متولد یلدا چه خصوصیاتی دارد؟


برترین‌ها: فردی که در شب یلدا به دنیا می‌آید ویژگی‌های شخصیتی خاصی دارد. او نه کاملا شبیه آذرماهی‌هاست و نه ویژگی‌های یک دی‌ماهی تمام‌عیار را از خودش نشان می‌دهد. از این رو وقتی با فردی روبه‌رو می‌شوید که متولد شب یلداست درباره ویژگی‌های شخصیتی این فرد باید نکاتی را بدانید تا هنگام معاشرت و نشست و برخاست با او دچار مشکل نشوید.

منظم و با اراده

از یک متولد شب یلدا انتظار می‌رود که منظم و مرتب باشد. شاید این ویژگی را در میان خانم‌هایی که شب یلدا به دنیا آمده‌اند و اتفاقا اسم‌شان هم یلداست به‌طور محسوس‌تری مشاهده کنید. این افراد با نظم و ترتیب و دقت زیادی که دارند به‌راحتی می‌توانند در مشاغل مختلف مدیر و مسئول شوند و حتی یک کدبانوی دوست‌داشتنی به نظر بیایند. متولد یلدا می‌تواند در عین حال که مدیر خوبی است، مطیع و فرمانبردار هم باشد. به هر حال در هر جایگاهی که قرار گیرد، نسبت به اعمال و رفتار خودش کاملا مسلط است و زود از کوره درنمی‌رود.

متولد یلدا چه خصوصیاتی دارد؟

با یلدا ازدواج کنم؟

اگر می‌خواهید با یک یلدایی ازدواج کنید بهتر است بدانید هدف نهایی دختری به نام یلدا تامین زندگی، جلب احترام، کسب اقتدار و برخورداری از موقعیت‌های چشمگیر است. فرقی نمی‌کند خواسته‌های او در پشت میز ریاست یک موسسه تجاری برآورده شود یا در شغل آموزگاری به همین دلیل دلش می‌خواهد که همسرش در هر رشته و کاری که هست، مقام اول را داشته باشد. حتی خود او هم اگر شاغل باشد دلش می‌خواهد که در کارش بدرخشد و شاخص باشد. شاید هم از این راه به شهرت برسد. به هر حال قبل از اینکه به خواستگاری یک یلدایی بروید خودتان را از این لحاظ کاملا آماده کنید.

یادتان باشد ستاره بخت و اقبال شما در این است که در روز‌ها و ماه‌های قبل از ازدواج یلدا را کاملا مطمئن کنید که بعد از گفتن بله در خانه‌اش از هر لحاظ اختیار تام دارد و شما زمام امور خانه را در اختیارش قرار می‌دهید. چنین فردی بعد از ازدواج دوش به دوش شما برای تهیه مخارج خانه تلاش می‌کند و اگر احساس کند قادر به پرداخت هزینه‌های زندگی نیستید، حاضر است چرخ زندگی را در کنار شما بچرخاند و همه تلاش خودش را به کار می‌بندد که زندگی آبرومندانه‌ای داشته باشد.

در خدمت خانواده

متولد آخرین شب پاییز به خانواده‌اش وفادار است و در هر شرایطی اولویت اول او اعضای خانواده‌اش هستند. اگر احساس کند که پدر یا مادرش بیمار شده و نیاز به پرستاری دارند بی‌درنگ خودش را به آن‌ها می‌رساند. این فرد بدون اعتراضی بار و مشکلات خانواده‌اش را بر دوش می‌کشد و طاقت دیدن مشکلات آن‌ها را ندارد. شاید این ویژگی از نظر همسر یک یلدایی چندان خوشایند نباشد، اما وقتی که می‌پذیرید با این فرد ازدواج کنید، باید وابستگی‌های او به خانواده‌اش را درک کنید و انتظار نداشته باشید که هر روز و هر شب وقتش را فقط با شما بگذراند.

در جست‌وجوی زیبایی

چندان عجیب نیست که متولد شب یلدا را در سالن‌های زیبایی و مراکز مراقبت از پوست و مو ببینید، چون این فرد به طرز باورنکردنی به سر و وضع خودش می‌رسد. دلش می‌خواهد چهره‌ای بی‌عیب و نقص داشته باشد و جراحی بینی اولین کاری است که برای زیبایی بیشتر آن را دنبال می‌کند. ممکن است این فرد وضعیت اقتصادی متوسطی داشته باشد، اما آنچنان به خودش می‌رسد که تصور می‌کنید در یک خانواده ثروتمند متولد شده و از لحاظ مالی هیچ مشکلی ندارد. به قول معروف یک یلدایی صورتش را با سیلی سرخ می‌کند تا همیشه سرخی انار روی گونه‌هایش باشد.

به هر حال این زیبایی‌دوستی یلدایی‌ها گاهی برای‌شان دردسرساز هم می‌شود و شاید جنبه وسواس‌گونه پیدا کند، اما اگر یک یلدایی بتواند احساساتش را به خوبی مدیریت کند، در زندگی خانوادگی و اجتماعی موفق می‌شود ظو افراد زیادی را به سمت خودش جذب می‌کند.

متولد یلدا چه خصوصیاتی دارد؟

خوش‌اشتها

نمی‌توانید از متولد شب یلدا بخواهید که کم بخورد یا از غذا‌های خوشمزه فاصله بگیرد. ذائقه این فرد درست مانند خوراکی‌های مختلف شب یلدا متنوع است؛ به غذا‌های خاص و خوب علاقه دارد و حتی وقتی به سفر می‌رود، بهترین رستوران‌ها را انتخاب می‌کند. از این رو ممکن است گاهی اوقات ولخرج به نظر برسد. با این وجود این قابلیت را دارد که پول‌هایش را مدیریت کند و در عین حال زندگی به ظاهر کاملی داشته باشد.

اجتماعی و آداب‌دان

انزواطلبی در خون متولد یلدا نیست. او را فردی سرزنده و اجتماعی می‌بینید که دلش می‌خواهد هرازچندگاهی مانند شب یلدا تمام اقوام و فامیل را به خانه‌اش دعوت کند، چون از مهمان‌نوازی لذت می‌برد. با چهره‌ای گشاده و لبخندی پررنگ حتی از مهمان ناخوانده هم پذیرایی می‌کند و دلش می‌خواهد رفت و آمد‌های زیادی داشته باشد.

سرشار از احساسات

در مواجهه با فرد متولد شب یلدا شاید به این باور برسید که مانند فصل زمستان سرد و بی‌روح است و احساسات زیادی در او موج نمی‌زند که این طرز فکر اشتباه است. شاید در ظاهر متولد یلدا را ساکت ببینید. اما این فرد در باطن احساساتی است و گاهی اوقات منطق زندگی را در تلاطم احساسات زودگذر به باد فراموشی می‌سپارد. با این وجود گفته می‌شود که یلدایی‌ها خلق و خوی پایداری ندارند و ممکن است در نشست و برخاست با آن‌ها به این نتیجه برسید که گاهی اوقات تلخی می‌کنند و بعضی وقت‌ها شاد و خوشحال هستند. به هر حال به خلق و خوی زودگذرشان اعتماد نکنید و برای شناخت آن‌ها بیشتر وقت بگذارید.

بهترین هدیه برای یلدا

بهترین هدیه‌ای که می‌توانید برای متولد یلدا در نظر بگیرید یک کتاب شعر است. هرقدر این کتاب شاعرانه‌تر باشد بیشتر خوشش می‌آید. با این وجود فکر نکنید یک یلدایی طبعی کاملا شاعرانه دارد. او برخلاف اینکه با خواندن شعر‌های عاشقانه به وجد می‌آید، میل و رغبت چندانی برای ابراز احساسات رمانتیک ندارد. پس توقع شنیدن جملات عاشقانه و کلمات زیبا را نداشته باشید. این ویژگی در میان مردان متولد شب یلدا بیشتر دیده می‌شود و این افراد احساسات را در دل‌شان نگه می‌دارند.

متولد یلدا چه خصوصیاتی دارد؟

زبان تند و تیز

هنگام معاشرت با یک متولد شب یلدا مراقب حرف‌های‌تان باشید و آتش عصبانیت را در وجود او شعله‌ور نکنید، چون این فرد در شرایط عصبانیت جملاتی را بر زبان می‌آورد که شاید مو به اندام شما راست شود. البته منظور واقعی او چیزی نیست که بر زبان می‌آورد و ممکن است به سرعت مکالمه بین شما و خودش را فراموش کند. اهل انتقام‌جویی نیست و کینه‌توزی در بین ویژگی‌های شخصیتی او جایی ندارد. به هر حال محتاط باشید.

ترس از آینده

باید به او بگویید که بیشتر در زمان حال زندگی کند، چون متولد یلدا بیشتر به آینده چشم دوخته و نگران است که چه بر سرش می‌آید. این نگرانی‌ها گاهی اوقات برای خودش و اطرافیان آزاردهنده می‌شود. پس او را از ابر خیالات پایین بیاورید و کاری کنید که واقعیت‌های زمان حال را بپذیرد. شاید هم بهتر باشد توقعاتش را کمتر کند تا دغدغه‌های مهم زندگی‌اش به پرواز درآیند و فراغ بال بیشتری داشته باشد.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


برترین‌ها: شب یلدا نزدیک است و همه به دنبال غذا‌ها و خوراکی‌های یلدایی هستند. اما شب یلدا علاوه بر خوراکی‌های خوشمزه‌اش فرصتی است برای چند ساعت کنار هم بودن و خندیدن و بازی و شادی و فراموش کردن غم و غصه‌هایمان! در این دوره‌وزمانه و گرانی‌ها که بیشتر دلخوشی‌ها و تفریح‌ها پولی شده‌اند، بازی‌های ساده‌ای هستند که می‌توانید کاملا رایگان و بی‌دردسر با دوستان و فامیل‌هایتان انجام دهید و یک شب یلدای متفاوت و به‌یادماندنی را رقم بزنید.

این بازی‌ها فقط به یک فقره کاغذ و قلم نیاز دارند تا کارتان را راه بیندازند؛ کاغذ‌ها گاهی زمین بازی هستند و گاهی هم جایی برای پیاده کردن محتویات مغزتان. با هم مروری داریم بر چند بازی لذت بخش و ساده.

پیشنهاد می‌کنیم قبل از شروع بازی‌ها، گوشی‌های همه‌ی افراد را جمع کنید و یک گوشه بگذارید تا هم کسی خدانکرده تقلب نکند و هم چند ساعتی بدون استرس و مشغولیت ذهنی خوش بگذرانید.

پانتومیم

یک بازی یخ شکن. حتی اگر جماعتی غریبه هم دور هم باشید، باز جواب می‌دهد. هر چند نفر که هستید، باید به دو گروه تقسیم شوید. انصاف داشته باشید و آن‌هایی را که بلدند دست و پاهایشان را خوب تکان بدهند و از بازیگری سررشته دارند یا لااقل برای یک بار هم که شده سکانس پانتومیم «درباره الی …» را خوب دیده اند، به عدالت در گروه‌ها تقسیم کنید.

بعد از یارکشی، یکی از گروه ها، یک نفر از تیم حریف را انتخاب و کلمه مورد نظرش را به او می‌گوید تا او با یک پانتومیم، با لال بازی به اعضای گروه خودش بفهماند، گروه اول چه کلمه‌ای را انتخاب کرده اند. فقط عنایت داشته باشید که کلماتی را انتخاب کنید که بشود با ایما و اشاره، بازیشان کرد. باور کنید نمایش کلماتی مثل دسترسی محلی، ستاد، رقت انگیز یا فرتوت به همین سادگی‌ها نیست. یک تایمر هم دم دستتان باشد تا هر گروه فرصت معینی برای حدس زدن داشته باشند.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


بازی حدس صدا

اگر بخش‌های بازی خندوانه را دیده باشید با این بازی آشنا شده‌اید. در این بازی دوبه‌دو با هم گروه می‌شوید و تعدادی اسم حیوان یا اشیا و چیزهای صدادار دیگر را روی برگه می‌نویسید. با شروع شدن بازی یکی از افراد گروه باید صدای آن چیز را دربیاورد و هم‌گروهیش باید اسم آن را حدس بزند. دقت کنید که این بازی دقیقا برعکس پانتومیم است یعنی شما اجازه‌ی انجام‌دادن هیچ حرکتی را نداشته و فقط باید با صدا به هم‌گروهیتان کمک کنید که حدس بزند.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


مشاعره

چند فقره پایه شعر و شاعری در جمع لازم است که اندازه دکتر آذر (مجری همه برنامه‌های شاعرانه شبکه چهار و مسابقه مشاعره شبکه آموزش) سواد و حافظه شعری داشته باشند تا بساط مشاعره جور شود و بازی راه بیفتد. قاعده اش هم که دیگر ساده است؛ با حرف آخر بیتی که نفر قبلی می‌خواند، بعدی یک بیت دیگر را شروع می‌کند؛ «الف» بده. جرزنی هم ممنوع است که کسی شعر تکراری بخواند یا مثلا دو مصراع بی ربط را به هم بچسباند.

