار تعیین گردید.

سهامداران برای آگاهی از کارگزار ناظر خود در هر نماد معاملاتی، در زمان راه‌اندازی سامانه معاملاتی جدید می‌توانند به یکی از روش‌های زیر اقدام نماید:

مراجعه به بخش سرویس‌های الکترونیکی به سهامداران قسمت «مشاهده کارگزار ناظر» در سایت اینترنتی شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه به نشانی اینترنتی www.csdiran.com از تاریخ ۱۳۸۷/۰۹/۱۶.

سهامداران حقیقی با ارائه شماره ملی و سهامداران حقوقی با ارائه کد سهامداری به این سامانه، می‌توانند در هر یک از نماد‌های معاملاتی که در آن سهام دارند، کارگزار ناظر خود را مشاهده نمایند.

سهامداران می‌توانند جهت تغییر کارگزار ناظر خود در یک یا چند سهم به یکی روش‌های زیر اقدام نمایند:

مراجعه حضوری به شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه و ارائه اصل و تصویر شناسنامه و کارت ملی

تکمیل درخواست غیرحضوری و اخذ گواهی امضاء از دفاتر اسناد رسمی (فرم این درخواست از سایت شرکت سپرده گذاری به نشانی www.csdiran.com قابل دریافت است) و ارسال آن از طریق پست سفارشی آن به دفتر مرکزی شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه.

مراجعه به یکی از دفاتر کارگزاری که تمایل دارند در آن نماد معاملاتی به عنوان کارگزار ناظر فعالیت نمایند و تکمیل فرم تغییر کارگزار ناظر به همراه ارائه اصل برگه سهام ممهور به مُهر کارگزاری قبلی.

مفهوم چهلم: ارزش دفتری سهام (book value)

برای هر دارایی شرکت سهامی در ترازنامه شرکت، عددی به عنوان ارزش آن دارایی ثیت شده‌است. این عدد همان ارزش دفتری دارایی است.

اساس تعیین ارزش دفتری سهام یک شرکت، ارزش دفتری دارایی‌های آن شرکت پس از کسر بدهی‌هایش است. به بیان دیگر بدهی‌های شرکت را از دارایی‌های آن کم می‌کنیم. سپس تعداد سهام ممتاز را از این عدد کسر نموده و بر تعداد سهام عادی منتشر شده از سوی شرکت، تقسیم می‌کنیم.

ارزش دفتری سهم = تعداد سهام منتشر شده ÷ (تعداد سهام ممتاز – (بدهی‌ها – دارایی‌ها))

در زمان تاسیس شرکت سهامی، به طور معمول ارزش اسمی و ارزش دفتری سهام آن با هم برابرند، جز در مواردی که سهام به کسر یا به صرف فروخته شود. تفاوتی که بین ارزش اسمی و ارزش دفتری ایجاد می‌شود با گذشت زمان اتفاق می‌افتد و متاثر از عملکرد شرکت، عواملی از قبیل سود انباشته، اندوخته و امثالهم است.

چند نکته در خصوص ارزش دفتری سهم

ارزش دفتری سهم بر پایه ارزش دارایی‌های ثبتی در ترازنامه است، ولی ارزش بازار سهم بر اساس ارزیابی سرمایه‌گذاران (خریداران و فروشندگان) از نحوه عملیات شرکت و ارزش عرفی دارایی‌های آن است. بتابراین به طور معمول ارزش دفتری سهام با ارزش بازار آن برابر نیست.

با توجه به استهلاک سالانه دارایی‌ها، ارزش دفتری نیز هر سال کاهش می‌یابد.

چنانچه شرکت منحل شده و یا ورشکسته شود، آنچه پس از از تسویه به سهامداران خواهد رسید، ارزش دفتری بروز رسانی شده سهام است.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم چهل و یکم: اوراق بهادار اسلامی یا صکوک (sukuk)

صکوک جمع کلمه صک و به معنای اسناد است. این لغت در فارسی مترادف چک در نظر گرفته می‌شود.

ابزار‌های مالی اسلامی یا همان صکوک، اوراق بهادار با ارزش مالی یکسان و قابل معامله در بازار‌های مالی هستند. این اوراق بر پایه یکی از قرارداد‌های مورد تایید اسلامی طراحی شده و دارندگان آن به صورت مشاع مالک یک یا مجموعه‌ای از دارایی‌ها و منافع حاصل از آن‌ها هستند.

صکوک ابزار نوینی است که در کشور‌های اسلامی به جای اوراق قرضه به‌کار گرفته می‌شود این اوراق مبتنی بر دارایی با درآمد ثابت یا متغیر قابل معامله در بازار ثانویه و بر اساس اصول شریعت است. اوراق صکوک باید خود دارای ارزش بوده و نمی‌توانند بر اساس فعالیت‌های سفته بازی باشند.

انواع اوراق بهادار مالی اسلامی (صکوک) عبارتند از:

  • اوراق قرض الحسنه
  • اوراق وقفی
  • اوراق مرابحه
  • اوراق اجاره
  • اوراق استصناع
  • اوراق سلف
  • اوراق منفعت
  • اوراق مشارکت
  • اوراق مضاربه
  • اوراق مزارعه
  • اوراق مساقات
  • اوراق مشتقه

تامین مالی به معنای فراهم آوردن سرمایه برای یک پروژه یا هر نوع موسسه دولتی یا خصوصی است. یکی از انواع رایج تامین مالی، اوراق قرضه است که در کشور‌های اسلامی دارای ممنوعیت است.

صکوک به‌عنوان ابزار جدید برای تامین مالی جایگزین مناسبی برای اوراق قرضه در نظر گرفته شد. صکوک نوعی دارایی مطمئن است که در زمره اوراق بهادار تضمینی و قابل معامله طبقه‌بندی می‌شود.

مفهوم چهل و دوم: نحوه انجام معاملات در بورس

انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران از طریق کارگزاران انجام می‌شود. این کارگزاران که در انجام معاملات نقش نماینده خریدار و یا فروشنده را ایفا می‌کنند، دارای مجوز کارگزاری از سازمان و عضو بورس هستند.

همه کارگزاران موظف به انجام وظایف خود در چارچوب قوانین و مقررات موجود هستند و سرمایه‌گذار می‌تواند برای معاملات اوراق بهادار کارگزار خود را با توجه به معیار‌هایی از قبیل انجام به موقع سفارش، دادوستد سهام با مناسب‌ترین قیمت و نحوه ارائه خدمات جانبی انتخاب نماید.

پس از دریافت سفارش خرید یا فروش، کارگزار سفارش‌های دریافتی را با حفظ نوبت وارد سامانه معاملات می‌کند.

اولویت‌بندی درخواست‌ها در صف تقاضای خرید (فروش) سهام ابتدا براساس قیمت‌های پیشنهادی خرید (فروش) صورت می‌گیرد و از بالاترین (پایین‌ترین) تا پایین‌ترین (بالاترین) قیمت اولویت‌بندی می‌شوند. به عبارت دیگر در صف تقاضای خرید (فروش) سهام، اولویت با سفارش‌هایی است که قیمت پیشنهادی بالاتری (پایین‌تری) دارند.

در صورتی که قیمت‌های پیشنهادی خرید (فروش) در دو یا چند سفارش یکسان باشند صف تقاضا (عرضه) براساس زمان ورود سفارش خرید (فروش) به سامانه معاملات اولویت‌بندی می‌شود و سفارشی که زودتر از دیگر سفارش‌ها وارد سامانه معاملات شده باشد از اولویت برخوردار است.

در سامانه معاملات صف تقاضا و سفارش‌های خرید در مقابل صف عرضه یا سفارش‌های فروش قرار می‌گیرد و در صورتی که قیمت پیشنهادی خرید و قیمت پیشنهادی فروش برابر شوند، معامله به‌طور خودکار توسط سیستم رایانه‌ای انجام می‌شود و سفارش‌ها از صف عرضه و تقاضا حذف می‌شوند.

پایاپای و تسویه معاملات توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و سه روز بعد از انجام معامله (t + ۳) صورت می‌گیرد.

مفهوم چهل و سوم: مفهوم کف حمایتی و سقف مقاومتی

کف حمایتی سطحی از قیمت است که انتظار می‌رود قدرت نیروی تقاضا به اندازه‌ای باشد که از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری نماید. به بیان ساده، حمایت جایی است که روند کاهش قیمت احتمالا در آنجا متوقف می‌شود.

این سطح برای خریداران از جذابیت خاصی برخوردار است و با رسیدن قیمت به این سطح با افزایش تقاضا رویرو هستیم که این افزایش تقاضا موجب افزایش قیمت‌ها میشود. در واقع در این سطوح میزان تقاضا بر میزان عرضه فزونی یافته و بر آن غلبه می‌کند.

سقف مقاومتی سطحی از قیمت است که انتظار می‌رود قدرت نیروی عرضه به اندازه‌ای باشد که از افزایش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری نماید. به بیان ساده مقاومت جایی است که روند افزایش قیمت احتمالاً در آنجا متوقف می‌شود.

این سطح برای فروشندگان از جذابیت خاصی برخوردار بوده و با رسیدن قیمت به این سطح معامله گرانی که قصد شناسایی سود دارند، عموماً اقدام به عرضه شدید می‌کنند.

در واقع در این سطوح میزان عرضه بر تقاضا افزایش یافته و همین امر موجب کاهش قیمت و چرخش موج صعودی می‌شود.

شناسایی سطوح حمایتی و مقاومتی یکی از مباحث مهم تحلیل تکنیکال است و بسیاری از معامله‌گران کوتاه مدتی، سیستم معاملاتی خود را بر این اساس (خرید در کف و فروش در سقف) طراحی می‌کنند.

۴۵ مورد از مفاهیم مهم بورس اوراق بهادار

مفهوم چهل و چهارم: پذیره نویسی

به فرآیند خرید اوراق بهادار از ناشر و یا نماینده او و پرداخت یا تعهد پرداخت وجه کامل آن طبق قرارداد، پذیره‌نویسی می‌گویند.

پذیره‌نویسی ممکن است به دو روش انجام پذیرد: تعهد پذیره‌نویسی و بهترین کوشش.

تعهد خرید سهام یا تعهد پذیره نویسی فرآیندی است که در آن بانک‌های سرمایه گذاری یا مؤسسات تأمین سرمایه که وظایفی، چون پذیره نویسی سهام جدید، ضامن خرید سهام فروش نرفته، عامل یا مشاور عرضه سهام بر عهده دارد، مبالغ مورد نیاز شرکت‌ها در فرآیند انتشار سهام را به نمایندگی از طرف شرکت یا دولت، از سرمایه گذاران جمع آوری می‌کند.

تعهد پذیره‌نویسی را کارگزار پذیره‌نویس یا معرف انجام می‌دهد. در این فرآیند کارگزار معرف، پس از بررسی سهام شرکت‌های متقاضی ورود به بازار بورس توسط کارشناسان خود، سهام را قیمت‌گذاری می‌کند و سپس ضمن معرفی شرکت برای عرضه اولیه، متعهد می‌شود که مابقی اوراق بهاداری که تا پایان دوره عرضه اولیه خریداری نشده است را خریداری کند.

کارگزار پذیره‌نویس باید با ارائه وثیقه و شواهد دیگر به سازمان بورس، این اطمینان را ایجاد کرده باشد که می‌تواند به تعهدات پذیره‌نویسی خود عمل نماید.

مزیت روش تعهد پذیره‌نویسی به روش‌های رایج دیگر عرضه اولیه در بورس در این است که می‌تواند باعث جلوگیری از رفتار‌های سفته‌بازانه در هفته‌های آغازین عرضه سهام شرکت‌ها در بورس شود و با پشتوانه کارشناسی‌های انجام‌شده کمک می‌کند سهام زودتر به قیمت واقعی خود در بازار برسد.