بدیهی است که همه شعر‌ها را هم باید از بر بخوانید و مکث زیادی شما را می‌سوزاند و به ورطه آدم‌هایی می‌کشد که از شعر و شاعری چیز زیادی نمی‌دانند و به شما به مثابه دو دیوان شعر صوتی اتوماتیک نگاه می‌کنند. تجربه ثابت کرده مشاعره نشستنکی اندازه مدل درازکش آن لطف و کیف ندارد. یک کمی شعرشناسی هم لازم است تا آخرین ترانه‌های آلبوم جدید احسان خواجه امیری را به جای شعر بهتان غالب نکنند. یکی از کلک‌های رایج در بازی هم این است که بیت‌هایی را حفظ کنید که آخر آن‌ها به حرف‌های سختی مثل «ز» ختم شود!

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


مافیا (یا آدمکش)

در این بازی دو گروه داریم؛ مافیا (دزد) و پلیس. اول بازی با رأی گیری یک نفر که می‌تواند زبان به دهان بگیرد و با ایما و اشاره به رفقایش آمار ندهد، به عنوان حاکم یا کداخدا انتخاب می‌شود. بعد روی کارت‌هایی می‌نویسد پلیس و به ازای هر ۳ کارت یک مافیا هم می‌نویسد و می‌دهد دست اعضای بازی. حواستان باشد که اگر شما مافیا شدید، تابلو بازی درنیاورید که پلیس‌ها شما را بکشند.

کداخدا اعلام می‌کندن که شب شده، همه می‌خوابند و چشم هایشان را می‌بندند. کدخدا اعلام می‌کند مافیا چشمش را باز کند. جناب مافیا بیدار می‌شود و به کدخدا حالی می‌کند که فلانی را بکش. بعد از بسته شدن چشم مافیا، کداخدا اعلام می‌کندن صبح شده، همه بیدار می‌شوند و با توجه به اینکه چه کسی مافیاست و او را می‌کشیند. دوباره شب می‌شود. این فرآیند شب و روز آنقدر تکرار می‌شود تا یکی از گروه‌ها ببازد. اگر همه مافیا‌ها مردند، پلیس‌ها برده اند و اگر تعداد پلیس‌ها با مافیا‌ها یکی شد، مافیا‌ها برده اند. نمک بازی هم به دعوا و درگیری پلیس‌ها در انتخاب مافیاهاست.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


گل یا پوچ

سنتی‌ترین شیوه بازی این است که شیء کوچکی را که معمولا یک تکه کاغذ مچاله شده است، در مشت تان قایم کنید و طرف مقابل حدس بزند گل در کدام دست شماست. اگر درست بگویید گل جابجا می‌شود و امتیاز به شما می‌رسد. بازی به همین ترتیب ادامه پیدا می‌کند تا یک طرف به امتیازی که با هم قرار گذاشته اید، برسد. هیجان بازی وقتی بالاتر می‌رود که تعداد شرکت کننده‌ها بیشتر و گروهی باشد.

اگر در گروهتان یک‌تر و فرز داشته باشید که بتواند در جابجایی گل بین اعضای گروهش تبحر داشته باشد، بازی حسابی جذاب می‌شود. کسی که بتواند در یک چشم بهم زدن خالی بازی کند و رقیب بیچاره را در کف بگذارد. می‌توانید برای یک ضرب گفتن در اولین حدس هم امتیاز ویژه بگذارید تا ریسک بازی بالا برود.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


جمله سازی

بازی به ارث رسیده از دوران مشقت کلاس دوم ابتدایی. شکل ساده اش این است که نفر اول سه تا کلمه به دومی بگوید تا با آن‌ها جمله با ربطی بسازد. این چرخه می‌تواند به ترتیب تا نفر آخر ادامه پیدا کند تا هر کسی که نتوانست جمله معناداری رو کند یا زیادی طول کشید تا جملاتش را قطار کند، از بازی برود بیرون.

اگر بخواهید بازی را سخت‌تر و جذاب‌تر کنید می‌توانید با همان سه کلمه شروع کنید، بعد نفری که جمله را می‌سازد، یک کلمه به نفر بعدی بدهد تا در ادامه همان جمله، جمله جدیدی بسازد. احتمال شکل گیری جملات بی معنا اینجا بیشتر می‌شود که تا جایی که فانتزی ادبیات تحمل می‌کند، شما هم باید صبور باشید وگرنه نفر گوینده باید به سمت سکو‌های تماشاگر‌ها هدایت شود.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


اسم پیشانی

نوعی ۲۰ سوالی جمعی؛ همان بازی است که نقی در «پایتخت ۱» با بابایش، «پنجعلی» در آخرین قسمت سریال انجام می‌داد. هر بار یکی از جمع می‌شود سوژه بازی و جماعت با ااجماع روی او اسم می‌گذارند و می‌چسبانند روی پیشانی اش. آن فرد از همه جا بی خبر هم آنقدر سوال می‌کند تا اسمش را حدس بزند و کشف کند. بازی وقتی تمام می‌شود که روی همه اسم بگذارند و همه بتوانند اسم هایشان را حدس بزنند.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


بله – نه معکوس

یک بازی ساده برای مچ گیری از آدم‌هایی که قدرت تمرکز ندارند. یک بچه سرتق سرزبان دار باید در حکم پرسشگر ظاهر شود و از نفر مقابل سوال‌های بدیهی کند و طرف مقابل هر جایی که باید بگوید «بله»، «نه» جواب بدهد و بالعکس. طبق منطق این بازی، ماست سیاه است و حاجی فتح الله زاده مقام شوالیه گی ندارد. کسی که سوال می‌پرسد حسابی باید پرحافظه و با تمرکز باشد و تا می‌تواند به بازی سرعت بدهد تا کسی که به سوال‌ها جواب می‌دهد دستپاچه شود و زبان سوخته‌ها زودتر از بازی کنار بروند. کسی که در مقابل تعداد بیشتری از سوال‌ها مقاومت می‌کند، برنده بازی است.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


اسم بازی

نفر اول جمع، اسمی را می‌گوید و نفر بعدی با آخرین حرف اسم قبلی، اسم جدیدی می‌گوید. قانون بازی هم این است که هر کسی بیش از حد مکث کند می‌سوزد. نفر آخری که در بازی می‌ماند سلطان می‌شود و دور بعد با اسمی که او می‌گوید شروع می‌شود. از آنجایی که این بازی به درد جمع‌های خیلی عمومی‌تر می‌خورد، بسته به هر جمعی که در آن هستید می‌توانیدن یک بازی تخصصی‌تر هم راه بیندازید؛ مثلا اگر در جمع عشق فوتبالی‌ها هستید، می‌توانید بازی را در ژانر اسم بازیکن‌های فوتبال یا در بین جماعت سینمادوست با اسم بازیگر‌ها پیش ببرید.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


شاه، دزد، وزیر

یک بازی برای ادب کردن مجرم ها. این بازی معمولا با چهار نفر انجام می‌شود. ابتدا تکه‌های همشکل و کوچکی از کاغذ تهیه می‌شود و روی هر کدام کلمات شاه، وزیر، جلاد و دزد نوشته می‌شود. کاغذ‌ها به شکل یکسان تا می‌شود تا کسی از داخل آن خبردار نشود. بعد هر یک از بازیکنان کاغذی را برمی دارند. وقتی همه کاغذ‌ها را برداشتند و از سمت خودشان خبردار شدند، شاه رو به دیگران می‌گوید: «وزیر من کیست؟» اینجا وزیر با نشان دادن کاغذ، خودش را به شاه معرفی می‌کند. شاه می‌گوید: «دزد را از میان این دو پیدا کن.» صحنه حساس و خانمان برانداز بازی اینجاست.

بالاخره وزیر یک نفر را به عنوان دزد معرفی می‌کند که دو حالت دارد؛ اگر حدس وزیر درست بود که شاه فرمان شکنجه‌ای را به جلاد صادر می‌کند و جلاد هم دزد بخت برگشته را شکنجه می‌کند، اما اگر حدس وزیر اشتباه بود و جلاد را اشتبا‌ها به جای دزد معرفی کرده بود معمولا بلافاصله پس از حدس وزیر و معرفی او، می‌گوید «به جلاد توهین کردی؟!» و بعدش دوباره شاه شکنجه‌ای را به جلاد می‌گوید تا جلاد، وزیر بخت برگشته را تنبیه کند. شکنج‌ها معمولا دردآور است که از مشهورترین هایش سبیل آتشین یا بشین و پاشو است.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


دبلنا

هنوز کسی نمی‌داند اسم دقیقش «دبرنا» است یا «دبلنا»، اما با این وجود در شکل برگزاری اش اختلافی بین علمای فن نیست؛ هر کسی چهارتا کارت چهارخانه دارد که توی بعضی خانه هایش اعدادی از یک تا نوشته شده. کیسه سفیدی هم هست که تویش مهره‌هایی در همین بازه وجود دارند.

در هر دور از بازی، به هر کس چند کارت می‌رسد و یک نفر کیسه را دستش می‌گیرد و شروع می‌کند به هم زدن مهره ها. بعد مثلا سه تا مهره را بیرون می‌کشد و عددش را می‌خواند. اگر شماره مهره با شماره یکی از خانه‌های کسی یکی باشد، مهر به او داده می‌شود تا روی همان خانه بگذارد. بقیه هم اگر این شماره را داشته باشند، باید با نخودی، لوبیایی چیزی پرش کنند. هر کسی خانه هایش را پر کند، این دست را برده. بعدش کیسه دست به دست می‌چرخد و همین چرخه ادامه پیدا می‌کند.

همانطور که ملاحظه می‌فرمایید، دبلنا از معدود بازی‌هایی است که جرزنی در آن کاری را پیش نمی‌برد و همه چیز به شانس و اقبال شما برمی گردد. به خاطر همین هم جماعت کثیری هستند که به اصل فلسفه بازی بودن آن شک دارند و از خودشان می‌پرسند مگر بازی بی کلک و جرزنی هم وجود دارد؟

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


اسم فامیل

کلاسیک‌ترین بازی جمعی مکتوب از زمان ماد‌ها تا به حال! تعداد نفرات بازی نامحدود است. فقط به قلم و کاغذ نیاز دارید تا صفحه را برای اسم، فامیل، شهر، کشور، غذا، اشیا و … ستون بندی کنید. به نوبت هر کسی یک حرف را اعلام می‌کند و خودش و بقیه شروع می‌کنند کلمه‌های مرتبطی را که با آن حرف خاص شروع می‌شود، زیر ستون‌ها می‌نویسند. حضور ذهن و سرعت عمل فاکتور‌های برتری در این بازی هستند.

اولین نفری که تمام ستون‌ها را پر کرد، برگه اش را بالا می‌گیرد و «استوپ» کشیده و بلندی می‌گوید و شروع می‌کند به کولی بازی که «اصغر ننویس، من استوپ گفتم!». شیوه امتیازدهی هم این شکلی است که به جواب‌های صحیح ۵ امتیاز تعلق می‌گیرد و اگر کسی برای یکی از ستون‌ها اسمی منحصر بفرد را نوشته باشد که بقیه آن را خالی گذاشته باشند، ۱۰ امتیاز نوش جان می‌کند. فقط عنایت داشته باشید با گذشت هزار سال از تاریخچه بازی، به کار بردن ژله پلاستیکی برای اشیا و ریواس پلو برای غذا نه تنها امتیاز مثبت ندارد، بلکه این قرون وسطایی‌ها را باید با امتیاز منفی جریمه کرد.

این قالب، سنتی‌ترین شکل برگزاری بازی است، اما اگر می‌خواهید کمی هیجان و اطلاعات به روزتر را قاطی بازی کنید، می‌توانید بازی را مثلا در ژانر سینما برگزار کنید و سرستون هایتان را اسم فیلم، کارگردان، بازیگر و … بگذارید. اسم فامیل سرعتی هم یکی از آپشن‌های موجود است.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


منچ

این بازی می‌تواند توسط ۲، ۳، یا ۴ بازیکن انجام شود. (یک بازیکن در هر یک از گوشه‌های صفحهٔ مربوط به بازی). هر بازیکن ۴ مهره خواهد داشت (تعداد کل مهره‌ها ۱۶ خواهد بود) که در ابتدا ۴ مهره در خانه‌های کناری قرار خواهند گرفت و بازیکنان باید مهره‌های خود را به انتهای بازی، یعنی ستون‌های عمودی یا افقی مربوط به خود (هم رنگ) برسانند و برندهٔ بازی فردیست که زود‌تر از دیگر بازیکنان موفق به تمام کردن مهره‌های خود بشود.

حرکت در این بازی بر مبنای تاس ریختن است، تعداد تاس ۱ عدد می‌باشد. آوردن عدد ۶ به معنای شروع بازی و در ادامهٔ بازی وارد کردن مهره‌ها خواهد بود، همچنین بعد از رخ دادن عدد ۶، بازیکن می‌تواند یک بار دیگر تاس ریخته و به همین ترتیب ادامه دهد. کسی که عدد ۶ می‌آورد و مهره بیرون دارد و یک مهره در خانه شروع دارد میتواند چند مهره در نقطه شروع بر روی هم قرار دهد.

همچنین نقطه شروع جز خانه‌های امن محسوب شده و میتوان مهره‌های قرار گرفته از حریف در آن را با آوردن عدد شش از بازی خارج کرد و همچنین حریف هم میتواند مهره مورد نظر را در آن خانه از بازی خارج کند. همچنین پریدن از روی مهره دیگر در ۴ مهره خانه مجاز است.

بازی‌های دسته‌جمعی مخصوص شب یلدا


بازی جابه‌جایی وسایل

این بازی را معمولا زمان مدرسه زیاد انجام می‌دادیم. این بازی به‌این صورت است که یکی از افراد جمع همه‌ی وسایل را نگاه می‌کند و برای چند دقیقه از جمع بیرون می‌رود بقیه‌ی افراد یک وسیله را جابه‌جا می‌کنند و بعد از اینکه فرد مذکور آمد باید به دنبال تغییر ایجاد شده بگردد. یکی از افراد گروه هم باید با یک مداد روی میز بزند و با نزدیک شدن آن فرد به وسیله‌ای که جایش تغییر یافته صدا را افزایش دهد تا تغییر پیدا شود. اگر در مدت زمان معین شده فرد بتواند آن وسیله را پیدا کند رنده‌ی بازی خواهد شد.

شما امسال شب یلدا کدام بازی‌ها را انجام می‌دهید؟ اگر بازی دسته‌جمعی دیگری هم می‌شناسید می‌توانید در قسمت نظرات به ما معرفی کنید.

سیر تا پیاز یلدا در سرتاسر ایران


پیشگش الی گشت به شما، غزلی ناب از استاد سخن شیخ مشرف الدین سعدی شیرازی پیرامون یلدا،

هر که مجموع نباشد به تماشا نرود        یار با یار سفرکرده به تنها نرود

باد آسایش گیتی نزند بر دل ریش          صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود

بر دل آویختگان عرصه عالم تنگست     کان که جایی به گل افتاد دگر جا نرود

هرگز اندیشه یار از دل دیوانه عشق      به تماشای گل و سبزه و صحرا نرود

به سر خار مغیلان بروم با تو چنان       به ارادت که یکی بر سر دیبا نرود

با همه رفتن زیبای تذرو اندر باغ         که به شوخی برود پیش تو زیبا نرود

گر تو ای تخت سلیمان به سر ما زین دست          رفت خواهی عجب ار مورچه در پا نرود

باغبانان به شب از زحمت بلبل چونند     که در ایام گل از باغچه غوغا نرود

همه عالم سخنم رفت و به گوشت نرسید             آری آنجا که تو باشی سخن ما نرود

هر که ما را به نصیحت ز تو می‌پیچد    روی گو به شمشیر که عاشق به مدارا نرود

ماه رخسار بپوشی تو بت یغمایی          تا دل خلقی از این شهر به یغما نرود

گوهر قیمتی از کام نهنگان آرند           هر که او را غم جانست به دریا نرود

سعدیا بار کش و یار فراموش مکن        مهر وامق به جفا کردن عذرا نرود

شادی هایتان هزار هزار بار بلندتر از شب یلدا!

 

تاریخچه و آداب‌و‌رسوم شب یلدا در ایران و جهان


مجله دیجی‌کالا – ابراهیم دبیری: شب یلدا یا شب چله یکی از قدیمی‌ترین جشن‌های ایرانی است که مثل عید نوروز و چهارشنبه‌سوری از تاریخ و پیشینه قدیم ایران به یادگار مانده. شب یلدا در واقع از زمان غروب آفتاب در آخرین روز پاییز یعنی ۳۰ آذر شروع می‌شود و با طلوع آفتاب در اولین روز زمستان یعنی اول دی به پایان می‌رسد. این شب از تمام شب‌های سال بلندتر است و اجداد ما هر سال آن را جشن می‌گرفته‌اند.

زمان شب یلدا به تاریخ میلادی متغیر است و احتمال دارد ۲۰، ۲۱ یا حتی ۲۲ دسامبر باشد. برای مثال تاریخ شب یلدا ۹۸ و ۹۷ و ۹۶ معادل ۲۱ دسامبر ۲۰۱۹ و ۲۰۱۸ و ۲۰۱۷، ولی در سال ۹۵ این شب معادل ۲۰ دسامبر ۲۰۱۶ بود. شب چله به عنوان بلندترین شب سال، برای ما ایرانی‌ها پر از خاطره است؛ از زمان کودکی که انشای شب یلدا می‌نوشتیم تا جمع شدن فامیل، انداختن سفره شب یلدا، تزیین انار شب یلدا و گوش دادن به شعر و قصه زیر کرسی. اگر می‌خواهید در مورد تاریخچه شب یلدا در شهر‌های مختلف ایران و سایر کشور‌های جهان بیشتر بخوانید و بدانید در هر منطقه آداب و رسوم شب یلدا چیست با ما همراه باشید.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

ریشه‌شناسی واژه یلدا و چله

یلدا یعنی چه؟

یلدا واژه‌ای سُریانی به معنای زایش و تولد است. سریانی زبانی بود که در میان مسیحیان رواج داشت. این معنا، از بررسی و تحقیق در واژه‌نامه‌ها و کتاب‌های تاریخی به دست آمده است. ابوریحان بیرونی، دانشمند همه فن حریف و تقویم‌شناس، از شب یلدا با نام میلاد اکبر یاد می‌کند؛ و منظور از این نام را میلاد خورشید دانسته است. کتاب آثار الباقیه نوشته اوست. کتاب به عربی نوشته شده و در حال حاضر، چند ترجمه فارسی از آن منتشر می‌شود. ابوریحان در این کتاب گاه‌شماری و تقویم اقوام مختلف را بررسی کرده است. اگر علاقمند باشید می‌توانید مراسمات و جشن‌های اقوام باستان را در این کتاب مطالعه کنید.

دقیقا مشخص نیست که واژه یلدا چه زمان و چطور وارد زبان فارسی شده است. از تاریخ اینطور بر‌می‌آید که، مسیحیان اولیه که در روم زندگی سختی داشتند و عده‌ای از آنان به ایران مهاجرت می‌کنند. به علت نزدیکی فرهنگی، این واژه سریانی به فارسی راه پیدا می‌کند.

شب چله یعنی چه؟

شب چله در حقیقت همان شب یلدا ست. چون از فردای این شب، چله بزرگ زمستان آغاز می‌شود به آن شب چله می‌گویند.

ایرانیان در زمان‌های قدیم، یک نوع تقویم کلی نگر هم داشتند. این تقویم بیشتر در کار‌های کشاورزی و دامپروری کاربرد داشت. آن‌ها دو موقع از سال را به نام چله می‌شناختند. چله تابستان که از تیر شروع می‌شد و چله زمستان که از دی‌ماه. چله‌ها هر کدام به دو دوره تقسیم می‌شدند؛ چله بزرگ و چله کوچک. چهل روز ابتدایی را چله بزرگ و بیست روزِ بعد را چله کوچک می‌نامیدند.

چله بزرگ زمستان، که درست بعد از شب یلدا آغاز می‌شود؛ شروع زمستان است و شدت سرما در آن بیشتر است. چله بزرگ تا دهم بهمن طول می‌کشد. پس از آن، چله کوچک شروع و تا اول اسفند ادامه دارد. شدت سرما در چله کوچک کمتر است و آسیب کمتری هم می‌رساند. چهار روز پایان چله بزرگ، و چهار روز آغاز چله کوچک را، چهار چهار می‌گویند؛ که نهایت شدت سرما در این مدت اتفاق می‌افتد.

تاریخچه شب یلدا

تاریخچه شب یلدا به گذشته‌های بسیار دور بر‌می‌گردد. اما قدمت دقیقش مشخص نیست. برخی باستان‌شناسان، تاریخ شب یلدا را هفت هزار ساله می‌دانند. آن‌ها به ظروف سفالی دوره پیش از تاریخ، استناد می‌کنند. این ظروف دارای نقوش حیوانیِ ماه‌های ایرانی، مانند قوچ و عقرب هستند. البته این نقوشِ در کتیبه‌ها و یافته‌های باستان‌شناسی کمیاب‌اند. اما باستان‌شناسان معتقدند، می‌شود آیین مربوط به شب یلدا را تا هفت هزار سال قبل، ردیابی کرد.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

با همه‌ی این‌ها آنچه به عنوان شب یلدا رسمیت یافته، به حدود ۵۰۰ سال، قبل از میلاد برمی‌گردد. یلدا در زمان داریوش یکم به تقویم رسمی ایرانیان باستان، وارد شده است. تقویمی که برگرفته از گاه‌شماری بابلی‌ها و مصری‌ها ست.

دلایل برپایی جشن شب یلدا

باور‌های کهن ایرانی بر اساس اسطوره‌ها و شناخت رویداد‌های کیهانی شکل گرفته است. روایت‌های مختلفی از علت برگزاری جشن شب یلدا وجود دارد.

روایت اول: پیروزی روشنایی و نور بر ظلمت و تاریکی

در روزگاران باستان، زندگی مردم بر پایه کشاورزی و دامپروری بود؛ و تاثیرات آب و هوا برایشان بسیار مهم محسوب می‌شد. مردم با مشاهده و تجربه، تغییرات مداوم شب و روز و فصل‌ها را درک کرده بودند. بشرِ همیشه کنجکاو هم پس از کشف چگونگیِ وقوع یک رویداد، به دنبال فلسفه و چرایی آن‌ها می‌گردد.

آن‌ها تاثیر نور و تاریکی؛ و گرما و سرما را بر زندگی‌شان می‌دیدند. از تاثیراتی که می‌گرفتند؛ به این نتیجه رسیده بودند که، نور، روز و خورشید، نماد آفریدگار و نیکی ست. در مقابلِ آن، شب و سرما نشانه‌های اهریمن و پلیدی.

آن‌ها از این مشاهدات، به این باور رسیده بودند که، شب و روز، و روشنایی و تاریکی، در یک جدال همیشگی به سر می‌برند. روز‌های بلندتر، نشانه پیروزی روشنایی، و روز‌های کوتاه‌تر نشانه غلبه تاریکی بود.

به این ترتیب آن‌ها آخرین روز پاییز، که بلندترین شب سال است، جشن می‌گرفتند. چرا که فردای آن، روز‌ها کم‌کم طولانی‌تر شده و آفریدگار بر اهریمن نور بر تاریکی پیروز می‌شود.

روایت دوم: شب تولد مهر و میترا (خورشید) و آغاز خلقت

آیین مهر یا میترائیسم در ایران قبل از دین زرتشتی رواج داشت. این آیین برپایه پرستش میترا (مهر) قرار گرفته بود. میترا از ایزدان هند و ایرانی است. او از یک طرف نماینده عشق و محبت است؛ و از طرفی واسطه‌ی بستن پیمان‌هاست. او عهد نگهداشتن و راستگویی را نمایندگی می‌کند. مهر همچنین داورِ میان جنگاوران بوده و دروغگویان و عهد‌شکنان را مجازات می‌کند. نماد این ایزد حلقه است. برخی ادعا می‌کنند، پیشینه حلقه ازدواج به همین اسطوره می‌رسد. خورشید هم نماد ظاهری میترا ست.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

مهرپرستان شب یلدا را شب تولد میترا (ایزد مهر) می‌دانستد. اینگونه که در شبی دراز و سرد، ایزد مهر در یک غار گود و کم ارتفاع ظهور می‌کند و خورشید را به ارمغان می‌آورد.

در روایتی دیگر، در این شب میترا به جهان بازمی‌گردد. او ساعات روز را طولانی می‌کند؛ در نتیجه برتری خورشید پدیدار می‌شود.