با این کار درصدگیری‌های رایج در بازار کمتر می‌شود و خطرپذیری سرمایه‌گذاری روی سهام شرکت‌های تازه‌وارد به بورس کاهش یابد.

روند عملی این کار به این صورت است که پس از آنکه ناشر درخواست انتشار اوراق را از راه تعهد پذیره‌نویسی با شرکت تأمین سرمایه می‌دهد، مبلغی معادل ارزش کل اوراق مشارکت رهنی را از آن شرکت دریافت می‌کند و سپس شرکت تأمین سرمایه اوراق را به قیمت دلخواه خود منتشر خواهد کرد. تعهد پذیره‌نویسی در بند ۲۹ ماده ۱ قانون بورس اوراق بهادار ایران ذکر شده است

در روش بهترین کوشش، شرکت تأمین سرمایه پس از دریافت درخواست شرکت متقاضی، اوراق مشارکت رهنی را قیمت‌گذاری می‌کند و به فروش می‌رساند، اما بر خلاف روش تعهد پذیره‌نویسی ممکن است بخشی از اوراق به فروش نرسند.

مفهوم چهل و پنجم: افزایش سرمایه به روش تجدید ارزیابی دارایی‌ها

زمانی که قدرت خرید پول کشور‌ها کم شده وتورم در آن‌ها افزایش می‌یابد، شاهد افزایش تغییرات در قیمت نسبی کالا و خدمات هستیم. این امر خصوصا در زمان استفاده از سازوکار چند نرخی بودن ارز، سبب اختلاف شدید میان بهای تمام شده (ارزش تاریخی) دارایی‌های ثابت و سرمایه گذاری‌های بلند مدت با ارزش‌های جدید و جاری می‌شود.

ارزش‌های جاری در حقیقت نمایانگر واقعیت‌های اقتصادی هستند و این اختلاف ایجاد شده سبب خواهد شد تا اطلاعات موجود برای گرفتن تصمیم‌های اقتصادی، نارسا و غیرقابل توجیه شوند.

تجدید ارزیابی دارایی‌ها یکی از روش‌هایی است که نقصان و نامربوط بودن اطلاعات را تا حدی رفع می‌کند. قیمتی که در تجدید ارزیابی برای ارزش ثبت شده یک دارایی تعیین می‌شود، مازاد تجدید ارزیابی نامیده می‌شود.

این مازاد محاسبه شده، به عنوان درآمد (عایدی) یا چیزی شبیه آن محسوب نمی‌شود. زیرا این روش (تجدید ارزیابی) فقط منتسب کردن ارزش‌های جدید به دارایی‌های موجود و اتفاقی است و مبنی بر ایجاد درآمد و یا عایدی نیست.

در این روش افزایش ارزش دفتری یک دارایی ثابت مشهود که به عنوان یک درآمد غیرعملیاتی تحقق نیافته از محل تجدید ارزیابی خواهد بود، به صورت مستقیم و با نام “مازاد تجدید ارزیابی” به ثبت می‌رسد. این “مازاد تجدید ارزیابی” به عنوان بخشی از حقوق صاحبان سرمایه در ترازنامه آمده و در صورت سود و زیان نیز ذکر می‌شود.

مهم: سخن آخر

مفاهیم بسیار زیادی در بورس و بازار‌های مالی وجود دارد و ندانستن این مفاهیم ممکن است باعث زیان شما شود.

در این مطلب تعدادی از مفاهیم و اصطلاحات را شرح دادیم، اما توصیه می‌کنیم برای درک کامل بورس و مفاهیم اولیه آن، در یک کلاس یا دوره آموزشی حضوری یا آنلاین شرکت کنید.

آموزش را نادیده نگیرید، زیرا در بورس بحث پول و سرمایه شما در میان است و حفظ سرمایه‌ای که با زحمت پس‌انداز و جمع‌آوری کرده‌اید در اولویت قرار دارد؛ بنابراین بدون اینکه عجله به خرج دهید، ابتدا به خوبی آموزش ببینید سپس سرمایه‌گذاری کنید.

کسب‌وکارهایی که در کرونا، سکه شدند


روزنامه جام‌جم – لیلا شوقی: این روزها، اقتصاد رسماً به خواب کرونایی رفته، اما کسب‎وکار‌های زیادی در این میان، رونق گرفته‌اند. کسب‎وکار‌هایی که ویروس تاج‌دار، برایشان آمد داشته است. حالا در شرایطی که کرونا، برای بسیاری از مردم بد بوده و به جان کسب‎وکارشان افتاده، کسب‎وکار‌هایی که پیش از این، کسی به آن‌ها توجه نداشت، به رونق افتاده‎اند. مغازه‎های وسایل شیرینی‌پزی، نان‎های بسته‏‌بندی و عطاری‎ها حالا شلوغ شده‎اند؛ کارشناسان مارکتینگ و تولید محتوا هم حالا، پول روی پول می‌گذارند.

به نام قرنطینه، به کام پودر کیک!

از دور هم می‌شود صف طولانی را جلوی مغازه‌اش دید. اینجا نه نانوایی است و نه میوه‌فروشی. اینجا مغازه لوازم شیرینی‌فروشی است. مرد جلوی مغازه‌اش یک کیسه بزرگ از ظروف یک بار مصرف گذاشته تا هیچ مشتری وارد مغازه‌اش نشود. از سیستم محافظتی‌اش که می‌پرسیم، می‌خندد و می‌گوید: برای این که کسی داخل مغازه نشود. این روزها، در روز‌های قرنطینه و در زمانی که بسیاری از زنان و حتی مردان، به استعداد شیرینی‌پزی و کیک‌پزی‌شان پی برده‌اند، سر مغازه‌هایی که وسایل شیرینی‌پزی می‌فروشند، حسابی شلوغ است.

از کسب‌وکار که می‌پرسم، مرد اول به ترازویی که یک کیسه نایلونی جوش‌شیرین رویش است، نگاهی می‌کند و بعد می‌گوید: من از قبل مشتری‌هایم را داشتم، ولی حالا به نسبت به خاطر شرایط و علاقه مردم به نان‌پزی در خانه، مشتری‌هایم بیشتر شده است. صف جلوی مغازه هر لحظه طولانی‌تر می‌شود و سه نفری که درون مغازه‌اند با چابکی درخواست مشتری‌ها را اجابت می‌کنند.

یک نفر پودر کیک شکلاتی می‌خواهد، زنی، بچه به بغل، فهرست بلندبالایی از خمیرترش، بکینگ‌پودر، آرد و قالب گرد کیک‌پزی می‌خواهد، زن و شوهر میانسالی، پودر ژله می‌خواهند و همه هم خیلی زود، در کیسه‌های نایلونی تحویلشان داده می‌شود. مغازه‌دار می‌گوید: ما قبلا دو نفر بودیم، اما حالا یک نیروی کمکی آورده‌ایم. وسایل کیک‌پزی، مثل وانیل، بکینگ‌پودر و آرد بیشترین چیزی است که مشتری‌ها خواهانش هستند. حالا صف طولانی‌تر شده و به چند مغازه آن‌طرف‌تر رفته است.

قرنطینه با کیک، چیپس و پفک

اسمش را گذاشته‌اند هایپر، قد و اندازه مغازه، اما خیلی کوچک‌تر از یک مغازه بزرگ است. یک سالن ۵۰ متری، تمام دارایی مغازه است، اما هایپر هم صندوق و هم مسوول راهنمای خرید دارد و تقریباً همه چیز در آن به فروش می‌رسد. پسر جوان که مسوول خرید است، از یک روز کاری‌اش می‌گوید: ما از ۹ صبح، کارمان را شروع می‏کنیم و تا ۱۰ شب، مدام کارتن‌های پر را از انبار می‏آوریم و قفسه‏ها را پر می‌کنیم. از زمانی که ویروس کرونا پایش را گذاشته در کشور، مشتری‌هایمان هم بیشتر شده است. حالا هر روز قفسه‌های فروشگاه، خالی می‌شود و به خاطر همین هم، آن‌ها هر روز به کارخانه‌ها، فهرست درخواست خرید می‌دهند.

مانند همه فروشگاه‏های زنجیره‌ای، بیشترین کالایی که در این هایپرمارکت به فروش می‎رسد، تخم‌مرغ، شیر، گوشت و مرغ بسته‏بندی شده، است؛ دقیقاً مایحتاج روزانه مردم و آن چیزی که شهروندان هر روز استفاده می‌کنند. او البته تاکید می‌کند که خرید انواع تنقلات مثل، بیسکویت، کیک، چیپس و پفک و حتی پودر کیک و ژله آماده هم افزایش پیدا کرده و البته این هم عجیب نیست.

او می‎گوید: در زمانی که همه مردم در خانه‌ها نشسته‎اند، عجیب نیست که یکی از تفریحاتشان، خوردن تنقلات باشد و چه چیزی بهتر از چیپس و پفک؟ این را که می‎گوید، لبخند عمیقی می‌‎نشیند روی لبانش، بعد می‎رود به کمک پیرزنی که چند شامپو، یک بسته گوشت گوساله و یک شیشه شیر درون سبد خریدش گذاشته است، سبد را از او می‎گیرد و کمک می‎کند تا پیرزن وسایل دیگری را از داخل قفسه‎ها بردارد. از هایپرمارکت که بیرون می‎آیم، یک ماشین باربری از کارخانه چیپس‌فروشی معروف، جلوی مغازه پارک می‎کند.

در پناه جوشانده گیاهی

به نام قرنطینه، به کام پودر کیک!

چند پله باید بالا بروم تا برسم به شیشه‎ها و ظرف‎های پر از رنگ و بو. اول از همه، بوی پونه به استقبال می‏آید، بعد تندی فلفل، به عطسه‏ام می‎اندازد و بعد بوی تیز زنجبیل بینی‎ را نواش می‏دهد. انتهای سمفونی بو و رنگ مغازه عطاری، مرد میانسالی ایستاده است. از کسب‎وکارش که می‎پرسم، لبخند رضایت‌بخشی می‎زند و از روز‌های اول ورود ویروس به کشور می‎گوید، از زمانی که بسیاری از مشتری‎هایش، به‌شدت خواهان پنیرک، میخک، دارچین و زنجبیل بودند؛ تمام ادویه‎ها و گیاهان دارویی که طبع گرم دارند.

او البته توضیح می‎دهد که بعد تب خرید فروکش کرد، ولی همچنان درخواست‎ها زیاد و به‌نسبت ثابت مانده است، اما آنچه مهم به‌نظر می‌آید، افزایش درخواست‌ها نسبت به روز‌های قبل از ویروس کروناست. حالا به گفته این عطار، مردم همچنان دست به دامن طب سنتی هستند و از گیاهان دارویی، جوشانده تقویتی برای بالا بردن سیستم ایمنی‎شان درست می‎کنند.

گیاهان دارویی و ادویه‎های با طبع گرم، اما تنها درخواست‎های آن‌ها نیست، او هم مانند بسیاری از همکاران هم‎صنفش، مواد اولیه پخت‎وپز کیک و شیرینی می‎فروشد و بنابراین فروش بکینگ‌پودر، خمیر ترش، وانیل و حتی رنگ‌های خوراکی هم افزایش پیدا کرده است. او تاکید می‎کند: «فروش مواد کیک‎پزی در روز‌های عید و قبل از آن بیشتر بود. خرید این مواد هنوز هم خواهان دارد، اما مانند گیاهان دارویی، به نسبت ثابتی رسیده است.» پیرمردی وارد مغازه می‎شود و از عطار می‎‌پرسد: «حاجی بکینگ‌پودر داری؟»

صف‎آرایی برای نان‎های صنعتی

ترافیک بیش از اندازه است. ماشین‎ها، میلیمتری حرکت می‎کنند. نه زمین خیس و تاریکی هوا و نه روز جمعه، هیچ‌کدام دلیل تراکم بیش از اندازه ماشین‎ها در خیابان بلند شریعتی نیستند. همه ازدحام‏ها و شلوغی‌ها به خاطر فروشگاه بزرگ نان‌فروشی معروفی است؛ نانوایی​ای که درش بسته و جلوی در شیشه‎ای، صف طولانی تشکیل شده است. درون مغازه هم شلوغ است. بعد از این که یک نفر از درون فروشگاه بیرون می‎آید، یک نفر می‎‌تواند وارد نان‌فروشی شود.