بعضی بررسی‌ها هم به این نتیجه رسیده‌اند که، در شب یلدا پیامبری متولد می‌شود. این تولد در سال ۵۱ پادشاهی اشکانیان که برابر با سال ۱۹۶ میلادی ست اتفاق می‌افتد. پیامبری شب هنگام در دریا زاده می‌شود؛ که او را دو دلفین از آب بیرون می‌آورند. در آیین مهر آب اهمیت ویژه‌ای داشته است.

در مورد نام ماه‌های آذر و دی اینطور می‌گویند که: آذر (عنصرِ آتش)، ایزد یا فرشته مینویی را نمایندگی می‌کند. این ایزد در سنت زرتشتی و مهرپرستی مقدس و مهم محسوب می‌شده. آتشِ مقدس در آتشکده‌ها، جلوه همین ایزد است. در مقابل، دی که آغاز زمستان است؛ پلید و اهریمنی محسوب می‌شده. دی در اصل همان دیو است که نام آن بر سردترین ماه زمستان گذاشته شده؛ بنابراین آذر نماد اهورامزدا و دی نماد اهریمن است. تقابل میان آتش، نور و تقدس با تاریکی و سرما و پلیدی.

برخی هم بر این باورند که نام ماه دی از آیین میترایی آمده است و به معنای دادار و خداوند است. چرا که با شروع دی میترا بر اهریمن غلبه می‌کند.

در نگاه اول اینطور به نظر می‌رسد که، شب زایش مهر، باید در ماه مهر باشد؛ یا در آفتابی‌ترین روز‌های سال! درست است که در آغاز سردترین روز‌های سال قرار داریم؛ اما منطق پشت این اسطوره آن را باورپذیر می‌کند؛ همان طولانی‌تر شدن روز‌ها و کوتاه شدن شب‌ها نشان از تولد دوباره خورشید دارد.

آداب و رسوم مهرپرستی، پس از رایج شدن دین زرتشتی از بین نرفت؛ بلکه جزئی از مراسم آن‌ها شد. زرتشت، خدای بزرگ را اهورا مزدا نامید و ایزدان را به دو دسته اهورایی و دیوانی تقسیم کرد. یکی از این ایزدانِ اهورایی، مهر (خورشید) بود. مهر از ایزدانِ نیک است و بخشی از اوستا به نام او (مهر یشت) ست. در مهر یشت آمده است:
«مهر از آسمان با هزاران چشم بر ایرانی می‌نگرد تا او دروغی نگوید.»

شب یلدا و مسیحیت

مذاهب مختلف مسیحی، میلاد مسیح را در یکی از روز‌های نزدیک به انقلاب زمستانی برگزار می‌کنند. سال نو آن‌ها که در یازدهم دی‌ماه شروع می‌شود؛ نزدیک به شب یلدا ست. برخی از تاریخ‌پژوهان و باستان‌شناسان عقیده دارند که تقویم میلادی با اندک تغییراتی، ادامه میلاد خورشید بوده که بعد‌ها آن را به میلاد مسیح نسبت داده‌اند. از دیدگاه آنها، این تقویم در روم، در قرن چهارم پس از میلاد به وجود آمده است.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

ممکن است بپرسید میترائیسم چه ارتباطی با روم و مسیحیت دارد؟! در روم باستان، تولد خدای خورشید شکست ناپذیر، (سول اینویکتوس) را در روز انقلاب زمستانی جشن می‌گرفتند. این خدای رومی ترکیبی از خدای خورشید و میترای آیین مهرپرستی بود.

خب؛ میترائیسم چگونه به روم راه پیدا کرد؟ می‌گویند؛ در زمانی که آیین زرتشت دین رسمی ایران شد؛ مهر پرستان در منطقه آسیای صغیر محدود شدند. در قرن اول قبل از میلاد، رومی‌ها آسیای صغیر را تصرف کردند. این آیین به واسطه اسیران جنگی به تدریج در روم گسترش یافت. مهرپرستی یا میترائیسم، کم‌کم جای خود را در بین تجار، لشکریان و حتی امپراتوران روم باز کرد؛ تا جایی که در آغاز قرن چهارم، بیش از سیصد معبد میترایی در ایتالیا برپا بود. در آن زمان بیشتر رومیان، شب یلدا را جشن می‌گرفتند.

در نهایت امپراتور روم، کنستانتین اول به خاطر علاقه‌اش به مسیحیت، در سال ۳۱۳، فرمان آزادی این دین را در روم صادر کرد. او میلاد میترا را به میلاد مسیح تغییر داد. استدلالش این بود که؛ مسیحیان در تاریخ تولد عیسی ابهام دارند و عیسی مظهر نور است. پس باید روز تولد خورشید همان میلاد مسیح باشد؛ و تاریخ تولد عیسی را روز ۲۲ دسامبر تعیین نمود؛ همان روز تولد میترا. این تاریخ، به دلیل اختلاف در محاسبات کبیسه‌گیری، بعداً به ۲۵ دسامبر تغییر یافت. پیش از این، تولد مسیح را روز ۶ یا ۷ ژانویه می‌دانستند. امروزه هم مسیحیان ارمنی در همین روز تولد مسیح را جشن می‌گیرند.

کارل یونگ، روانشناس مشهور سوئیسی در مورد میترائیسم نظراتی داشته. او در کتاب «نماد تحول» به شکلی گسترده درباره اثرات میترائیسم بر مسیحیت توضیح داده است. اگر علاقمند باشید بیشتر در این مورد تحقیق کنید؛ تصاویر و نماد‌های مربوط به این موضوع را در پنجمین جلد از این مجموعه آثار، پیدا می‌کنید.

بررسی شب یلدا در کتاب‌های تاریخی

ابوریحان بیرونی دانشمند قرن چهارم هجری شمسی در آثار الباقیه در مورد شب یلدا می‌گوید:

«و نام این روز میلاد اکبر است و مقصود از آن، انقلاب شَتوی (زمستانی) است. گویند در این روز، نور از حد نقصان به حد زیادت خارج می‌شود و آدمیان به نَشو و نما آغاز می‌کنند و پری‌ها (دیوها) به ذَبول و فنا روی می‌آورند.»

این جشن را، یعنی روز اول دی‌ماه را، نود روز نیز می‌گویند؛ چون میان آن تا نوروز درست نود روز فاصله است. دی‌ماه و آن را خور ماه نیز می‌گویند. نخستین روز آن خرم روز (خُره روز) است و این روز و این ماه هر دو به نام خدای بزرگ است.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

بنابر شواهد انتخاب این تاریخ کنونی به عنوان میلاد مسیح در قرن‌های بعد‌تر اتفاق افتاده؛ و طبق نقل ابوریحان بیرونی منظور از میلاد و یلدا به تولد خورشید است.

همچنین ابوریحان بیرونی در کتاب قانون مسعودی ذکر کرده است:

«اولین روز از دی‌ماه را خرم روز یا خُره روز می‌نامند. خور روز یعنی روز خورشید؛ روز تولد خورشید که شکست ناپذیر است. این روز منتسب به اهورامزدا است و یکی از روز‌های چهارگانه جشن‌های دیگان (هم نام شدن روز و ماه) است.»

بنا به روایت ابوریحان بیرونی، تقویم کهن سیستانی، از آغاز زمستان شروع می‌شده. جالب این که ماه آغازین آن کریست نام داشته که شباهت زیادی با Christ که در انگلیسی به معنای مسیح است دارد.

محمدحسین خلف تبریزی مولف واژه‌نامه برهان قاطع است. این واژه‌نامه در سال ۱۰۳۰ هجری شمسی نوشته شده و یلدا را اینطور معنی کرده: «یلدا، شب اول زمستان و شب آخر پاییز است که اول جَدْی و آخر قوس باشد؛ و آن درازترین شب‌ها ست در تمام سال؛ و در آن شب یا نزدیک به آن شب، آفتاب به برج جدی تحویل می‌کند؛ و گویند آن شب به غایت شوم و نامبارک می‌باشد؛ و بعضی گفته‌اند شب یلدا یازدهم جدی است.».

اما این رسم بنابر مدارک رومی، در ایران باستان چنین برگزار می‌شده که پیران و پاکان به تپه‌ای رفته، با لباسی نو و مراسمی ویژه از آسمان می‌خواستند که آن رهبر بزرگ را برای رستگاری آدمیان بفرستد؛ و باور داشتند که نشانه‌های زایش آن ناجی، ستاره‌ای است که بالای کوهی به نام کوه فیروزی که دارای درخت بسیار زیبایی بوده است (سرو یا کاج) پدیدار خواهد شد و موبد بزرگ برای همین نیایش می‌خوانده که قسمتی از آن در “بهمن یشت” مانده است:

«آن شب که سرورم ظهور کند، نشانه‌ای از ملک آید، ستاره‌ای از آسمان ببارد، همان‌گونه که رهبرم از راه برسد و ستاره‌اش نشان نماید.»

شب چله (یلدا) از نظر علم نجوم

از آغاز تابستان، هر روز خورشید از جای دیروزش کمی نزدیک‌تر به جنوب طلوع می‌کند. به همین ترتیب موقع غروب هم از جای قبلش، کمی نزدیک‌تر به جنوب غروب می‌کند. این اتفاق، باعث می‌شود که خورشید هر روز از مرکز آسمان به سمت جنوب متمایل‌تر شود و طلوع و غروب زودتر اتفاق بیفتد. نتیجه آن کوتاه شده طول روز و افزایش زمان تاریکی است.

در روز یکم دی، خورشید در زمان طلوع به پایین‌ترین حد جنوبیش، یعنی ۲۳.۵ درجه شرقی می‌رسد. این موقعیت زمین را انقلاب زمستانی می‌نامند. از این روز به بعد، مسیر جابه‌جایی‌های طلوع خورشید، معکوس می‌شود. یعنی نقاط طلوع و غروب از سمت جنوب دورتر می‌شوند و به شمال نزدیک‌تر. به همین ترتیب روز‌ها بلندتر و شب‌ها کوتاه‌تر می‌شوند. این رویداد در یکم تیر از نو تکرار می‌شود.

آداب و رسوم شب یلدا چیست؟

آداب و رسوم شب یلدا در طول زمان تغییر چندانی نکرده است.

آتش

قدیم دور کرسی می‌نشستند؛ قبل‌تر از آن دور آتش جمع می‌شدند؛ و الان بخاری‌ها مجلس را گرم می‌کنند. آتش در گذشته نماد خورشید بود و برپا کردن آتش به خاطر پاسداشتش انجام می‌شده است. البته برخی هم عقیده دارند که آتش را برای برطرف کردن نحسی اهریمن و تاریکی روشن می‌کردند. وظیفه این آتش از بین بردن و فراری دادن تاریکی و نیرو‌های اهریمنی بوده است.

مثل‌گویی یا قصه‌خوانی در شب یلدا

مثل‌گویی که نوعی شعرخوانی و داستان‌خوانی است در قدیم اجرا می‌شده. به این صورت که خانواده‌ها در این شب گرد هم می‌آمدند و پیرتر‌ها برای همه قصه تعریف می‌کردند.

مثل قصه‌های کوچک و داستان‌های غیر واقعی اند. بیشتر قهرمان‌های آن جانوران، دیوان و پریان هستند و برای سرگرمی و خوشایند کودکان گفته و یا نوشته می‌شوند.

در هر نقطه‌ای از کشور قصه‌های مربوط به فرهنگ خودشان رواج بیشتری دارد. مثلا آذربایجانی‌ها قصه حسین کرد شبستری می‌خوانند و خراسانی‌ها بیشتر از داستان‌های شاهنامه داستان سرایی می‌کنند.

فال حافظ در شب یلدا

معمولا در شب‌های یلدا بزرگ فامیل به دیوان حافظ تفالی می‌زند. به این ترتیب که مخاطب فال نیت کرده و بزرگ مجلس این جمله یا شبیه به این را می‌گوید:‌ای حافظ شیرازی، تو کاشف هر رازی، من طالب یک فالم، بر من نظر اندازی…

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

بعد لای دیوان را باز می‌کند. غزل بالای سمت راست، جواب تفال است. اگر وسط غزل باشد، فال از ابتدای غزل که در صفحه پشت است، خوانده می‌شود. سه بیت از غزل بعدی نیز شاهد فال خواهد بود. بعد از خواندن غزل، فال را تفسیر می‌کند. اگر محتوای شعر مثبت باشد فال را خوب و اگر نباشد آن را بد می‌دانند. از آنجا که عمده غزلیات حافظ دارای محتوایی عرفانی، عاشقانه و امیدوارکننده است؛ فال‌ها معمولا روحیه بخشند.