تنها ۱۵ – ۱۰ نفر اجازه ورود به فروشگاه را دارند. قفسه‏ مواد اولیه تقریبا خالی است. جز یکی، دو بسته آرد سوخاری و جو، بسته دیگری دیده نمی‎شود. قفسه کوکی‎ها، شیرینی‎های لقمه‏ای و قفسه نان‎های بسته‏بندی، اما خالی است. فروشنده‎ها سرشان شلوغ است و از پشت ماسک جواب مشتری‎ها را می‎دهند. قسمت نان‎های حجیم مانند، انواع باگت، رژیمی، عصرانه و جو شلوغ‎تر است. سینی‎های نان‌های حجیم در حال خالی شدن است.

یکی از فروشنده‌ها، یک سینی پراز نان فرانسوی می‌گذارد درون ویترین شیشه‎ای. جلوی یخچال‌های ساندویچ‎های خانگی و پیراشکی‌ها هم شلوغ است. یک پسربچه تپل در حال انتخاب است: «ساندویچ مرغ بردارم یا گوشت قرمز؟» از یکی از فروشنده‌ها از کسب‎وکار در این روز‌ها می‎پرسم، جواب می‏دهد: «می‎بینید که… مشتری‎هایمان زیاد شده است.» بعد به سراغ مشتری که انگشتش را روی یکی از پیراشکی‌ها گذاشته است، می‏رود. صف‎های طولانی، جلوی هر دو صندوق‎ به‌وجود آمده است. صندوقدارها، اما سریع کار مشتری‎ها را راه می‏اندازند. صدای ممتد نایلون‎هایی که پر می‌شود و صدای زیر پرداخت وجه صندوق، موسیقی این قسمت است. از در خروج خارج می‎شوم، باران می‎بارد و صف هنوز طولانی است.

الماسی به نام فضای مجازی

به نام قرنطینه، به کام پودر کیک!

از همان اول می‎گوید: «دیگر دوران کسب‎وکار‌های سنتی تمام شده است، آن‌ها باید فکری به حال خود کنند و ایده‌هایشان را در فضای آنلاین ارائه دهند.» این‌ها را یکی از مشاوران تبلیغاتی شبکه‎های اجتماعی کسب‎وکار‌های اینترنتی می‌گوید، شغلی که در روز‌هایی که خیلی از کسب‎وکار‌ها خانه‏نشین شدند و از رونق افتادند، آن‌ها به چشم آمدند. شاید یکی از نکات مثبت ویروس منحوس این بود که همه مدیران و کسب‎وکار‌ها به ارزش وجود فضای مجازی پی ببرند.

حالا درخواست‌های کار به طرف کارشناس فضای مجازی، سرازیر شده است: «بعد از ویروس کرونا، اهمیت شغل‌مان معلوم شد.» حالا بسیاری از مشتری‎هایشان، برای مدیریت صفحه مجازی، مشاوره در زمینه فروش آنلاین یا طراحی‌های گرافیکی، به او و همکارانش مراجعه می‎کنند. او توضیح می‎دهد که برای افزایش درخواست‌ها، تعرفه‎‏ها را کاهش داده‎اند تا هم کمکی برای کسب‏وکار‌هایی که با مشکلات اقتصادی روبه‏رو هستند، باشد و هم این که به خاطر هزینه‌ها، درخواست‌هایشان کم نشود. به خاطر همه اینها، این کارشناس خوشحال است.

تغییر برنامه کاری با کرونا

حالا همه قدر فضای مجازی را دانسته‏اند و به این نتیجه رسیده‎اند که در روز‌های کرونایی، کلید تمام مشکلات است. حالا تولید محتوا و اینفوگرافی برای انتشار در فضای مجازی، جز درخواست‌های بی‌شمار شرکت‎ها، ارگان‎ها و سازمان‌ها شده است. بنا به گفته یکی از کارشناسان تولید محتوا در فضای مجازی، هر سال، درخواست‎های تولید محتوا، از ۱۵ دی‌ماه تا ۱۵ اسفندماه بیشتر می‎شود و همه کارشناسان از ۱۵ اسفندماه تا ۱۵ اردیبهشت‎ماه کار زیادی ندارند، ویروس کوچک، اما همه قواعد را از بین برده و همه چیز را تحت‌الشعاع خود قرار داده است. این روزها، حالا سر کارشناسان تولید محتوا خیلی هم شلوغ شده است.

بعد از شیوع ویروس کرونا در کشور، او مشتری‎هایش را به چند دسته تقسیم‏بندی می‌کند. یکی از آن‌ها ارگان‏ها و سازمان‌هاست که پیش از این توجهی به فضای مجازی نداشتند و حالا از فضای مجازی برای تبلیغات و ارائه دستورالعمل‏های آموزشی استفاده می‎کنند: «یک دسته دیگر از مشتری‎هایمان، فرهنگسرا‌ها و ارگان‏های فرهنگی هستند که پیش از این، به صورت میدانی کار می‏کردند و حالا باید تولید محتوا را به انتشار در فضای مجازی محدود کنند.» بخشی از فعالیت‎‎های این کارشناس تولید محتوا و همکارانش، اما به ارائه اینفوگرافی و متن برای کمپین‎های شرکت‏های خصوصی و ارگان‏ها خلاصه شده است. شرکت‌های نوپا هم حالا این روزها، تمرکز خود را روی تولید محتوا گذاشته‎اند و با تبلیغات و ارائه دستور‌های مراقبتی، سعی دارند تا در کنار کسب‎وکارشان، به وظایف اجتماعی‎شان عمل کنند.

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟


مجله دیجی‌کالا – صدف حقیقت: مایکروویو یکی از لوازم خانگی نسبتا پرکاربرد در خانه‌های امروزی محسوب می‌شود و برای گرم کردن یا پخت بسیاری از مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این میان ممکن است اتفاقات ناخوشایندی نیز پیش بیاید. منفجر شدن مواد غذایی ممنوعه، ظرف نگهداری غذا یا لیوان و ماگ علاوه بر آن که باعث ناراحتی شما می‌شود، به دلیل آزاد کردن مواد شیمیایی مضر ممکن است بر سلامتی شما نیز تأثیر بگذارد و موجب بروز بیماری شود. منفجر شدن ظرف یا غذا در مایکروویو حتی می‌تواند آتش‌سوزی به وجود آورد. اگر این وسیله در خانه شما جایگاه ویژه‌ای دارد و نمی‌توانید یک روز را بدون آن سر کنید، باید بدانید که پخت همه مدل غذا در مایکروویو مجاز نیست و نباید همه ظروف را هم برای گرم کردن مورد استفاده قرار دهید. پس حتما این مواد غذایی و ظروف ممنوعه را به یاد داشته باشید.

تخم مرغ آب پز

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

پخت تخم مرغ با پوسته در مایکروویو به قیمت چند ساعت تمیزکاری تمام می‌شود! گرمای سریع مایکروویو بخار بسیاری درون تخم مرغ به وجود می‌آورد که هیچ راهی برای فرار و خارج شدن ندارد و در نتیجه تخم مرغ می‌ترکد. تمیز کردن تخم مرغ منفجر شده به راحتی تمام نمی‌شود و ممکن است انرژی بسیاری از شما بگیرد. پس بهتر است به پخت تخم مرغ در مایکروویو فکر نکنید.


پخت گوشت در مایکروویو

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

یخ‌زدایی تکه‌های گوشت فریزری در مایکروویو کمی مشکل‌آفرین است. در این حالت لبه‌های نازک‌تر گوشت شروع به پخته شدن می‌کنند، در حالی که هنوز قسمت‌های میانی یخ زده باقی مانده است. اگر مایکروویو شما قابلیت چرخش غذا حین پخت را نداشته باشد، توزیع گرما به صورت یکنواخت انجام نمی‌پذیرد و در نتیجه به رشد باکتری‌ها کمک می‌کند. برای انجام روش مطمئن و امن برای یخ‌زدایی گوشت، بسته فریزری و یخ زده را در طول شب در یخچال قرار دهید تا به صورت طبیعی ذوب شود و مشکلی به وجود نیاورد.


شیر مادر

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

برخی از مادران شیرده عادت دارند شیر خود را درون فریزر نگهداری کنند تا در زمان لازم بتواند به تغذیه کودک کند. اگر شیر یخ زده مادر را درون مایکروویو قرار دهید، به طور غیر یکنواخت گرم می‌شود و ممکن است برخی از قسمت‌های شیر برای دهان کوچک و حساس کودک بسیار داغ باشد. علاوه بر این مطالعات نشان می‌دهند، روش گرم کردن غذا در مایکروویو در رابطه با شیر مادر جوابگو نیست، زیرا برخی از پروتئین‌های افزایش ایمنی بدن که در شیر وجود دارد، در این روش از بین می‌رود. خصوصا اگر درجه حرارت بالاتر باشد، این آسیب بیشتر دیده می‌شود. پس راهکار بهتری را به کار بگیرید. مقداری آب را روی اجاق گاز گرم کنید و شیشه حاوی شیر مادر را درون آن قرار دهید تا به دمای اتاق برسد.


ظروف آلومینیومی و فلزی

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

فلز (هر چقدر هم که کوچک باشد) نباید در مایکروویو قرار گیرد. زمانی که فلز را در دستگاه بگذارید، ممکن است به آتش‌سوزی منجر شود. اگر می‌خواهید غذایی که در ظرف آلومینیومی یک‌بار مصرف یا بسته‌بندی‌های رستورانی دارای تکه‌های فلزی قرار دارد را مصرف کنید، آن را درون یک ظرف مطمئن بریزید و سپس برای غذا را گرم کنید. باید از خطر آتش‌سوزی جلوگیری کنید.


ظروف پلاستیکی

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

ظروف پلاستیکی نباید برای گرم کردن غذا در مایکروویو مورد استفاده قرار گیرند. بسیاری از ظروف پلاستیکی حاوی مواد شیمیایی شبیه به استروژن هستند که با نام BPA شناخته می‌شوند. با گرم شدن پلاستیک، این ترکیب مضر به غذا می‌چسبد. در یک مطالعه انجام شده، ۴۵۰ محصول پلاستیکی مانند شیشه شیر کودک، زیپ کیپ و ظرف غذا مورد آزمایش قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد ۹۵ درصد از آن‌ها بعد از قرار گرفتن در مایکروویو، شستشو در ماشین ظرف‌شویی یا قرار گرفتن در آب ترکیبات شیمیایی آزاد کردند که مانند استروژن عمل می‌کنند. حتی محصولاتی که برچسب بدون “BPA (بیسفنول آ) ” داشته‌اند هم مواد شیمیایی شبه استروژن آزاد کرده‌اند. برای اینکه خیالتان راحت شود، محتوی درون ظروف پلاستیکی را به ظرف مطمئن منتقل کنید و سپس برای گرم کردن غذا در مایکروویو دست به کار شوید.


ظروف فومی

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

فوم هم به عنوان نوعی پلاستیک بعد از گرم شدن، مواد شیمیایی خطرناک را به درون غذا آزاد می‌کند. ماده غذایی مورد نظر را از ظرف فومی به بشقاب شیشه‌ای منتقل کنید و سپس درون مایکروویو قرار دهید.


ظروف خاص فلزکاری شده

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

اگر در کابینت خود ظروف فانتزی و خاص، آبکاری یا فلزکاری شده دارید، بهتر است برای گرم کردن غذا در مایکروویو از آن‌ها استفاده نکنید. حتی اگر قسمت فلزکاری یا طلاکاری شده درون ظرف کوچک باشد، ممکن است درون محفظه مایکروویو واکنش نشان دهد. برای افرادی که کاربرد زیادی از مایکروویو دارند، پیشنهاد می‌شود فقط از ظروف شیشه‌ای ساده رنگی استفاده کنند.


لیوان مسافرتی

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

لیوان و ماگ‌های استیل مانع از گرم شدن قهوه یا چای درون خود می‌شوند و به جای آن ممکن است به مایکروویو صدمه بزنند. اگر ماگ مسافرتی‌تان از جنس پلاستیک است، نوشته‌های زیر آن را بخوانید که آیا قابل استفاده در مایکروویو هستند یا خیر. اگر جواب مثبت بود، شاید بهتر باشد باز هم تجدید نظر کنید.


روشن کردن دستگاه بدون غذا در مایکروویو

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

اگر هیچ غذا یا مایعی درون مایکروویو قرار ندهید و سپس آن را روشن کنید، در این شرایط جسمی وجود ندارد که امواج را دریافت کند و به همین دلیل لامپ مگنترون که اصلی‌ترین قطعه برای عملکرد مایکروویو است، امواج را جذب می‌کند. در نتیجه مایکروویو آسیب می‌بیند و حتی ممکن است منجر به آتش‌سوزی شود. باید توجه داشته باشید که هرگز به طور اتفاقی دکمه استارت روی دستگاه مایکروویو را بدون آن که غذا یا مایعی درونش قرار گیرد، فشار ندهید.


آب

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

زمانی که آب درون لیوان سرامیکی یا شیشه‌ای برای مدت طولانی در مایکروویو حرارت ببیند، حباب تشکیل نمی‌شود و دمای آن بعد از گرم شدن سریعا کاهش می‌یابد. آب درون مایکروویو بیش از حد حرارت دریافت کرده و داغ شده است و زمانی که لیوان را جا به جا کنید، حرارت به طور ناگهانی آزاد می‌شود و آب جوش به انفجار می‌رسد. برای جلوگیری از این حادثه، آب را برای مدت کوتاه در مایکروویو گرم کنید. اگر آب به درجه حرارت مورد نظرتان نرسید، تعداد دفعات را بیشتر کنید، ولی همچنان زمان را کوتاه نگه دارید.


ماگ قدیمی

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

برخی از ماگ‌های قدیمی با موادی پوشش دهی و لعاب‌دار شده‌اند که اشعه را پس می‌دهند. این لعاب ممکن است حاوی سرب یا فلزات سنگین مضر دیگر باشد. اگرچه لیوان و ماگ‌های قدیمی از نظر ظاهری بسیار زیبا هستند، ولی به جای آنکه از آن‌ها برای نوشیدن مایعات استفاده کنید، این ماگ‌ها را به عنوان وسیله دکوری و درون شلف آشپزخانه نگهداری کنید.
حواستان به برچسب “قابل استفاده در مایکروویو” باشد


طبخ غذا در مایکروویو

ورود کدام ظرف و غذا در مایکروویو ممنوع است؟

زمانی که روی یک ظرف نوشته شده باشد که قابل استفاده در مایکروویو است، یعنی می‌توانید آن را بدون آسیب دیدن یا آسیب زدن به دستگاه برای گرم کردن غذا در مایکروویو به کار ببرید. در حقیقت همه کارخانه‌ها و تولیدکنندگان، سرامیک و محصولات خود را مورد آزمایش قرار نمی‌دهند تا از سالم بودن آن بعد از حرارت دیدن مطمئن شوند. احتمالا به همین دلیل هم گاهی با دست زدن به ماگ سرامیکی بسیار داغ، دستتان می‌سوزد. اگر ظرف تازه‌ای خریداری کرده‌اید و نمی‌توانید به نوشته روی آن اعتماد کنید، غذا را روی اجاق گاز گرم کنید یا برای گرم کردن غذا در مایکروویو از ظرفی که امتحانش را پس داده است، استفاده کنید.

منبع: The Healthy

چگونه از هویت جنسی کودکمان مراقبت کنیم؟


مجله تندرستی: مدت زیادی منتظر تولد فرزندتان هستید؛ کلی رویابافی کرده اید ممکن است مادر باشید و ترجیح بدهید دختری با موی بلند داشته باشید یا پدر باشید و منتظر تولد پسری بازیگوش باشید. اما کم کم با نتایج سونوگرافی و… متوجه می‌شوید جنسیت فرزندتان چیزی که می‌خواستید نیست و بعد از تولد خواسته یا ناخواسته شروع می‌کنید به تربیت او برخلاف نقش جنسیتی که باید داشته باشد.

چگونه از هویت جنسی کودکمان مراقبت کنیم؟

این که یک دختر به تفنگ بازی علاقه داشته باشد و یک پسر با عروسک هایش خاله بازی کند در جای خودش قابل بررسی و مهم است، اما موضوع این پرونده درباره والدینی است که خارج از انتخاب کودک دوست دارند علایق خودشان را به فرزند تحمیل کنند پدر با دخترش بوکس بازی کند و مادرهم انگشت‌های پسر را لاک بزند. آیا این موضوع با گذر زمان درست می‌شود یا برای آینده بچه چالش ایجاد می‌کند؟ در این پرونده این موضوع را بررسی کرده ایم.

روایت‌هایی از تربیت دخترانه پسر‌ها و برعکس

احتمالا شما هم در بین فامیل یا حداقل در شبکه‌های اجتماعی دیده‌اید که دست‌های پسربچه‌ای را لاک زده یا موهایش را دم اسبی بسته‌اند یا یک دختر مشغول بازی با آچار و پیچ‌گوشتی است و …. در ادامه مطلب، روایت‌هایی واقعی از این اتفاقات خواهید خواند.

به قربون گیسوی کمندت پسرکم!

پسر کوچک‌شان شب‌ها برای فرار از اضطراب، عروسکی را که شاید با جنسیت اش همخوانی ندارد در آغوش می‌گیرد. از طرفی هم دل‌شان نمی‌آید مو‌های طلایی و فرفری پسرشان را کوتاه کنند، برخلاف میل کودک موهایش را از پشت می‌بندند و تل و گل‌سر برایش می‌خرند. نگرانی‌شان از آن‌جا شروع می‌شود که در کوچه و خیابان و مهمانی‌ها، هم‌بازی‌های هم‌جنس اش، شیوه بازی و ظاهر دخترانه او را درک نمی‌کنند و به آن واکنش نشان می‌دهند. اما همچنان پدر و مادر اصرار به آرایش و تیپ دخترانه برای پسرشان دارند.

دخترم؛ مرد خانه است!

نام پسرشان را از همان ماه اول بارداری تعیین کرده بودند، اما خداوند به آن‌ها دختری زیبا هدیه کرد. فکر کردند شاید بتوانند او را مثل یک مرد تربیت کنند و به آرزوی‌شان برسند. مثلا آچار و پیچ‌گوشتی را به دستش بدهند و از این که خودروی پدرش را تعمیرکند غرق در احساس غرور شوند. با وجود انتظارشان برای داشتن فرزند پسر این واقعیت را نادیده می‌گیرند و نقش فرزندشان را نه آن‌طور که هست، بلکه آن‌گونه که می‌خواهند تعیین می‌کنند.

پدر که مدعی است از برخی ناتوانی‌های همسرش خسته شده، ظرافت همسرش را به پای ضعف او می‌گذارد. در عوض برای تربیت دختری توانمند و به قول خودش «مرد» تلاش می‌کند تا این کاستی را به روش خودش فراموش کند. در ابتدا پدر از رفتار‌های پسرانه دخترش ذوق و افتخار می‌کند، ولی در آستانه ۱۶ سالگی دخترش، تازه یادش می‌افتد دلش می‌خواهد دخترش مثل دختر‌های همسن و سالش رفتار کند.

دختر خشن و جنگجوی من!

در جایی دیگر مادری که به خاطر ضعف جسمانی و ترس، همیشه از شخصیت آسیب‌پذیر و نحیف اش در عذاب بوده است، احتمالا نمی‌خواهد دخترش چنین ضعفی را تجربه کند. راه نجاتش را خرید اسباب بازی‌هایی مانند شمشیر و تفنگ یا ثبت‌نام در کلاس‌های ورزشی خشن می‌داند. تصور می‌کند اگر دخترش را بدون درنظر گرفتن علایقش جنگجو بار بیاورد، دفاع از خود را یاد بگیرد و جسم‌اش را آماده مبارزه کند، او دیگر قربانی خشونت خانگی و خیابانی نمی‌شود و امنیت اش تضمین می‌شود. در حالی که دخترک چشمش به عروسک‌های دوستانش است و با حسرت خاله‌بازی آن‌ها را تماشا می‌کند.

آرایش کردن پسربچه‌ها برای استوری کردن!

مادر به محض وارد شدن به اتاق، پسر کوچکش را می‌بیند که به لوازم آرایشی‌اش دست زده و درهم برهم و غیرحرفه‌ای صورتش را آرایش کرده است. به نظر می‌رسد خود را شبیه به تنها زن زندگی‌اش یعنی مادرش کرده است. عکس‌العمل این مادران متفاوت است، یکی به شیرین‌کاری پسرش لبخند می‌زند و آرایش را با لاک‌زدن به ناخن‌هایش تکمیل می‌کند، به یادگار عکسی می‌گیرد، در لحظه استوری می‌کند و می‌نویسد این هم از دخترک زیبای ما! دیگری با فریادی کودکش را غافلگیر می‌کند، دست‌هایش را می‌گیرد و با سرزنش صورت مبهوت و معصومانه او را می‌شوید. اما مادری دیگر رفتار محافظه‌کارانه‌تری را در پیش می‌گیرد و با ملایمت و به زبان کودکانه به او می‌گوید که پسر‌ها آرایش نمی‌کنند و با مداد سیاه برایش سبیلی می‌کشد، مثلا به او یاد می‌دهد که «حالا مرد شدی»!

در تربیت نباید نسبت به جنسیت فرزند بی‌توجه بود

یک روان‌شناس کودک پاسخ می‌دهد که اگر علایق فرزندمان با تعاریف فعلی جامعه از نقش‌های جنسیتی همخوانی ندارد، باید چه کنیم؟

روش تربیتی پیش از این به گونه‌ای بود که از دختران بیشتر انتظار کار‌های زنانه‌تری مثل عروسک‌بازی، آشپزی و خانه‌داری می‌رفت و در مقابلش از پسر‌ها توقع جسارت و رفتار‌های مردانه‌تری بود. اما امروزه انتظارات جامعه از کار‌های دخترانه و پسرانه تغییر یافته است. دختران در فعالیت‌هایی می‌درخشند که پیش از این مردانه به نظر می‌رسیدند و همین‌طور پسر‌ها در مهارت‌هایی موفق هستند که گاهی زنانه دانسته می‌شود (مثل آشپزی). به طور کلی رفتار‌ها و علاقه مندی‌های بچه‌ها، اغلب با جنسیت‌شان همخوانی ندارد که به گفته کارشناسان این مسئله تا حدی طبیعی است. اما وقتی علایق، توانایی‌ها و رفتار‌های کودک متفاوت با انتظارات غالب جامعه از او باشد، مورد سرزنش قرار می‌گیرد.