شاهنامه خوانی

جزء جدایی‌ناپذیر دیگر شب یلدا، شاهنامه‌خوانی ست. این رسم از دیرباز در ایران رایج بوده. جذابیت شاهنامه‌خوانی به شیوه نقالی چند برابر می‌شود. متاسفانه این رسم نقالی در حال نابودی ست. باید خیلی خوش شانس باشید که در خانواده‌تان چنین فردی داشته باشید.

سفره شب یلدا

از جذاب‌ترین آیین‌های شب یلدا یا شب چله، سفره و خوردنی‌های آن است. سفره شب یلدا شامل میوه‌های مخصوص، آجیل مخصوص و دیگر تنقلات است. در شب چله در دوران قدیم، سفره‌ای به نام میَزد پهن می‌کردند. آن‌ها میوه‌های‌تر و خشک، آجیل یا به اصطلاح زرتشتیان لُرک بر سفره می‌گذاشتند. لرک از اجزای اصلی این سفره بود و در واقع ولیمه این جشن به حساب می‌آمد. از اجزای دیگر این سفره آتشدان، عطردان، بخوردان و بَرسَم را می‌توان نام برد. بَرسَم وسیله‌ای برای دعا‌خوانی ست که از جنس شاخه گیاهی خاص و یا فلزِ برنج و نقره ساخته می‌شود.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

میوه‌های شب یلدا

میوه‌ها جزئی اصلی از سفره یلدا هستند. در این سفره نقش اصلی را میوه‌های سرخ رنگ بر عهده دارند. رنگ سرخ این میوه‌ها نماد خورشید است.

انار

انار میوه اصلی سفره شب یلدا ست. پیشینیان انار را میوه باروری و برکت می‌دانستند. آن‌ها این معنا را از دانه‌های زیاد آن دریافت می‌کردند. همچنین انار به خاطر رنگ قرمزش نماد شادی و خورشید است. در واقع خوردن انار در شب یلدا به خاطر اعتقاد به تاثیر جادوی سرایتی آن بوده است. یعنی آن‌ها با توسل به انار و خوردن آن برکت را از دانه‌های زیاد آن می‌گرفتند و نیروی باروری را در خود افزایش می‌دادند. به همین ترتیب یکی از میوه‌هایی که در خوانچه یلدای عروس می‌گذارند انار است.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهانعکس از behoo.art.studio@

این میوه از دوران بسیار قدیم میوه‌ای مقدس شناخته شده است. انار حتی در ادیان بزرگ دنیا جایگاه ویژه‌ای دارد. در اساطیر و افسانه‌ها هم ذکر آن رفته است. در دین زرتشتی انار از درختان مینوی است و از عناصر مقدس و خجسته به شمار می‌رود. زرتشتی‌ها از شاخه‌ها و میوه آن در مراسم دینی خود استفاده می‌کنند.

انار از دید مسلمانان هم میوه‌ای مقدس بوده و در قرآن کریم از آن به عنوان میوه‌ای بهشتی نام برده شده. خوردن این میوه توسط بزرگان دینی توصیه شده است.

هندوانه

هندوانه هم مثل انار میوه مخصوص سفره یلدا ست. اما آیا خوردن هندوانه اول سرما عجیب نیست؟ باید گفت؛ همه می‌دانیم که هندوانه میوه‌ای تابستانی ست؛ پس هندوانه علاوه بر سرخیش نمادی از خورشید است و یادآور گرمای تابستان و حرارت است.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهانعکس از hunnzzzzz@

باور بر این بوده که اگر مقداری هندوانه در شب چلّه بخورند؛ در سراسر چلّه بزرگ و کوچک، از سرما و بیماری در امان خواهند بود. همچنین هندوانه هم مثل انار از میوه‌های پردانه است و نماد برکت و فراوانی.

میوه‌های پاییزی

از دیگر میوه‌های سفره یلدا می‌توان انواع میوه‌های پاییزی را نام برد. در گذشته به همراه انار و هندوانه، میوه‌های فصلی را هم در سفره می‌گذاشتند. میوه‌هایی مثل پرتقال و انواع مرکبات، سیب، خرمالو، گلابی و حتی لبو و کدو تنبل می‌توانند جایی در سفره یلدا داشته باشند.

تنقلات و آجیل شب یلدا

در این شب مهم‌تر از شام؛ تنقلات و آجیل مخصوص شب یلدا ست. در گذشته که نگهداری طولانی مدت میوه‌ها راحت نبود؛ خیلی از میوه‌ها را برای نگهداری و مصرف در فصل‌های دیگر، خشک می‌کردند.

مغز‌هایی مثل پسته، گردو، بادام و فندق اجزای اصلی آجیل مخصوص شب یلدا هستند. در کنار این‌ها انجیر و توت خشک شده هم حاضر اند. از قدیم نخودچی و کشمش در بین آجیل شب یلدا وجود داشته. غیر از این‌ها گندم و نخود برشته، شاهدانه، تخمه هندوانه و کدو هم جز آجیل‌های شب یلدا بوده.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهانعکس از reyhan.aali@

به آجیل شب یلدا تنقلاتی هم اضافه شده. امروزه باسلق و پشمک هم از شیرینی‌های این سفره هستند.

درست است که آجیل به عنوان سالم‌ترین تنقلات شناخته می‌شوند؛ اما حواستان به کالری بالای آن و تنوع زیاد خوراکی‌ها در سفره یلدا هم باشد.

برگه میوه

یکی از تنقلات محبوب شب یلدا میوه‌های خشک شده است. جایگزینی مناسب برای تنقلات ناسالم و حجم زیاد شیرینی‌های صنعتی. علاوه بر امکان خرید از خشکبار و آجیل فروشی‌ها، می‌توانید برگه‌های خشک شده میوه را حتی در خانه تهیه کنید. چند روش ساده برای این کار وجود دارد.

  • استفاده از آفتاب معمول‌ترین روش خشک کردن میوه‌هاست. میوه‌ها را بعد از خرد کردن به مدت چند روز در آفتاب بگذارید.
  • دستگاه میوه خشک کن هم در بازار وجود دارد. کار با آن‌ها راحت است و در ظرف ۲۴ ساعت برگه‌های خشک شده را تحویلتان می‌دهد.
  • خشک کردن با استفاده از حرارت و جریان هوا که با حرارت کم و معمولا در فر انجام می‌شود.
  • روش دیگر خشک کردن با شکر است. در این روش میوه‌ها را خیساندن یا جوشاندن در یک شیره شکری می‌خشکانند.
  • با سرخ کردن هم می‌توان میوه‌ها را خشک کرد. این روش برای خشک کردن میوه‌های پر نشاسته و کم رطوبت مثل موز خیلی مناسب است.
  • اگر آپارتمان نشین باشید با استفاده از شوفاژ هم می‌توانید برگه میوه‌ای تهیه کنید. میوه‌هایی که پوستشان قابل خوردن نیست را پوست بگیرید. آن‌ها را حلقه حلقه برش بزنید. آن‌ها را روی فویل یا سینی گذاشته و روی شوفاژ قرار دهید.
  • می‌توانید از فن هم استفاده کنید. بهتر است شوفاژ در جای تاریکی باشد. اگر امکانش نیست؛ روی سینی را با پارچه‌ای تمیز و سفید بپوشانید تا نور مستقیم به برگه‌ها نرسد. پس از یک روز برگه‌های میوه را برگردانید تا به ظرف نچسبد. پس از سه تا چهار روز میوه‌های خشک شما آماده و قابل مصرف اند.
  • روش دیگر برای کسانی که محدودیت فضا دارند. مثل روش قبل میوه‌ها را حلقه حلقه کنید. بر روی سطحی بالاتر از زمین پارچه‌ای سفید و تمیز پهن کنید. میوه‌ها را روی آن بریزید. مکان باید تاریک باشد یا مثل روش قبل روی آن را بپوشانید. به همان ترتیب قبل عمل کرده و میوه‌ها را یک روز بعد برگردانید. این روش طبیعی‌تر و بهتر است. آماده شدن برگه‌ها در این روش بین ۷ تا ۸ روز طول می‌کشد. پس دست به کار شوید، چون وقتی نمانده.
  • از جذاب‌ترین آیین‌های شب چله، سفره شب یلدا و خوردنی‌های آن است. خوردنی‌هایی شامل آجیل مخصوص، میوه‌های خشکی از قبیل توت خشک، انجیر، برگه هلو و زردآلو، میوه‌هایی، چون هندوانه و انار و انواع شیرینی. همه این‌ها جنبه نمادین دارند و نشانه، برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند.

ترفند‌ها و ایده‌هایی برای تزئین سفره شب یلدا

برای تزئین سفره شب یلدا می‌توانید پیشنهاد‌های زیر را امتحان کنید.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهانعکس از love_magnets@

  • سفره شب یلدا اگر روی زمین پهن شده باشد جلوه‌ای خودمانی و با صفا‌تر دارد. سفره تان می‌تواند ترمه‌ای رنگارنگ باشد. اگر مبلمان فضای نشیمن را اشغال کرده اشکالی ندارد. می‌توانید با انداختن روکش‌های سنتی و یا گلیم آن را مناسب شب یلدا کنید.
  • اگر بتوانید کرسی فراهم کنید که کارستان کرده‌اید و اصالت شب یلدا را برگردانده‌اید. هیچ وسیله گرمایشی جای کرسی‌های قدیمی را نمی‌گیرد.
  • قل قل سماور یادآور روز‌های خوب گذشته است. چای زعفرانی هم رنگ خوبی دارد هم نشاط آور است. چای را در لیوان کمر باریک بریزید و در سینی‌های قدیمی؛ مثلا سینی مسی سرو کنید. با این کار رنگی سنتی به سفره شب یلدا خواهید داد.
  • شمع و عود را سر سفره فراموش نکنید. بوی عود و نور شمع حالتی معنوی به سفره می‌دهد.
  • شیرینی‌ها در ظروف بلوری و رنگی نمای قشنگی دارند. می‌توانید با استفاده از ظرف سفالی و صنایع دستی ایرانی هم سفره را رنگ و لعاب دهید. انتخاب دیگر، چیدن میوه‌ها در ظروف حصیری ست که با میوه‌ها همخوانی خوبی دارد. انتخاب ظروف یک شکل یا گوناگون هر کدام جلوه‌ای متفاوت به سفره تان می‌دهد. این سلیقه شما ست که تعیین کننده است.
  • اگر قصد دارید مراسمی مختصر بگیرید؛ لوازم سفره یلدا را در ظروف کوچکی بگذارید و همه را در مجمعه‌ای بزرگ بچینید.
  • قطعا بخشی از جشن شب یلدا مختص بچه‌هاست. برای بچه‌ها آن همه حجم شیرنی موجود در سفره مناسب نیست. پس حداقل شیرینی‌ای برایشان سر سفره بگذارید که مفید و همینطور جذاب باشد. کار سختی نیست؛ می‌توانید ژله‌های رنگارنگ و حتی ژله هندوانه‌ای تهیه کنید.
  • پوست هندوانه ظرفیت مناسب و جذابی برای هنرنمایی شما دارد. می‌توانید با سلیقه‌ای خاص، میوه‌هایتان را درون پوست خالی شده هندوانه بچینید.
  • با هنر حکاکی میوه‌ها را تزئین کنید. حکاکی روی میوه‌هایی که پوست نسبتا سفت تری دارند راحت‌تر است. حکاکی‌های هنرمندانه روی هندوانه را قطعا دیده‌اید. یک چاقوی تیز بردارید، کمی هنرمندی و خلاقیت چاشنی کار کنید؛ نتیجه قطعا چشم‌نواز خواهد شد.
  • دور از شهر و دیارتان هستید و آشنایی ندارید؛ مثلا دانشجویید؟ غصه ندارد که؛ چند انار خوش‌رنگ انتخاب کنید و از حیاط خوابگاه مقداری برگ پاییزی بردارید. برگ‌ها را روی سفره بریزید و انار‌ها را روی آن بگذارید. کاملا مینی‌مالیستی، ساده و زیبا. دور هم بودن مهم است که شکر خدا از لحاظ تعداد کسری ندارید.
  • از همه مهم‌تر؛ ساده بگیرید؛ با زیاده‌روی در تدارکات شب یلدا، صمیمیت و راحتی این دورهمی را کم نکنید.‌

آداب و رسوم شب یلدا در شهر‌های ایران

معمولا در شهرستان‌ها علاوه بر مراسمی که بین همه مشترک است؛ ویژگی‌های خاصی هم پیدا می‌شوند که ناشناخته مانده‌اند. در اینجا به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم. اگر درباره نحوه اجرای مراسم این شب در محل سکونت شما چیزی را از قلم انداختیم، آن را در قسمت نظرات با ما و دیگران به اشتراک بگذارید. به این ترتیب همه ما می‌توانیم از آداب و رسوم یکدیگر در این شب خاطره انگیز آشنا شویم.