در این صورت دور از ذهن نیست که والدین آگاهانه یا عمدی شیوه‌ای را به کار بگیرند تا جامعه پذیرای او باشد. این درحالی است که راحتی و رضایت کودک از خودش نباید نادیده گرفته شود. از دیگر سو برخی والدین بنا به دلایلی سعی می‌کنند فرزندان خود را با تربیتی غیر از جنسیت خودش بزرگ کنند تا جایی که این موضوع باعث ایجاد نگرانی در اطرافیان و حتی اعلام نارضایتی و شکایت به این رفتار می‌شود. دکتر ساحل گرامی، روان‌شناس کودک به ما می‌گوید که چگونه نگران علایق و توانایی‌های فرزندمان که با تعاریف فعلی جامعه از نقش‌های جنسیتی همخوانی دارد یا ندارد، نباشیم و به کودک‌مان کمک کنیم تا از توانایی‌های بالقوه منحصر به فردش راضی باشد.

فعالیت‎هایشان را به حساب کنجکاوی بگذارید

این روانشناس معتقد است: «پدر و مادر بدون هیچ تردیدی تا قبل از پنج سالگی نباید روی جنسیت کودک حساس شوند. یعنی این که اگر دخترمان به ورزش رزمی علاقه دارد تشویقش کنیم یا اگر پسرمان هر از گاهی دوست دارد با عروسک بازی کند و حتی آرایش کند این را به حساب کنجکاوی‌های مقطعی او بگذاریم. این مسئله کاملا طبیعی است و همه بچه‌ها کم و بیش با تفاوت‌هایی، چنین چیزی را تجربه می‌کنند. بچه‌ها فعالیت‌های جنس مقابل را انجام می‌دهند و بعد در نهایت به این نتیجه می‌رسند که اگر فعالیت‌های متناسب با جنسیت خودشان را انجام بدهند تشویق و حمایت بیشتری دریافت می‌کنند.

اما توصیه می‌شود که خیلی به دختر و پسر تاکید نکنیم که حتما باید فعالیت‌های متناسب با جنسیت اش داشته باشد و این قضیه از نظر علمی هم ثابت شده است. این کار باعث می‌شود یک‌جور دوست داشتن مشروط ایجاد شود که دختر من اگر فوتبال بازی کند من دوستش ندارم. این خودش باعث ایجاد یک نوع جلب توجه می‌شود و بچه از علاقه مندی‌های خودش فاصله می‌گیرد، چون می‌خواهد توجه والدین را داشته باشد. پس در تمام این مراحل باید حمایت کردن و دوست داشتن‌های بدون قید و شرط داشته باشیم. رعایت این مسئله، سلامت روان کودکان را در سال‌های آینده تضمین می‌کند.»

چگونه از هویت جنسی کودکمان مراقبت کنیم؟

واکنش تندی نشان ندهید

وی در ادامه نوع واکنش لازم والدین را این گونه تبیین می‌کند: «یکی از توصیه‌های مهم و معمول ما در این زمینه برخورد خیلی راحت با علاقه‌مند بودن بچه‌ها با بازی‌های جنس مقابل است، اما به این معنی نیست که دستی‌دستی خودمان بچه را به سمت یک جنس ببریم. مثلا برای پسرمان عروسک بگیریم یا به ناخن‌هایش لاک بزنیم بدون این که خودش تمایلی داشته باشد. یا دخترمان را به سمت فعالیت‌های اکشن و پسرانه یا به کار‌های غالبی که ما برای جنس دختر متصور هستیم سوق بدهیم.

اگر می‌بینید که بچه خودش به یک سری فعالیت‌ها علاقه دارد، وظیفه ما حمایت کردن است، چون مخالفت و سرزنش در این شرایط در خودپنداری بچه‌ها تاثیرگذار است. یعنی خودشان را دوست داشتنی نمی‌دانند و باعث می‌شود که از فعالیت مورد علاقه شان مثل یک رشته ورزشی فاصله بگیرند. پس ما به‌عنوان پدر و مادر نباید آتش این قضیه را تند کنیم. همچنین اگر می‌بینیم فرزندمان به فعالیت خاص و متضاد با جنسیت اش ارتباط برقرار می‌کند، نگران نشویم، چون در بیشتر موارد این یک مرحله موقتی است و به‌راحتی طی می‌شود.»

کودکان متناسب با جنسیت‌شان تربیت شوند

دکتر گرامی به عنوان نکته آخر می‌گوید: «مادری که پسرش را آرایش می‌کند یا پدری که برای دخترش، اسباب‌بازی پسرانه می‌خرد، دچار یک اشتباه تربیتی شده است که اگر رفتارش را اصلاح نکند، فرزندش دچار آسیب‌های شخصیتی خواهد شد. یکی از نکته‌های مهمی که در فرزندپروری اهمیت دارد، این است که کودکان متناسب با جنسیت‌شان تربیت شوند.

اگر کودکی با توجه به جنسیت خود پرورش نیابد (تربیت دختران با شیوه‌های پسرانه و پسران با شیوه‌های دخترانه)، ممکن است در آینده در پیداکردن هویت جنسی ثابت خود دچار مشکل شود؛ بنابراین باید با پسران و دختران به‌گونه‌ای رفتار شود تا باعث تقویت و پررنگ‌تر شدن خصوصیات مردانه در پسر‌ها و زنانه در دختر‌ها شود. به طور کلی والدین در عین توجه به کودکان، باید سعی کنند رفتار‌های مثبت را در آن‌ها تقویت کنند و اگر شاهد بروز رفتار‌های منفی در آن‌ها هستند با شیوه‌های خاص آن را اصلاح و خاموش کنند نه این که مشکل‌ساز شوند و هویت جنسی فرزندشان را به خطر بیندازند.»

سیر تغییر و تحول در هویت جنسی کودکان

اگر شما پدر و مادری هستید که درباره رفتار‌های جنسیتی فرزندتان آگاهی ندارید، یا خواسته و ناخواسته می‌خواهید او را برخلاف جنسیت اش تربیت کنید، بد نیست این اطلاعات علمی را مطالعه کنید.

پیش از ۲ سالگی کودک

در این دوره کودکان هیچ برداشتی از دختر و پسر بودن ندارند و رفتار‌های جنسیتی را خیلی نشان نمی‌دهند، اما از دوسالگی به بعد، بچه‌ها تقریبا به این بینش می‌رسند که بین دختر و پسر تفاوت‌هایی وجود دارد و درباره تفاوت‌های فیزیکی هوشیار می‌شوند و رفته‌رفته می‌فهمند که لباس و رفتار دخترانه و پسرانه کدام است یا اگر کسی کامیون براند و در تیم آتش‌نشانی باشد، مرد است و اگر کسی ظرف بشوید و غذا بپزد زن است.

در ۳ سالگی

در سه تا سه و نیم‌سالگی خودشان را به‌عنوان یک دختر یا پسر یاد می‌کنند. اسباب‌بازی‌های سنی و جنسیتی مثل عروسک و ماشین را انتخاب می‌کنند. البته در انتخاب اسباب‌بازی و نقش‌های مرتبط با جنس، ممکن است جابه‌جایی دیده شود. پسر‌ها هم به اندازه دختر‌ها از عروسک بازی لذت می‌برند. مفهوم جنسیت در کودکان به تدریج بین سه تا پنج سالگی ایجاد می‌شود.

در ۵ سالگی

پیش از پنج سالگی به‌نظر می‌رسد کودکان تصوری از پایداری مفهوم جنسیت ندارند. برای مثال یک کودک ممکن است از مربی خود بپرسد: «آیا شما در کودکی دختر بودی یا پسر؟» یا یک پسر خردسال ممکن است بگوید می‌خواهد وقتی بزرگ شد یک مادر شود. اما در پنج سالگی تفاوت‌های جنسی در بازی نیز آشکار می‌شود و کم‌کم به سمت فعالیت‌های دخترانه یا پسرانه گرایش پیدا می‌کنند.

پسر‌ها نقش‌های بیرون از خانه را بازی می‌کنند و از فضای فیزیکی بیشتری سود می‌برند و در بازی‌های پر سر و صدا و زد و خورد شرکت می‌کنند، ولی دختر‌ها اغلب در نقش‌هایی که جنبه کمکی و پرورشی دارند مثل نظافت، بچه‌داری، خانه داری و … ظاهر می‌شوند. در این سن هنوز هر دو جنس موقع بازی با هم هستند. پس از پنج سالگی به‌تدریج کودکان یاد می‌گیرند که تغییراتی در لباس یا مدل مو، تغییری در جنسیت ایجاد نمی‌کند. در سنین پنج – شش سالگی کودکان بیشتر تمایل پیدا می‌کنند که به گروه‌های همجنس خود ملحق شوند و برای استفاده از کلیشه‌های جنسیتی خیلی سختگیر می‌شوند.

در ۷ سالگی

بچه‌ها به پایداری جنسیتی دست می‌یابند و می‌دانند که به کدام جنس تعلق دارند و جنس آنان در طول زندگی ثابت می‌ماند. مشاغل خاص و رشته‌های تحصیلی را با هر جنسیت مرتبط می‌دانند. آن‌ها جداسازی جنسیتی انجام می‌دهند یعنی این که پسر‌ها با پسر‌ها بازی می‌کنند و دختر‌ها با دخترها. مخصوصا این قضیه وقتی که پا به دبستان می‌گذارند، بهتر دیده می‌شود که تمایل دارند با همسن و سال‌های خودشان گروه‌های دوستی تشکیل بدهند و سعی می‌کنند ارزش‌های هر جنس را رعایت کنند و فعالیت‌های مربوط به هر جنسیت را داشته باشند.

حتی می‌بینیم که در این سن بچه‌ها همان‌طور که قادرند رنگ‌ها را تفکیک کنند، اسباب‌بازی‌ها و فعالیت‌ها را تفکیک می‌کنند و ترجیح می‌دهند که فعالیت جنس مقابل را نداشته باشند. خیلی می‌شنویم در بازی‌های‌شان به هم می‌گویند: «مگه تو دختری که موهاتو بلندکردی؟» یا «مگه تو پسری که تفنگ بازی می‌کنی!» و این تفکیک را بعد از سن دبستان خیلی ملموس‌تر خواهیم دید.

چگونه از هویت جنسی کودکمان مراقبت کنیم؟

چگونه با فرزندان درباره کرونا صحبت کنیم؟


روزنامه آرمان ملی: یک جامعه‌شناس گفت: بیماری کرونا از جمله پدیده‌هایی است که کودکان به دلایل شرایط سنی خود برای فهم آن چیزی که در حال دیدن بر صفحه تلویزیون یا شنیدن از افراد جامعه هستند ممکن است دچار مشکلاتی مانند اضطراب، استرس یا غم و اندوه شوند و در چنین شرایطی والدین باید بدانند که چگونه با فرزندان خود صحبت کنند.

چگونه با فرزندان درباره کرونا صحبت کنیم؟

رضا جعفری‌سدهی در گفتگو با ایرنا افزود: در چنین شرایطی، انجام گفت‌وگوی حمایتی و پذیرنده می‌تواند به افزایش قدرت درک و تحلیل موضوع، تقویت توان سازگاری و پذیرش واقعیت موجود به کودکان کمک کند. وی پرسیدن سوال باز از کودک و گوش دادن فعال به آنها، صادق بودن با کودک، نشان دادن اینکه چگونه می‌توان از خود و دوستانشان حمایت و مراقبت کرد، اطمینان دهی مجدد به کودک، جست‌وجو و دنبال کردن حامیان و فعالان سلامتی، پرداختن و توجه به سلامتی خود و گفت‌وگوی نزدیک و با توجه و علاقه به کودک را از مهم‌ترین اصول انجام یک گفت‌وگوی سازنده بین والدین و فرزندان برشمرد.

این کارشناس بهزیستی درباره «پرسیدن یک سوال باز از کودک و گوش دادن فعال به آنها» گفت: به عنوان نخستین گام، شروع صحبت می‌تواند از طریق دعوت از کودک جهت گفتگو و طرح مشکلات برای فهمیدن میزان فهم اولیه فرزند از بیماری و آمادگی او برای پذیرش راهنمایی بعدی شروع شود. ذکر این نکته ضروری است چنانچه سن کودک پایین است و تابحال نیز چیزی درباره شیوع پدیده نشنیده باشد ضرورتی به طرح موضوع نیست و گفتن مواردی مانند رعایت اصول اولیه بهداشتی بدون ایجاد ترس در ذهن کودک کافی است. جعفری‌سدهی افزود: مهم‌ترین اقدامی که والدین می‌توانند انجام دهند این است که کودک را مطمئن سازند که محیط زندگی آن‌ها مکانی امن است و اینکه به فرزند خود اجازه دهند که به صورت آزادانه و در فضایی فارغ از ترس صحبت کند.

وی ادامه داد: استفاده از ابزار‌هایی مانند نقاشی، قصه گویی و سایر فعالیت‌ها، ممکن است به ایجاد یک گفت‌وگوی باز کمک کند علاوه بر آن داشتن جدول زمانی روزانه که نحوه صرف زمان را طبق برنامه دقیق در قالب فعالیت‌هایی مانند بازی، ارتباط با دوستان از طریق تلفن و فضای مجازی با نظارت والدین، کمک به تهیه ناهار و شام و سایر فعالیت‌ها می‌تواند به پیشبرد این هدف کمک کند. این جامعه‌شناس گفت: مهم‌تر از همه باید از کوچک‌سازی دغدغه‌های ذهنی کودک و بی‌توجهی به نگرانی‌ها و دلواپسی‌های کودک اجتناب شود. احساس ترس و هراس کودک باید پذیرفته شود. همچنین باید به کودک اطمینان داده شود که آن‌ها هر وقت که دوست داشته باشند می‌توانند با والدین خود صحبت کنند.

با فرزندتان صادق باشید

وی گفت: مطابق با اصل صادق و روراست بودن با فرزندان، والدین باید حقایق را به شیوه صادقانه و دوستانه به فرزندان خود توضیح دهند زیرا کودکان حق دارند اطلاعات درستی درباره چیزی که در اطراف آن‌ها می‌گذرد، داشته باشند. بزرگسالان مسئولیتی برای حفظ امنیت و سلامتی کودکان در مقابل فشار‌ها دارند. جعفری‌سدهی افزود: استفاده از زبان متناسب با سن کودک، توجه به واکنش‌ها و حساسیت داشتن به سطح اضطراب و نگرانی کودک مهم تلقی می‌شود.

اگر والدین نتوانند به سوالات فرزندان پاسخ درست و منطقی بدهند نباید متوسل به حدس و گمان شوند؛ بلکه باید از آن به عنوان فرصتی برای جست‌وجو و پاسخ به سوالات مطرح شده با همکاری یکدیگر استفاده کنند. وی اضافه کرد: یکی از بهترین راه‌ها برای حفظ امنیت و سلامتی کودک در مقابل کرونا و سایر بیماری‌ها، شستن مرتب دست‌ها است. برای این کار نیازی به داشتن یک گفت‌و‌گوی ترسناک نیست. علاوه بر این والدین می‌توانند درباره نحوه عطسه کردن محافظت شده و نزدیک نشدن به افرادی که نشانه‌های بیماری را دارند توضیحات روشن و دقیقی ارائه دهند.

چگونه با فرزندان درباره کرونا صحبت کنیم؟

اطمینان‌دهی مجدد به کودک

این جامعه‌شناس گفت: هنگامی که کودک در حال تماشای تصاویر دلخراش و ترسناک از صفحه تلویزیون یا سایر رسانه‌ها درباره کروناست، شاید این احساس را پیدا کند که این بیماری، بحرانی فراگیر و همه‌جایی است زیرا کودکان قادر نیستند تمایزی بین تصاویر روی صفحه نمایش و واقعیت شخصی خود قایل شوند و ممکن است باور کنند که آن‌ها در معرض یک خطر قریب‌الوقوع هستند.

جعفری‌سدهی افزود: در چنین شرایطی والدین می‌توانند به فرزندان خود کمک کنند تا فرصتی برای سازگاری با استرس‌ها را از طریق بازی‌ها و تکنیک‌های آرام‌سازی، انجام فعالیت‌های روزمره به‌صورت منظم قبل از رفتن به تختخواب داشته باشند. این حمایت‌ها می‌تواند به خلق یک انسان جدید در یک محیط نو منجر شود. وی ادامه داد: شیوه دیگر حمایت، به ویژه در مناطقی که بیماری در حال شیوع هست، یادآوری این نکته است که احتمال اینکه کودکان به کرونا مبتلا شوند کم هست و اینکه اکثر افرادی که ویروس کرونا دارند بیمار نمی‌شوند و نیاز به بستری پیدا نمی‌کنند. جعفری‌سدهی گفت: همچنین باید به کودک اطمینان داد که آن‌ها همه تلاش و توان خود را برای ایمن نگه‌داشتن خانواده به‌کار می‌برند.

والدین باید به فرزندان توضیح دهند که اگر آن‌ها بیمار شدند باید برای حفظ ایمنی و سلامتی خود در خانه یا بیمارستان بمانند. والدین باید به فرزندان خود اطمینان دهند که هرچند ماندن در خانه سخت و دشوار است، اما پیروی از قوانین به ایمنی همه افراد کمک می‌کند. این کارشناس بهزیستی گفت: مهم است که کودکان بدانند افرادی در حال کمک به دیگران به‌صورت سخاوتمندانه و مهربانانه هستند. برای این منظور، والدین باید قصه‌هایی از فعالان سلامت اعم از دانشمندان، افراد جوان و همه کسانی را که برای توقف شیوع و ایجاد جامعه سالم تلاش می‌کنند به اشتراک بگذارند. جعفری‌سدهی افزود: والدین زمانی می‌توانند از فرزندان خود در مقابل کرونا حمایت کنند که خود افرادی منعطف و سازگار باشند.

معمولا کودکان ارزیابی دقیق از والدین خود دارند و آن‌ها را به خوبی می‌شناسند. کودکان معمولا به واکنش والدین در برابر رویداد و اخبار مربوط به آن توجه می‌کنند بنابراین پاسخ و تسلط بزرگسالان به مهارت‌های سازگارانه به کودکان کمک می‌کند که دریابند والدین آن‌ها آرام هستند و اوضاع در کنترل آنهاست. وی ادامه داد: اگر والدین نگران و مضطرب هستند، باید زمانی را به خودشان اختصاص دهند و با سایر اعضای خانواده، دوستان و افراد معتمد ارتباط برقرار کنند و زمانی را برای انجام دادن کار‌هایی که به آرامش و تجدید انرژی آن‌ها کمک می‌کند، اختصاص دهند.

گفتگو با کودک

این جامعه‌شناس و کارشناس بهزیستی گفت: یکی از اصول مهم برای کاهش استرس در کودکان این است که اطمینان یابند، والدین‌شان هیچ‌گاه آن‌ها را در شرایط سخت و دشوار رها نمی‌کنند. والدین می‌توانند همانگونه که صحبت‌شان با کودک در حال اتمام است سعی کنند سطح اضطراب کودک را از طریق دیدن زبان بدن، تن صدا و نحوه تنفس کودک ارزیابی کنند. جعفری‌سدهی افزود: آگاهی و مهارت والدین به اصول مطرح شده فوق می‌تواند گامی مهم جهت درک منطقی و اصولی نیاز‌ها و چالش‌های ذهنی کودکان در شرایط شیوع بیماری، تقویت عوامل محافظت‌کننده و درنهایت ارتقای سلامت روانی در آن‌ها بینجامد.

چگونه با فرزندان درباره کرونا صحبت کنیم؟

زودباوری و عواقب جبران‌ناپذیر آن


روزنامه همشهری – حمیدرضا بوجاریان: یکی از مشکلاتی که این‌روز‌ها بیش از هر زمان دیگری با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنیم، بحران زودباوری یا به عبارت دیگر، برخورد ساده‌لوحانه با پدیده‌هایی است که تمام یا بخشی از جامعه را درگیر خود کرده است.

همین موضوع کرونا نشان داد که بخش بزرگی از مخاطبان، با باورکردن اخبار و شایعه‌هایی که عمر آن‌ها بیش از چند ساعت یا روز نبود، رفتار‌های خود را تنظیم و مبتنی بر باوری که پیدا کرده‌اند با ویروس کرونا مقابله می‌کنند؛ باور‌هایی که گاه کاملا متضاد با واقعیت‌ها بود و نه‌تن‌ها کمکی به شکست کرونا نکرد بلکه به دامن‌زدن به آن در جامعه هم منجر شد. همشهری برای بررسی اینکه چرا باورپذیری ما از هر مسئله‌ای این‌قدر بالاست؟ چطور می‌توان مهارت برخورد با رویداد‌ها را پیدا کرد؟ با دکتر مرجان ابراهیمی روانشناس گفتگو کرده است.

زودپز نباش!

حربه تکرار برای باورپذیری

ما معمولا به کسانی اعتماد می‌کنیم که آن‌ها را می‌شناسیم؛ به این معنی که هر قدر تعداد افرادی که درباره موضوعی حرف می‌زنند اطراف ما بیشتر باشد، احتمال اینکه ما آن موضوع را باور کنیم، بیشتر خواهد شد. علاوه بر این، ما نمی‌توانیم تعداد کسانی را که آن گفته را باور دارند، به‌خاطر داشته باشیم. وقتی یک مطلب مکررا در برنامه‌های خبری، دیدار‌های دوستانه و مجامع مختلف تکرار می‌شود، این توهم را ایجاد می‌کند که آن مطلب احتمالا بیش از آنکه در واقعیت وجود دارد محبوبیت و فراگیری دارد. در این صورت نتیجه این خواهد شد که ما آن را به‌عنوان حقیقت باور می‌کنیم.

سریع قضاوت نکنید

از قدیم گفته‌اند یک‌کلاغ چهل‌کلاغ‌کردن باعث بزرگ‌نمایی موضوع و باورپذیرترشدنش برای دیگران می‌شود. برخی عادت دارند وقتی مطلبی را می‌شنوند، دیدگاه‌ها و نظرات خود را هم به آن قلاب کنند و با انتقال مطالب شنیده‌شده به افراد دیگر، سعی در مجاب‌کردن مخاطبان تازه به پذیرش مطلب ساخته و پرداخته‌شده ذهن خود دارند. باید بدانید که با شنیدن چنین مطالبی دست به قضاوت درباره واقعی‌بودن آن نزنید و حرف‌هایی را که می‌شنوید باور نکنید. در چنین موقعیت‌هایی تنها نظرات کسانی را که به آن‌ها اطمینان دارید و از درستی حرفشان مطمئن هستید باور کنید.

میل به باورکردن

با وجود اینکه ممکن است بدانیم برخی اخبار و اطلاعاتی که دریافت کرده‌ایم منطق درستی ندارد و با هیچ متر و معیاری پذیرش اش درست به‌نظرنمی‌رسد، اما برخی میل به باورکردن اتفاقات و رویداد‌هایی را دارند که در اطراف آن‌ها رخ می‌دهد. شاید دلیل این موضوع را باید تمایل مغز به صرفه‌جویی در وقت و انرژی دانست. مغز ما بیشتر مایل است به جای استفاده از تحلیل‌ها و بررسی موضوعات، بر پایه شهود تصمیم‌گیری کند. دلیل دیگری که باعث می‌شود میل افراد به باورکردن مسائل، بیشتر از باورنکردن آن باشد این است که شایعه‌ها گاهی آنچنان حرفه‌ای طراحی و تبلیغ می‌شود که بتواند به‌راحتی پذیرفته شود. تکرار چنین مواردی به باورپذیرشدن ما در مقابل هر رویدادی منجر می‌شود.