شب یلدا در خراسان

خراسانی‌ها از قدیم شب یلدا را با نام شب چله یا چله نشینی می‌شناسند. در این گذشته نچندان دور، مردم برای رفتن به میهمانی چراغی را با خود همراه می‌برده‌اند که به خاطر تعداد زیاد به آن شب چراغ یا چهل‌چراغ می‌گفتند.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

در خراسان به جای هندوانه و انار؛ لبو، شلغم پخته، پختیک (لبوی خشک شده) و شربت و شیرینی مخصوصی به نام کَف مرسوم است.

تهیه شیرینی کف را کف زنی می‌گویند. این آیین که مخصوص شب چله است از دوران خراسان قدیم به یادگار مانده است. الان هم در خراسان مردم مراسم کف زنی را برگزار می‌کنند. طرز تهیه آن این گونه است که؛ ریشه گیاه چوبک را در آب می‌خیسانند و چند بار می‌جوشانند. بعد آن را در ظرف بزرگی به نام تغار می‌ریزند و مردان با دسته‌ای از چوب‌های نازک درخت انار، مایع را چند ساعتی هم می‌زنند تا به صورت کف سفت درآید.

این کار را در محیط سرد انجام می‌هند؛ تا مایع به کف تبدیل شده؛ و بعد سفت شود. کف را با شیره شکر مخلوط کرده و بعد با مغز گردو و پسته تزئین می‌کنند. مزه آن شبیه گز اصفهان است. در این جشن نوجوانان و جوانان با پرتاب کف به همدیگر و مالیدن آن به سر و صورت دوستان مراسم را شاد‌تر می‌کنند.

سرحمومی: در گذشته نه چندان دور رسم بوده که مراسم عروسی را در شب چله برگزار کنند. این مراسم سه روز طول می‌کشیده. یک قسمت این مراسم، سرحمومی بوده؛ که در شب چله انجام می‌شده است. داماد و عروس را طی مراسمی به حمام‌های مردانه و زنانه می‌بردند و بعد از شستن و کیسه کشیدن مراسم حنابندان را انجام می‌دادند.

این مراسم که گاهی تا سحر طول می‌کشیده مقدمه مراسم عروسی بوده است. خود عروسی فردا بعد از ظهر انجام می‌گرفته است. داماد با بردن هدیه‌ای قبل از شب عروسی اجازه هم اتاق شدن با عروس را داشته؛ که این مراسم را نامزدبازی می‌گفته‌اند.

شب یلدا در فارس

سفره مردم شیراز مثل سفره نوروز رنگین است. مرکبات و هندوانه برای سرد مزاج‌ها و خرما و رنگینک برای گرم مزاج‌ها بر سر سفره حاضر است. حافظ‌خوانی جزء جدانشدنی مراسم شب یلدا برای شیرازی‌ها ست و مسلما این رسم خوب از شیراز رواج یافته است.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

یکی از مراسمی که در شب یلدا و در میان خانم‌ها انجام می‌شود فال کلوک است. کلوک یک کوزه بزرگ با دهانه گشاد است. هر کس نشانه خاصی را در کوزه می‌اندازد. سپس یک دختر بچه می‌آید و نشانه‌ای را از داخل کوزه خارج می‌کند؛ و فردی به صورت فال، ترانه‌های محلی را می‌خواند. برخی هم از دیوان حافظ کمک می‌گیرند.

شب یلدا در همدان

همدانی‌ها فال سوزن می‌گیرند. مراسم به این ترتیب است که؛ همه دور تا دور اتاق می‌نشینند و پیرزنی به‌طور پیاپی شعر می‌خواند. دختر بچه‌ای پس از اتمام هر شعر بر یک پارچه نبریده و آب ندیده سوزن می‌زند. مهمان‌ها بنا به ترتیبی که نشسته‌اند شعر‌های پیرزن را فال خود می‌دانند.

در تویسرکان و ملایر، گردو و کشمش و مویز هم جزء سفره یلدا ست. در شهر دیگری از همدان به نام آجین، میوه و تنقلات برای دختری که نامزد شده ازطرف خانواده داماد برده می‌شود و این از رسوم قدیم به جامانده است.

شب یلدا در کردستان

شب چله را به کردی «شه‌وی چله» می‌گویند. در شهر سنندج از قدیم اکثر خانه‌ها، غذای دلمه و نان سنگک برای پذیرایی از مهمان‌ها آماده می‌کنند و این به صورت رسم در این شهر در آمده است.

شب یلدا در گلستان

گلستانی‌ها در شب یلدا دور کرسی جمع می‌شوند و نقل اندازی می‌کنند. نقل اندازی به معنی تعریف کردن داستان‌های شفاهی ست؛ همان متل‌گویی مشهور. میوه‌های خاص اینجا بیشتر میوه‌های باغی و جنگلی‌اند. پرتقال، لیمو، ولیک، کندس و شیرینی‌هایی مانند مَت و کَسمَک سفره را رنگین می‌کنند.

شب یلدا در قزوین

مردم قزوین به میوه‌های سرخ رنگ شب‌چَره می‌گویند. شب چره شگون دارد و به زمستان برکت می‌دهد. غذای مخصوص این شب سبزی‌پلو و ماهی دودی ست.

مادربزرگ‌های قزوینی می‌گویند اگر در این شب ننه سرما گریه کند، باران می‌بارد؛ اگر پنبه‌های لحافش بیرون بریزد، برف می‌آید؛ و اگر گردنبند مرواریدش پاره شود تگرگ می‌ریزد.

در قزوین، از طرف تازه داماد برای نوعروس، «خونچه چله» می‌فرستند. این خونچه (طبق) شامل پارچه، جواهر، کله قند و هفت نوع میوه است.

شب یلدا در گیلان

گیلانی‌ها به هندوانه خیلی اعتقاد دارند. گیلانی‌ها می‌گویند، کسی که در شب چله هندوانه بخورد، در تابستان احساس تشنگی نمی‌کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

آوکونوس از خوردنی‌های رایج شب یلدا ست. آو همان آب است؛ و کونوس، ازگیل خودمان. طرز تهیه آن این گونه است که در پاییز ازگیل‌ها را در خمره‌ای می‌ریزند. خمره را پر از آب می‌کنند و با اضافه کردن کمی نمک درش را می‌بندند. خمره را بیرون از اتاق می‌گذارند. ازگیل پس از مدتی آبدار و خوشمزه می‌شود. ازگیل را با گلپر و نمک می‌خورند. گیلانی‌ها معمولا تا بهار آوکونوس دارند.

رسم دیگر این است که خانواده داماد برای نو عروسشان طبقی از میوه، خوراکی و تنقلات شب چله تزیین می‌کنند. در وسط طبق، ماهی سفید بزرگ خام و تازه می‌گذارند که با سبزیجات تزئین شده است. آن‌ها معتقد‌ند این طبق باعث خیر و برکت و فراوانی در زندگی زوج می‌شود و همچنین سلامتی و باروری عروس را به ارمغان می‌آورد.

در میان برخی مردم و جوانان دم بخت، مرسوم است که در شب یلدا فال «هندانه پوس» (پوست هندوانه) می‌گیرند. برای گرفتن این فال، پوست هندوانه را به چهار قسمت طولی تقسیم می‌کنند. هر چهار پوست را به پشت سر خود می‌اندازند. در این میان، چهار حالت پیش می‌آید، اگر دو قاچ هندوانه، سفید و دو قاچ، سبز باشد، به معنای حد وسط بودن برای نیت شخص است. سبزی پوست نشانه خوب در آمدن و سفیدی آن نشانه بد در آمدن فال است.

شب یلدا در لرستان

شب چله در مناطق لر نشین آداب خاصی دارد. لر‌ها به این شب، «شو اول قارّه» می‌گویند. آن‌ها تنقلاتی از گندم، شاهدانه، کنجد و گردو درست می‌کنند. در این شب گندم شیره هم می‌خورند. روش تهیه گندم شیره اینطور است که گندم را در شیره می‌خیسانند و به آن زردچوبه و نمک می‌زنند. بعد از مخلوط کردن؛ آن را روی ساج برشته و سپس با بادام، گردو، کشمش، سیاه‌دانه و کنجد تزئین می‌کنند.

در این شب بچه‌ها به پشت بام همسایه‌ها می‌روند و شالی یا چادری را از بام می‌آویزند و شعر شب یلدا را بلند می‌خوانند:

امشو اول قاره / خیر دِ هونَت بواره
امشب اول یلداست / خیر از خانه‌ات ببارد

نون و پنیر و شیره / کیخا هونَت نمیره
نان و پنیر و شیره / کدخدای (صاحب) خانه‌ات نمیرد

اِمشو اول قاره / کـَت و گلونی وِه هاره
امشب شب یلداست / گلونی‌های همه از بام آویزان است

نَم نَمِ بارو میوارَه / صِحاو هُونُه بیارَه
باران نم نم می‌بارد / صاحب‌خانه بیدار است

و…

همسایه در شال کمی آجیل، شیرینی، گندم برشته، شاهدانه و میوه می‌گذارد و بچه‌ها برای تشکر چند بیت اول را تکرار می‌کنند و به خانه بعدی می‌روند.

شب یلدا در آذربایجان شرقی

مردم آذربایجان به هندوانه شب یلدا «چیلله قارپیزی» می‌گویند. آن‌ها معتقدند با خوردن هندوانه لرز و سرمای زمستان بر تنشان تاثیری ندارد.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

در دوران نامزدی از طرف خانواده داماد خوانچه به خانه نوعروس می‌برند و سهم او را از چله برایش می‌فرستند. در نخستین سال ازدواج هم پدر عروس، قبل از غروب آفتاب سهم چله دختر و دامادش را می‌فرستد. این سهم شامل؛ هندوانه، میوه، آجیل، شیرینی، یک قواره پیراهنی باکفش و چادری روانه منزل آن‌ها می‌کند.

قبل‌تر‌ها که رفت و آمد در زمستان به این آسانی نبود؛ از اواخر تابستان مقداری هندوانه و خربزه را در توری می‌گذشتند و از سقف آویزان می‌کردند یا اینکه در کاه می‌گذاشتند. این کار با عث می‌شد میوه‌ها تا زمستان سالم بمانند.

غذا‌های مرسوم این شب شامل، برنج، مرغ و آش شیر است.

بزرگ خانواده هنگام بریدن هندوانه می‌گوید: قادا بلامیزی بو گئجه کسدوخ (بلایای خودمان را امروز بریدیم) و شگون و میمنت را به جمع اضافه می‌کند.

زنان معمولا تا پایان چله کوچک، خانه‌تکانی نمی‌کنند. آن‌ها اعتقاد دارند که خانه‌تکانی در طول این دو چله موجب نفرین شدن از طرف چله می‌شود.

شب یلدا در کهگیلویه و بویراحمد

در شب اعضای فامیل دور هم جمع می‌شوندتا پیرترین فرد خانواده برایشان «متیل» بگوید. متیل داستانی افسانه‌ای و طولانی ست که به طور شفاهی حفظ شده.

در این شب به نیت بارش برف و سفیدی زمستان، آش‌های محلی مثل شیربرنج و دووا می‌پزند. دووا نوعی آش دوغ است و در ظرف‌های بزرگ می‌پزند که جوابگوی جمعیت زیاد باشد.

شام سنتی شب یلدا غذا‌های محلی مانند آش کارده، شله بادام و شله ماش است.

آن‌ها رسمی به نام «کاسه بهره» دارند. کاسه بهره در واقع بردن غذا برای همسایه‌های فقیر است.

شب یلدا در کرمان

حکایت شب یلدا در میان کرمانی‌ها با آن داستان قدیمی معروفش شنیدنی است؛ کرمانی‌ها شب یلدا را تا صبح بیدار می‌مانند و این شب زنده‌داری داستان جالبی دارد. کرمانی‌ها می‌گویند در این شب قارون به شکل هیزم شکنى که پشته‌اى هیزم برپشت دارد به خانه‌ها سرکشی می‌کند و به آن‌ها هیزم مى‌دهد. این هیزم‌ها صبح روز بعد تبدیل به شمش‌هاى طلا مى‌شود.

شب یلدایی عروس

شب یلدا برای تازه عروس‌ها شیرینی خاص خود را دارد. چرا که در این شب رسمی دلنشین، مختص به آنان برگزار می‌شود. رسمی که بازمانده از آداب گذشتگان است.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

رسمی که در این شب برگزار می‌شود از این قرار است که؛ خانواده داماد برای تازه عروسشان هدایایی را آماده می‌کنند و به نیت مهمانی به خانه آن‌ها می‌روند. خانواده عروس هم خود را آماده بازدید از خانواده داماد می‌کنند.