تجربه خودتان را ملاک بدانید

کمتر جمع و گروهی را می‌توان پیدا کرد که شایعه بین آن‌ها جایی نداشته باشد. شایعه را به‌راحتی می‌توان در شوخی‌های دوستانه جوانان، درددل‌های میانسالان و حرف‌های پیرمردان و پیرزنان یافت. مردم بدون هیچ شناختی و تنها با تکیه بر شنیدار‌های خود، فردی را به اوج رسانده یا به قهقرا می‌فرستند، روابط خانوادگی را بر هم زده و زوج‌های جوان را از هم جدا می‌کنند، از شخصی یا گروهی بی‌دلیل تمجید کرده و به شخص یا گروهی دیگر ناسزا می‌گویند. هیچ وقت به این رفتار‌ها و حرف‌ها دقت نکنید. تا زمانی که خودتان تجربه برخورد با فردی که درباره‌اش صحبت منفی می‌شود نداشته‌اید، درباره آن فرد موضع‌گیری نکنید و حرف مثبت و منفی را درباره او باور نکنید.

زودپز نباش!

یک شرط مهم برای باورپذیری

بخشی از اطلاعاتی که در طول روز به دستمان می‌رسد و به‌نظر واقعی می‌آیند را از دایره دوستان، همکاران، اقوام و نزدیکان خود می‌شنویم. تجربه ثابت کرده است بسیاری از این افراد اطلاعاتی که به ما می‌دهند را از فرد دیگری گرفته‌اند و خود با پدیده‌ای که درباره‌اش حرف می‌زنند روبه‌رو نبوده‌اند. هرچه مقدار برخورد فرد نقل‌کننده اطلاعات به شما در مورد پدیده‌ای که با شما حرف می‌زند کم باشد، پذیرش و باور آن از سوی شما باید با سختگیری بیشتری همراه شود؛ چرا که ممکن است فرد با شاخ و برگ‌دادن مطلبی که به شما منتقل کرده است تلاش کرده باشد برای گرفتن واکنش مورد انتظار از شما، با غلوکردن در اطلاعات آن را باورپذیر کرده و شما را به اشتباه بیندازد.

بیشتر مطالعه کنید!

هرچه مقدار اطلاعاتی که خودتان از منابع موثق به دست می‌آورید بیشتر باشد د ر برابر افتادن به دام شایعه‌ها و باورکردن آن‌ها مصون‌تر می‌شوید. برای اینکه کمتر دچار این مشکل شوید باید مطالعه کنید. منظور این نیست که حتما کتاب بخوانید بلکه باید با مطالعه در فضای مجازی و خواندن خبر‌های متنوع و متفاوت از منابع رسمی شناخته‌شده، دانش خود را برای برخورد با اخبار اغوا‌کننده بالا ببرید؛ با این روش، هر خبری که به گوشتان خورد را باور نمی‌کنید؛ چراکه از قبل می‌دانید واقعیت ماجرا چیست و خبر تا چه اندازه درست و دقیق است.

احساسات خود را کنترل کنید

برخی افراد هستند که به‌سادگی به دیگران اعتماد زیادی دارند. اعتماد بیش از حد، باعث زودباوری و بی‌اعتمادی، موجب دیرباوری می‌شود. در دریافت خبر، نه باید زیاد اعتماد کرد و نه باید بی‌اعتماد بود؛ چون در هر دو صورت، خود را از شنیدن واقعیت‌ها محروم می‌کنیم. این را در نظر بگیرید که هیجانات فردی و احساسات، در دیرباوری یا زودباوری ما اثر منفی دارند. این هیجانات را کنترل کنید و نگذارید احساس خوشایند شما نسبت به یک فرد، سبب شود که هر حرفی را که می‌زند باور کنید. یا بر عکس، نظر منفی شما نباید سبب شود که نظرات او را نادیده بگیرید و حرف‌هایی را که می‌زند باور نکنید. اگر احساسات‌تان را کنترل نکنید ممکن است خسارت‌ها و صدماتی به شما وارد شود که جبران آن، گاه غیرممکن است.

تفکر نقادانه داشته باشید

محمد علی سلیمانیان؛ مدرس مهارت‌های بهبود فردی دانشگاه تهران:

جهان امروز پیوسته درگیر بحران است و ترس و نگرانی از بحران‌ها بر زندگی روزمره ما تأثیر می‌گذارد. اما این پرسش مطرح است که چرا بحران‌های امروزی از همیشه پیچیده‌تر و ترسناک‌تر به‌نظر می‌آیند؟ ۲ دلیل می‌تواند عامل این رویداد باشد؛ نخست پیوستگی دنیای امروز به هم که سبب همه‌گیری و تأثیرگذاری یک بحران در منطقه‌ای از جهان به مناطق دیگر می‌شود و دوم رسانه‌ها و شبکه‌های خبری و اجتماعی که سبب اطلاع‌رسانی بحران‌ها و مخابره آن‌ها درسریع‌ترین زمان ممکن به سراسر جهان می‌شوند.

شاید اگر چند سال قبل شیوع کرونا اتفاق می‌افتاد، سال‌ها زمان می‌برد تا خبر یا خطر همه‌گیری آن به سراسر جهان مخابره شود. اما آیا به همان اندازه که در اطلاع‌رسانی و سرعت آن توجه کرده‌ایم به موضوع مخاطبان و باور‌های آن‌ها و اینکه چطور اخباری را که به آن‌ها می‌دهیم درست باشد تا باورش کنند، توجه کرده‌ایم؟ آیا فکری برای مهار اخبار جعلی که باور‌های مردم را نسبت به پدیده‌های طبیعی و غیرطبیعی هدف می‌گیرند کرده‌ایم؟ بسیاری از مردم در سراسر جهان در رویارویی با بحران‌ها راه درماندگی در پیش گرفته و خود را قربانی سرنوشت می‌دانند.

نخستین گام برای مدیریت هر بحران، پذیرش آن است. با پذیرش بحران، مرحله چاره‌اندیشی آغاز می‌شود. در رویارویی و پذیرش بحران باید از افراط و تفریط خودداری کرد. در واقع نه باید بسیار بدبین بود و نه زیاد خوش‌بین؛ چرا که خوش‌بینی زیاد نیز سبب می‌شود بحران را دست‌کم گرفته و کاری برای مدیریت آن انجام ندهیم. سازمان بهداشت جهانی ۱۰ مهارت را برای داشتن زندگی فردی و اجتماعی موفق معرفی کرده است که مهارت نخست، تفکر نقادانه است.

تفکر نقادانه به ما می‌آموزد که نباید هر خبری را به سادگی بپذیریم یا رد کنیم. باید موضوع یادشده را به خوبی بررسی کرده و از منابع معتبر در جست‌وجوی درستی یا نادرستی آن مطلب باشیم. همانگونه که می‌دانیم بسیاری از افراد در بحبوحه بحران‌ها با سوءاستفاده از نگرانی‌های مردم دست به کلاهبرداری می‌زنند. آن‌ها اخبار و رویداد‌هایی را که به ظاهر با بحران پیش‌آمده مرتبط هستند جعل کرده و روی زود‌باوری دیگران حساب باز می‌کنند.

درموضوع ویروس کرونا کم نبوده و نیستند اخباری که جعلی بوده و سازندگان آن‌ها قصد و نیت‌شومی در ساخته و پرداختن آن داشتند؛ از مطالبی درباره ساخت داروی ضد‌کرونا گرفته تا ماسک‌های قلابی که به قیمت‌های گزاف به مردم فروخته می‌شوند. متأسفانه غالب مردم چنین حرف‌هایی را باور می‌کنند؛ باور‌هایی که در بسیاری از موارد بعد از عیان‌شدن واقعیت‌ها به شکست اعتماد به رسانه‌ها و جامعه منجر شده و کار را برای برنامه‌ریزان و جهت دهندگان به افکار عمومی سخت می‌کند. بنابراین، یکی از گام‌های اساسی در مدیریت بحران این است که با کمک تفکر نقادانه از افتادن در گرداب اخبار منفی که روح و روان ما را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند دوری کنیم و اجازه ندهیم دیگران بحران را برای جامعه سخت‌تر کنند.

زودپز نباش!

مطالعه کنید

هرچه مقدار اطلاعاتی که خودتان از منابع موثق به دست می‌آورید بیشتر باشد د ر برابر افتادن به دام شایعه‌ها و باورکردن آن‌ها مصون‌تر می‌شوید. برای اینکه کمتر دچار این مشکل شوید باید مطالعه کنید. منظور این نیست که حتما کتاب بخوانید بلکه باید با مطالعه در فضای مجازی و خواندن خبر‌های متنوع و متفاوت از منابع رسمی شناخته‌شده، دانش خود را برای برخورد با اخبار اغوا‌کننده بالا ببرید

چگونه با قدرت و اعتماد‌به‌نفس سخنرانی کنیم؟


الماس چالوس: آیا قلب شما هم موقع سخنرانی به اندازه‌ی من تند می‌زند؟ همان وقت‌ها که احساس می‌کنید تمام نگاه‌ها روی شماست و همه‌ی گوش‌ها دارند به حرف‌های شما گوش می‌دهند. البته ممکن است باعث شود تحت فشار قرار بگیرید و هنگام سخنرانی مِن مِن کنید، ولی مهم‌تر از آن می‌تواند روی نحوه‌ی شروع سخنرانیتان تاثیر بگذارد. در واقع اولین کلمه‌ای که از دهان‌تان بیرون می‌آید معلوم می‌کند آیا حضار می‌خواهند به حرف‌هایتان گوش دهند یا نه؟ پس بستگی دارد به این که چطور سخنرانی خود را شروع کنید. راه‌هایی برای مقابله با ترس و استرس حاصل از مرکز توجه بودن وجود دارد. پس بیایید با هم شروع کنیم و راهی پیدا کنیم که قلب‌تان موقع سخنرانی آرام‌تر بزند!

طوری با قدرت و اعتماد به نفس سخنرانی کنید که هیچ‌کس یادش نرود!

با این روش‌ها یاد می‌گیریم چطور باید سخنرانی کنیم که ماندگار و مقبول واقع شود.

خودتان باشید

اشتباه رایج بیشتر افراد این است که وقتی به سخنرانی کردن فکر می‌کنند، دائماً در مورد مسائل اشتباه نگران می‌شوند. مسائلی مانند این که چه لباسی باید بپوشند یا نکند موهایشان بد به نظر برسد. بله! ظاهر مهم است، اما چیز‌های مهم‌تری هم وجود دارد. پس در این مواقع باید آرامش خود را حفظ کنید و سعی کنید خودتان باشید، خود واقعیتان.