شب چله‌ای عروس، در شهرستان‌ها به همان شیوه قدیم اجرا می‌شود. هدایای تهیه شده را در سینی بزرگی قرار می‌دهند. به این سینی طبق می‌گویند. این هدایا برخی جا‌ها به خوانچه چله هم مشهور است. زنان خانواده داماد طبق را روی سر قرار داده و به راهی منزل عروس می‌شوند.

در شهر‌های بزرگ شب یلدایی عروس، مثل قدیم جریان ندارد. اما هنوز هستند خانواده‌هایی که این رسم زیبا را به جا بیاورند. اکثرا در این شهر‌ها طبق جایش را به سبد‌های چوبی، صندوقچه‌های کوچک و بزرگ و تزئینات مدرن داده است.

شب یلدا برای عروس چه هدیه‌هایی می‌برند؟

رسم شب یلدایی عروس ریشه مشترک دارد. به همین خاطر کلیات آن معمولا یکسان است. بسته به فرهنگ هر منطقه گاهی هدایایی اضافه می‌شوند.

هدیه‌ها شامل موارد زیر است.

  • چند نوع آجیل و میوه‌های تزئین شده که پای ثابت طبق هدیه است.
  • نقل، شیرینی و کله قند که نماد برکت و شیرین کامی است حتما جای خود را در طبق دارد.
  • یک قواره پارچه خوش‌رنگ و شاد هم جز این هدایا ست.
  • لباسی زمستانی، کفش و کیف در این هدایا پیش‌کش عروس می‌شود.
  • قطعه‌ای طلا هم به منظور هدیه به عروس در طبق قرار می‌دهند.
  • گاهی یک دیوان حافظ در بین طبق چله‌ای عروس قرار می‌دهند.
  • اگر با سلیقه عروس چندان آشنا نباشند یا عروسشان نیاز به چیز خاصی داشته باشد، برایش هدیه نقدی می‌گذارند.
  • تزئین هدیه شب یلدای عروس، نکته مهم و غیر قابل چشم‌پوشی ست. قطعا ذوقی که در تزئین این هدایا به کار رفته از خود هدایا چیزی کم ندارد و نشانه مهر و محبتی ست که بین دو خانواده وجود دارد. از ابزار این تزئینات توری‌ها و پارچه‌های رنگارنگ و روبان‌ها ست. رنگ قرمز که نمادی از یلدا ست نقش پر‌رنگی در این تزئینات دارد.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

البته اگر شما هم از آن‌هایی هستید که مشغله زیادی دارید یا تجربه کافی را ندارید، جای نگرانی نیست. می‌توانید تهیه هدیه شب چله‌ای عروس تان را به افراد با تجربه بسپرید. کسانی که تزئینات و گل‌آرایی مجالس را انجام می‌دهند؛ تزئینات جالب و متنوعی در دست و بالشان پیدا می‌شود. می‌توانید از بین کارهایشان آن را که با سلیقه تان جور است انتخاب کنید؛ یا سفارش ویژه و خاص‌تان را بدهید برایتان اجرا کنند. حتی میوه‌آرایی هم امروز تنوع زیادی دارد. میوه‌ها را به سبک‌های مختلف برش می‌دهند و طبق هدایا را پر جلوه‌تر و جذاب‌تر می‌کنند.

اگر عروس جدیدی دارید و سلیقه تان حرف ندارد؛ دست به کار شوید و برایش طبقی بچینید. قطعا گرمی و صمیمیت خانواده‌ها را با این هدیه افزایش خواهید داد. ارزش هدیه هم به کم و زیاد آن نیست. نیت هدیه را که با وزن آن نمی‌سنجند. با نگاهی به جیبتان هدایایی تهیه کنید و شب یلدا را با خانواده نو عروس‌تان خوش بگذرانید.

شب یلدا (انقلاب زمستانی) در دیگر نقاط جهان

جالب است بدانید که، انقلاب زمستانی در نقاط مختلفی از جهان جشن گرفته می‌شود. به نظر می‌رسد، هر زمانی که مردم به نحوه حرکت خورشید پی برده‌اند؛ به دنبالش تقویم خورشیدی را وضع کرده‌اند و در این تقویم به انقلاب زمستانی توجه خاصی داشته‌اند.

شب یلدا در افغانستان

افغانستان در گذشته‌های دور جزئی از ایران بوده است. در آن زمان‌ها سال نو در برخی تقویم‌های ایران باستان، از یکم دی شروع می‌شده. زایش خورشید دلیل مناسبی برای این شروع بوده است. این تقویم هنوز هم در پامیر و ولایت بدخشان؛ در شمال شرقی افغانستان رایج است. جالب است بدانید که بدخشانی‌ها اکثرا تاجیک هستند و به فارسی صحبت می‌کنند. آن‌ها مراسمشان را تقریبا شبیه به مردم ایران انجام می‌دهند.

شب یلدا در تاجیکستان

تاجیکستان در آسیای میانه جزء کشور‌های فارسی زبان است. پس قطعا یلدا در اینجا هم رواج زیادی دارد. آن‌ها در این شب نان شیرینی‌هایی را که به شکل حیوانات درست شده‌اند می‌خورند. در برخی از روستا‌ها رسم است که، جدار پنجره‌ها را با پوستین پر می‌کنند؛ از سقف چرم آویزان می‌کنند و در حیاط خانه گندم می‌پاشند. فالگیری و پیش بینی آینده هم جزئی از این مراسم است.

شب یلدا در پاکستان

در روزگار باستان، مردم کالاش در پاکستان امروزی زندگی می‌کردند. این مردم معتقد بودند که در انقلاب زمستانی، نیمه خدا برای جمع کردن عبادت کنندگان بازمی‌گردد. امروز هم این آیین در پاکستان انجام می‌شود. آن‌ها در این شب به دعا و نیایش می‌پردازند. مردان رسم حمام زمستانی را به جا می‌آورند.

این حمام به صورت ایستاده انجام می‌شود. آن‌ها در حالی که تکه نانی را در دست گرفته‌اند روی سرشان آب می‌ریزند. این مراسم از صبح تا بعد از ظهر آخرین روز پاییز انجام می‌شود. زنان و دختران هم مراسم سنتی حمام را به جا می‌آورند. بعد از این تطهیر مراسم آتش‌افروزی برگزار شده و رقص و پایکوبی می‌کنند. غذای مخصوص این شب شکمچه بز است.

شب یلدا در شرق آسیا

شرق آسیا شامل کشور‌های چین، ویتنام، کره، ژاپن و… است. انقلاب زمستانی در این کشور‌ها بسیار مهم تلقی می‌شود. در این شب آن‌ها فستیوالی خاص در ارتباط با یین و یانگ برگزار می‌کنند.

ناقص. تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

در جنوب چین مردم نوعی چای مخصوص می‌نوشند و غذای معمولشان کوفته برنجی است.

در کُره کوفته برنجی‌هایشان را با لوبیای قرمز شیرین می‌پزند. کره‌ای‌ها همچنین مایع مخصوصی را اطراف خانه‌شان می‌ریزند تا ارواح خبیث و نیرو‌های شر را دور کنند. منطق پشت این کار از افسانه‌ای چینی نشات گرفته است. افسانه می‌گوید که، در آخرین روز پاییز، روح یک شکارچی به خانه روستاییان سرک می‌کشد تا غذایی برای فصل سرما پیدا کند.

ژاپنی‌ها یلدا را «توئوجی» می‌نامند. آن‌ها در توئوجی حمام نارنج می‌گیرند. وان یا خزینه حمام را پر از نارنج می‌کنند؛ بخار آب در تماس با نارنج بوی آن را بخود می‌گیرد و در فضا پخش می‌کند. آن‌ها اعتقاد دارند که با این حمام، نیروی‌های منفی را خود دور می‌کنند و همچنین از سرماخوردگی در امان می‌مانند. خوردن میوه و سبزی بخش دیگری از این جشن است.

شب یلدا در اسکاتلند

مراسمی که در اسکاتلند برگزار می‌شود هاگمانی نام دارد. یکی از رسومات این جشن، اولین قدم نام دارد. اولین قدم، شبیه به قاشق‌زنی چهارشنبه‌سوری است. فردی که حتما باید مو‌هایی بلند و سیاه داشته باشد به در خانه همسایه‌ها می‌رود و از آن‌ها هدایایی مثل نمک، نان، نوشیدنی، شکلات و… می‌گیرد.

ناقص. تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

هاگمانی از نیمه‌شب به بعد آغاز می‌شود و یکی از مهم‌ترین جشن‌های زمستانی اسکاتلندی‌ها است. در واقع این جشن سال نوی آنهاست. قدمت هاگمانی به دوره وایکینگ‌ها بر‌می‌گردد. نمایش گروه‌های طبل‌زنی و رژه‌ی اسکاتلندی مردم با در دست داشتن مشعل، از آداب این جشن است.

شب یلدا در آمریکای جنوبی

در بولیوی، پرو و اکوادور مراسمی برگزار می‌شود که به دوره اینکا‌ها برمی‌گردد. در این کشور‌ها این جشن را به عنوان گرامی‌داشت خورشید برپا می‌کنند. در تمدن اینکا، اینتی خدای خورشید بود. یکی از آیین‌های این رسم، طناب پیچ کردن خورشید است. آن‌ها در مراسمی نمادین به بالای کوه می‌روند تا خورشید را بگیرند و به سنگ‌ها ببندند و با این کار روز‌ها را بلند‌تر کنند. یکی از نقاط باستانی که این رسم انجام می‌شده، کوهستان ماچوپیچو در پرو است.

شب یلدا در بین سرخپوستان

سویال نام روز انقلاب زمستانی، در میان سرخپوستان هوپی آریزونای شمالی است. جشن‌ها و مراسم این روز عبارتند از: تطهیر، رقص و گاهی‌اوقات اهدای هدیه. در این روز، سرخپوستان هوپی به استقبال کاچیناس (ارواح محافظ کوهستان) می‌روند. آن‌ها عصا‌هایی برای دعا می‌سازند و از آن در سایر مراسم‌های خود نیز استفاده می‌کنند.

ناقص. تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

شب یلدا در آفریقا

یکی از مهیج‌ترین مراسم انقلاب زمستانی در مناطق غربی آفریقا برگزار می‌شود. مردم در این مراسم لباس‌های عجیبی می‌پوشند؛ لباس‌ها و ماسک‌هایی به شکل حیوانات، شیطان و فرشته‌ها. آن‌ها با نواختن موسیقی‌های آیینی خود را آماده آمدن زمستان می‌کنند. این مراسم در جامائیکا و مجمع الجزایر باهاما در شرق آمریکا و قسمت‌هایی از ویرجینیا و کارولینا هم انجام می‌شود.

شب یلدا در شعر

بسیاری از شعرا، یلدا را برای تشبیه و استعاره به کار برده‌اند. شب یلدا را به بلندی و سیاهی گیسوی معشوق و معشوق را به خورشید تشبیه کرده‌اند. برخی از شاعران هم یلدا را به سیاهی و ظلمت، و روز را به روشنی و امید پیوند می‌دهند. از میان شعرای فارسی زبان سعدی و حافظ بیشتر از دیگران از شب یلدا سخن گفته‌اند.