قبل از این که با افراد خودخواه دیگر یعنی غریبه‌هایی که هیچ کمکی به شما نمی‌کنند، حرف بزنید با خودتان صحبت کنید. اول نوبت شماست که چند دقیقه استراحت کنید و خطاب به خود حرف‌های انگیزشی بزنید. بروید و جای آرامی برای ریلکس کردن و تمرکز پیدا کنید. سپس روی موارد زیر تمرکز کنید:

  •  نفس‌هایتان
  •  چیزی که می‌خواهید در موردش حرف بزنید
  •  چطور می‌خواهید حضار را خیره کنید؟
  •  چه نوع سخنرانی میخواهید باشید؟

به خاطر داشته باشید

این چیز‌ها باعث می‌شوند که همزمان با این که از تظاهر نکردن و از خودتان بودن لذت می‌برید، به میزان زیادی اعتماد به نفس‌تان را دوباره به دست آورید و هر شک و تردیدی که خودتان دارید برطرف کنید. کاری که بیشتر سخنرانان زیاد انجام می‌دهند تا سخنرانیشان متفاوت به نظر برسد، این است که سعی می‌کنند آن را پیچیده کنند. در واقع تلاش می‌کنند چیز‌های زیادی را به خود تحمیل کنند و در نهایت میان سیاهچالی از کار‌های اضافی گم می‌شوند. در صورتی که تمرکز اصلی بهتر است روی سادگی و به راحتی قابل فهم بودن سخنرانی باشد. موقع سخنرانی فقط خودتان باشید که دارید ایده‌های اصلیتان را با دیگران مراوده می‌کنید. این روش می‌تواند شروع بسیار خوبی برای سخنرانی باشد. یعنی وقتی مثل شخصی حرفه‌ای سخنرانی را شروع می‌کنید: آرام، خونسرد و با اعتماد به نفس.

طوری با قدرت و اعتماد به نفس سخنرانی کنید که هیچ‌کس یادش نرود!

چطور سخنرانی را شروع کنید: اولین کلمه‌ی شما

سعی کنید شروع خوبی داشته باشید، چون وقتی خوب شروع می‌کنید، درجه‌ی اعتماد به نفس‌تان درست مثل انرژی گرفتن بعد از خوردن قهوه افزایش می‌یابد. این همان نقطه‌ای است که باید ملاحضات دقیقی به خرج دهید. هنگام سخنرانی جملاتی وجود دارند که هرگز نباید آن‌ها را به زبان آورد؛ و وقتی می‌گوییم هرگز یعنی تحت هیچ شرایطی نباید آن‌ها را بگویید.

این جملات بسیار متداولند و باعث می‌شوند حضار به محض باز کردن دهان‌تان برای گفتن این جملات خمیازه بکشند. چند مورد از این جملات فاجعه‌بار را در زیر می‌خوانید:

  •  باعث افتخارمه که اینجام. خیلی متشکرم!
  • حرف‌هایی که می‌خواهم بگم زیاد طول نمی‌کشد.
  • چند دقیقه زودتر ازم خواستند که این سخنرانی را شروع کنم.
  • آماده نبودم، ولی با این حال حاضر شدم.

جملاتی مانند این حضار را کسل می‌کند و باعث می‌شود نخواهند برای شنیدن بهانه‌ها یا جملاتی که از بچگی شنیدند وقت بگذراند. اگر بیانیه‌ای که با آن شروع می‌کنید به قدر کافی قوی نباشد و شما هم تمرکز نداشته باشید، مردم با خود نتیجه می‌گیرند که سخنرانی کسل‌کننده است و شما هم شانس خود را برای تاثیرگذاری روی آن‌ها از دست می‌دهید. هم‌چنین باعث می‌شود کل سخنرانی ناجور به نظر برسد و وقتی هم که نتوانید با حضار ارتباط بگیرید، سطح اعتماد به نفس‌تان با هر دقیقه‌ای که می‌گذرد، کمتر می‌شود.

آماده باشید

هیچ چیز مثل داشتن آمادگی کامل در هر کاری که می‌خواهید انجام بدهید نیست. یک قدم مهم در کسب اعتماد به نفس این است که کاملاً بدانید چه می‌خواهید بگویید و در مورد حرف‌هایی که می‌خواهید بزنید مطمئن باشید. وقتی کاملاً آمادگی ندارید و در مورد چیزی که می‌خواهید حرف بزنید به قدر کافی نمی‌دانید، دچار استرس و نگرانی می‌شوید و این حس را به سایرین نیز انتقال می‌دهید.

وقتی روی سخنرانیتان کار می‌کنید، به قدر کافی وقت بگذارید تا آن طور که باید، آماده شوید و مطمئن شوید که طبیعی سر صحنه میایید. کلمات و حرکات‌تان نباید مجبوری و ساختگی به نظر برسند. در صحنه قدم بزنید و با صدای بلند تمرین کنید و حالت‌های مختلفی به خود بگیرید. سعی نکنید کل متن سخنرانی را کلمه به کلمه حفظ کنید، فقط خیلی عادی در مورد آن حرف بزنید. این روش را اجرا کنید تا به محض شروع سخنرانی و دیدن تاثیرات خوبش یاد این مقاله بیفتید.

باور کنید اگر خیلی خوب آمادگی داشته باشید، موقع سخنرانی اعتماد به نفس بیشتری دارید و وقتی می‌دانید در مورد چه صحبت می‌کنید می‌توانید طبق خواسته‌ی خود تاثیر عالی و ماندگاری بر حضار بگذارید. پس همیشه خودتان را باور داشته باشید و یادتان باشد که می‌دانید چطور با قدرت سخنرانی کنید و مطمئن شوید که سخنرانی خود را با چیز جالبی شروع می‌کنید، چیزی که خاص باشد و باعث شود حاضرین جفت گوش‌هایشان را به شما قرض دهند.

طوری با قدرت و اعتماد به نفس سخنرانی کنید که هیچ‌کس یادش نرود!

دادن حال و هوای مثبت

با انجام این روش غیر ممکن است به مشکل بخورید. چه کسی، فردی را که از او انرژی مثبت می‌بارد دوست ندارد؟ این فرد می‌تواند خود شما باشید وقتی سخنرانی را شروع می‌کنید. با گفتن چند عبارت مثبت، شروع مثبت و با اعتماد به نفسی داشته باشید. به خودتان بگویید چند دقیقه بعد قرار است آن قدر خوش بگذرد که احتمالاً دل‌تان نخواهد سخنرانی تمام شود. این که بتوانید چهره‌های کنجکاو حضار را موقع شنیدن حرف‌هایتان ببینید و حس کنید که حرف‌هایتان شنیده می‌شود، اعتماد به نفس و قدرتی را که برای سخنرانی به کار میگیرید افزایش می‌دهد تا تاثیر ماندگاری بر جای بگذراید. تاثیری خوب! حتی می‌توانید سخنرانی را با گفتن داستانی تاثیرگذار یا امیدبخش به حضار یا حتی جُک گفتن برای ارتباط گرفتن با آن‌ها یا شگفت‌زده کردن آن‌ها با اطلاعاتی غافل‌گیرکننده شروع کنید.

زبان بدن

زبان بدن در نحوه‌ی رساندن پیام‌هایتان حین سخنرانی تفاوت ایجاد می‌کند. اما این هم بستگی دارد به این که چطور سخنرانی را شروع می‌کنید. چه ژستی دارید یا چطور می‌ایستید؟ آیا روی پیشانیتان چین افتاده یا رفتار استرسی دارید؟ این‌ها چیز‌هایی هستند که می‌توانند روی نحوه‌ی شروع سخنرانیتان تفاوت‌های زیادی ایجاد کنند. چند روش وجود دارد که می‌تواند اعتماد به نفس شما را هنگام سخنرانی کردن بالا ببرد و باعث شود با اعتماد به نفس به نظر برسید و بتوانید با حضار ارتباط برقرار کنید. این روش‌ها از این قرارند:

حتی قبل از این که اولین کلمه را به زبان بیاورید، حضار شما را می‌بینند. پس مهم است که چه ژستی به خود گرفته باشید. ژست خوب ممکن است کلید اعتماد به نفسی باشد که برای شروع نیاز دارید. اگر می‌دانید که چطور باید با ژستی درست سخنرانی خود را شروع کنید، این ژست باعث می‌شود حضورتان روی صحنه بیشتر جذاب و مطمئن به نظر برسد.

هم‌چنین زبان بدن شامل ژست سر تا پای شما می‌شود. اگر سعی کنید دست‌هایتان را پنهان کنید ممکن است به نظر برسد استرس دارید. پس از دست‌هایتان هنگام سخنرانی استفاده کنید. مثلاً وقتی مشغول سخنرانی هستید، روی عبارت یا کلمه‌ای که مهم است با کمک دستان‌تان تاکید کنید. این باعث می‌شود حضار بهتر منظورتان را متوجه شوند.

لبخند بزنید! این روش آخر است. لبخند زدن مسری است و باعث می‌شود بتوانید با حضار ارتباط برقرار کنید. در ضمن چهره‌ی بشاش همیشه با اعتماد به نفس به نظر می‌رسد. پس قبل از رفتن به جایگاه و شروع سخنرانی لبخند کوچکی بر لب داشته باشید، چون باعث می‌شود با حضار ارتباط برقرار کنید و احساس خوشحالی و اعتماد به نفس داشته باشید. پس اگر کسی از شما پرسید چطور سخنرانی خود را با اعتماد به نفس شروع کند. فقط به او بگویید که لبخند زدن را فراموش نکند.

طوری با قدرت و اعتماد به نفس سخنرانی کنید که هیچ‌کس یادش نرود!

آمادگی جسمانی: کنترل تنفس

مواردی هستند که ممکن است متوجه‌ی آن‌ها نباشیم، اما وقتی دنبال‌شان می‌رویم می‌توانند تفاوت بسیار زیادی ایجاد کنند. افرادی که می‌دانند چطور باید یک سخنرانی را شروع کنند، همیشه این قوانین ساده را مو به مو اجرا می‌کنند و استاد سخنرانی می‌شوند. باید مطمئن شوید که هنگام سخنرانی بدن‌تان با زبان‌تان یکی شود. این یعنی باید نفس کشیدن و اوج صدای خود را کنترل کنید تا مطمئن شوید به درستی صحبت می‌کنید.

چند روش دیگر هم هست که حرفه‌ای‌ها با هم در میان می‌گذارند:

باید دانگ صدای خود را بشناسید. فرقی نمی‌کند چه با صدای بلند و چه با صدای کم حرف بزنید، در هر صورت وقتی احساس کردید دارید خسته می‌شوید یا به نفس نفس زدن میفتید، استراحت کوتاهی کنید و تُن صدای خود را دوباره تنظیم کنید. سعی کنید آرام باشید و ژست راحتی به خود بگیرید. بعد دوباره وقتی درست نفس می‌کشید به سخنرانی ادامه دهید. این کار باعث می‌شود صدایتان خوشایند و خونسرد به گوش برسد و در عوض بتوانید سخنرانی را با اعتماد به نفس شروع کنید.

تمرین‌های دیافراگم در این کار به شما کمک می‌کنند و باعث می‌شوند صدایتان بلند و واضح به گوش حضار برسد. دست تان را روی دیافراگم خود بگذراید و هوا را دم و بازدم کنید تا صدایتان خسته و گرفته شنیده نشود و بتوانید همه‌ی کلمات را واضح بیان کنید. با انجام این تمرینات شروع بی‌نقصی خواهید داشت و وقتی کیفیت صدای قدرت‌مندی دارید، بیشتر احساس اعتماد به نفس می‌کنید. اگر شروع سخنرانی خوب پیش برود، کل سخنرانی در اختیار شماست.

طوری با قدرت و اعتماد به نفس سخنرانی کنید که هیچ‌کس یادش نرود!

اگر می‌دانید چطور با قدرت و اعتماد به نفس سخنرانی خود را شروع کنید، می‌توانید با حضورتان شنوندگان را شگفت‌زده کنید. این ابزار مهمی برای افراد مختلف است تا بتوانند با شفافیت، دانش و اعتماد به نفس روی صحنه بدرخشند که همش از برخورد بی غل و غش و راحت سرچشمه می‌گیرد. فقط این راهکار کوچک را فراموش نکنید. آن هم این که باور داشته باشید می‌توانید و موفق می‌شوید.

منبع: motivationgrid