سعدی

سعدی در این باره می‌گوید:
«بر آی،‌ای صبح مشتاقان اگر هنگام روز آمد
که بگرفت این شب یلدا ملال از ماه و پروینم»

در جایی دیگر:
«هر که مجموع نباشد به تماشا نرود
یار با یار سفر کرده به تنها نرود
بادِ آسایش گیتی نزند بر دل ریش
صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود»

سعدی در غزلی دیگر شکایت می‌کند که برای عاشق شب‌های فراق مانند شب یلدا دراز است:
«شب فراق تو هر شب که هست یلدایی‌ست
خلاص بخش خدایا! همه اسیران را»

و در مورد روی محبوبش گفته:
«روز رویش چو برانداخت نقاب شب زلف
گفتی از روز قیامت شب یلدا برخاست»

حافظ

«بر سر آنم که گر ز دست بر آید
دست به کاری زنم که غصه سر آید
خلوت دل نیست جای صحبت اغیار
دیو چو بیرون رود فرشته درآید
صحبت حکام ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید خواه بو که بر آید»

صائب تبریزی

«آهِ ما رعناترست از آهِ ماتم دیدگان
آنچنان کز جمله شب‌ها شب یلدا یکی است»

قاآنی

قاآنی در قصیده‌ای به شماره ۳۱۰ در دیوانش؛ از زبان دختری به مشاور شاه که خواهان اوست به طنز می‌گوید:
«هنرت چیست جز این ریش که گویی به مثل
شب یلدا بود از بس که درازست و سیاه؟»

سلمان ساوجی

«ز شرح حال من، زلف تو طوماری است سر بسته
اگر خواهی خبر، بگشا، سر طومار سودا را
شب یلدا است هر تاری ز مویت، وین عجب کاری
که من روزی نمی‌بینم، خود این شب‌های یلدا را»

محتشم کاشانی

«شب یلدای غمم را سحری پیدا نیست
گریه‌های سحرم را اثری پیدا نیست»

ناصرخسرو

ناصرخسروقبادیانی، به زاهد و عابد ریاکار این گونه طعنه می‌زند:
«قندیل فروزی به شب قدر به مسجد
مسجد شده، چون روز و دلت، چون شب یلدا»

این مقاله در مورد شب یلدا به آخر رسید. پیشاپیش شب یلدا را به همه دوستداران خورشید تبریک عرض می‌کنیم. شما چه رسوم و آدابی در شب یلدا دارید که در این مقاله از قلم افتاده است؟ آن را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.

کارت پستال شب یلدا

روش زندگی مدرن به ناچار خانوداه‌ها را از هم دور کرده. هرچند یکی از مواهب پیشرفت، راحت‌تر شدن دسترسی‌ها و ارتباطات است. اما از آن طرف تنوع مشغله‌های کاری و ذهنی هم آنقدر زیاد است که روابط خانوادگی و دوستانه‌مان فدای این مشغولیت‌ها می‌شود.

ناقص. تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

چه کنیم که قدری روابط خوب گذشته را برگردانیم؟ بهترین راه دید و بازدید از همدیگر است؛ مخصوصا در ایام عید و تعطیلات. یکی مثلا همین شب نشینی یلدا. خب مسلما با همه قوم و خویش، و دوست و آشنا که نمی‌شود در شب یلدا دیدار تازه کرد! اما یک راه ساده برای ایجاد ارتباط هست. کارت هدیه شب یلدا بفرستید؛ یکی از راه‌های ساده و کم هزینه برای انتقال دوستی و صمیمیت بین آشنایان و اطرافیان.

خوبی کارت هدیه شب یلدا این است که آن را برای هر کسی می‌توانید بفرستید. از اقوام درجه یک که معمولا نزدیک‌ترین افراد به شما هستند؛ تا مثلا همکار، مدیر و رئیس که دورتر و رسمی‌تر ا‌ند. در واقع شما با فرستادن کارت پستال شب یلدا به مخاطبتان می‌گویید که چه نقش پررنگی در زندگی شما دارد. به همین خاطر قطعا کسی نیست که از گرفتن یک کارت پستال ذوق زده نشود؛ مخصوصا که آن فرد یک دوست خیلی قدیمی باشد.

علاوه بر قیمت مناسب، دسترسی به کارت هدیه شب یلدا هم بسیار راحت است.

  • در سطح شهر می‌توانید کارت هدیه شب یلدا را تهیه کنید.
  • یا نقشی و طرحی نو در اندازید؛ یعنی با ذوق و سلیقه خودتان کارت هدیه شب یلدا درست کنید. یک هدیه کوچک و دلگرم کننده؛ هدیه‌ای که با عشق و سلیقه شما ساخته شده؛ لبخندی عمیق بر چهره آن عزیز می‌نشاند.
  • یک راه مدرن و امروزی هم فرستادن کارت هدیه شب یلدا به صورت اینترنتی ست. ایمیل یا شماره تلفن عزیزانتان را که دارید. یک کارت هدیه از اینترنت دانلود کنید؛ یا اگر دستی به طراحی و اِدیت‌تان خوب است از فتوشاپ کمک بگیرید.

ایده‌هایی برای درست کردن کارت پستال شب یلدا

یک کارت هدیه ساده که با توجه به تصویر زیر می‌توانید درست کنید یا از آن ایده بگیرید.

ناقص. تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا در ایران و جهان

۱. سه دایره با سه قطر مختلف، از سه رنگ سبز، سفید و قرمز ببرید. به ترتیب رنگ سبز بزرگ‌تر، سفید کمی کوچک‌تر از آن و قرمز از همه کوچک‌تر. می‌توانید از مقوای رنگی استفاده کنید.

۲. هر سه دایره را به هم بچسبانید.

۳. با استفاده از پشت کاتر، یک خط تا در وسط دایره بیندازید.

۴. با پانچ طرح‌دار و مقوای مشکی دانه‌های هندوانه را درست کنید.

۵. دانه‌ها را بچسبانید و کارت را با روبان تزئین کنید.

۶. جمله‌ای یا شعری در کارت هدیه شب یلدا بنویسید و هدیه کنید.

ایده دیگر این است که یک تصویر مناسب کارت پستال شب یلدا تهیه‌کنید.

۱. در لحظه‌ای که همه دور سفره هستید عکسی بگیرید.

۲. عکس را با ذوق خودتان در میان یا کنار تصاویر دیگر جاسازی کنید.

۳. شعری یلدایی به آن اضافه کنید.

۴. عکس را برای عزیزی که از شما دور است ایمیل کنید.

فرستادن کارت هدیه شب یلدا راهی ساده است که به عزیزانتان نشان دهید که به یادشان هستید. باشد که این شب بلند را با یاد همدیگر کوتاه کنیم.

بهترین جاذبه های ایران برای شب یلدا


یکی از بهترین جاذبه های ایران برای شب یلدا که مراسم هیجان انگیزی را برای مردن تهران فراهم می آورد، برج میلاد است. رستوران برج میلاد، نه تنها به شما نمایی از کل تهران را در ارتفاع پیشنهاد می دهد بلکه یکی از پاتوق های معروف شب یلدا در تهران است. اگر به فکر گذراندن شب یلدایی دو نفره هستید، ما به شما رستوران گردان برج میلاد را پیشنهاد می دهیم. حتی از سایت های تخفیفان و نت برگ نیز می توانید برای بسیاری از رستوران ها و بهترین جاذبه های تهران برای شب یلدا تخفیف بگیرید.

عمارت مسعودیه تهران، نه تنها محیطی نستالژی و تاریخی را داشته بلکه با کافه های اطرافش محیط دلچسب و گرمی را برای گذراندن شب یلدا در کنار دیگر جوان ها برایتان فراهم می آورد. اگر به بناهای تاریخی علاقه مند هستید، ما به شما کافه های نزدیک به این مکان را پیشنهاد می دهیم.

اگر به دنبال فضایی باز هستید، جایی که بتوانید، چایی داغ بخورید و نمایشی را نگاه کنید، به شما مراسم هایی که در پارک آب و آتش، بوستان گفتگو، محوطه تئاتر شهر و دیگر پارک های معروف تهران برگزار می شوند را پیشنهاد می دهیم.

آداب و رسوم شب یلدا در ایران


آداب و رسوم شب یلدا در ایران

شب یلدا یکی از شب ‌های مهم در ایران باستان بوده که البته در حال حاضر هم می باشد. اگر بخواهیم از اهمیت شب یلدا و این که از چه تاریخی در گاه شمار رسمی ایرانیان گنجانده شده برایتان بگوییم، قصه اش طولانی و زیاد می شود اما به نظر می رسد که از زمان داریوش یکم در تقویم رسمی ایرانیان این جشن باستانی به وجود آمده است. شب نشینی و جشن‌ هایی که در این شب و در نقاط مختلف ایران برگزار می ‌شود، یک سنت کهن است که با گذشت زمان از آن دوره تا کنون نه تنها از اهمیت آن کاسته نشده بلکه در نزد ایرانیان جایگاه و اهمیت ویژه ای دارد. آداب و رسوم شب یلدا در ایران متفاوت است و به شیوه هایی کمی متفاوت تر برگزار می گردد. امروز ما در الی گشت می خواهیم تا به آداب و رسوم شب یلدا در ایران بپردازیم پس با ما همراه باشید.

مطالب مرتبط:
سیر تا پیاز یلدا در سرتاسر ایران
بهترین جاذبه های ایران برای گذراندن شب یلدا
شاید باور نکنید ولی یلدا در این کشورها هم جشن گرفته می شود!

این که بالاتر اشاره نمودیم که هر شهری در ایران، آداب و رسوم مختلف خود را دارد به این معنا نیست که در به صورت کلی، شب یلدایی متفاوت تر از آن چه که ما تا به حال شناختیم برگزار می کنند بلکه به این معناست که، مردم شهرهای مختلف روش های خاص خود را برای برگزاری بلندترین شب سال و شروع زمستان را دارند. به صورت کلی، یلدا به‌ معنای زایش است و شب چله یکی دیگر از نام های شب یلدا است. ابوریحان بیرونی در کتابش، از روز اول دی ماه با عنوان خور نیز یاد کرده است. مسعودی در تاریخش آن را خُره روز آورده و برخی منابع دیگر خرم روز نیز ذکر کرده اند.

یلدا به فاصله ی زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر یعنی آخرین روز پاییز تا طلوع آفتاب در اول ماه دی یعنی نخستین روز زمستان گفته می ‌شود. خانواده ‌های ایرانی در شب یلدا، معمولاً شامی مفصل و همچنین انواع میوه‌ ها و رایج‌ تر از همه هندوانه را به هر شکل ممکن خریده و دور هم نوش جان می کنند.

خوردن تنقلات، قصه‌ گویی بزرگان و ریش سفیدان برای جوان ترها و دیگر اعضای فامیل و همچنین تفالی به دیوان حافظ از دیگر آیین های مرسوم این شب باستانی است. حال در ادامه ی این مطلب به آداب و رسوم شب یلدا در ایران می پردازیم.

اصفهان

در استان اصفهان از زمان قدیم آیین‌ ها و رسومات ویژه ‌ای برای برگزاری شب یلدا وجود داشته که در حال حاضر نیز به صورت کم و بیش ادامه دارند. رسومات اصفهانی های قدیم در آداب و رسوم شب یلدا در ایران اول از همه به این باورد دارد که زمستان به دو بخش چله و چله ‌کوچیکه تقسیم می‌ شود.

زمان چله ی اول از اول شروع ماه دی تا ‪ ۱۰ماه بهمن است اما چله کوچیکه از ۱۰ بهمن آغاز می ‌شود و تا ۳۰ بهمن ماه نیز ادامه دارد. البته آیین برگزاری شب چله در اصفهان به دو نام چله زری (مونث) و آداب و رسوم شب یلدا در شهرهای مختلف ایران عمو چله (مذکر)! تقسیم می‌ شود. اگر شما هم برایتان این سوال پیش آمده است که چرا این ایام دارای جنسیت هستند باید در جواب بگوییم که؛ چون از گذشته تا به الان تمامی موجودات و اشیاء را بر اساس جنسیت مذکر و مونث و نر و ماده تقسیم بندی می‌ کرده اند، به این ایام هم جنسیت داده اند.

در حال کلی، اصفهانی ‌ها ۲ شب را به عنوان شب چله برپا می‌ کردند و آیین‌ های مخصوص به این شب را به جا می ‌آوردند. آیین برگزاری شب چله در اصفهان به صورت خانوادگی است. در این شب، خانواده‌ های اصفهانی با پهن کردن سفره‌ ای با عنوان سفره ی شب چله این شب را جشن می گرفته اند. مثلا اصفهانی ها، هندوانه را به‌عنوان نمادی کروی شکل از خورشید و قدرت درونش می دانند و آن را سر سفره می آورند.

آذربایجان شرقی

آذری ها از نظر آداب و رسوم شب یلدا در ایران یکی از مردمانی هستند که برای زنده نگه داشتن این شب به یاد ماندنی برای خود آداب و رسوم ویژه ‌ای دارند که در نوع خود بی نظیر است. اکثر مردم آذربایجان در شب یلدا چیلله قارپیزی یا همان هندوانه ی شب چله می ‌خورند و معتقدند با خوردن هندوانه، لرز و سوز سرما به تنشان تاثیر نداشته و اصلا سرمای زمستان را تا آمدن بهار حس نخواهند کرد.

در بیشتر شهرها و روستاهای آذربایجان شرقی هم رسم این است که کسانی که نامزد و یا در شرف ازدواج هستند در دوران نامزدی در این شب برای همسران خود خوانچه یا طبق می ‌فرستند. جالب است بدانید که اقوام در هر چه بهتر بودن این خوانچه ‌ها به خانواده های عروس و داماد کمک می ‌کنند. محتویات این خوانچه‌ ها عبارتند از: شیرینی، پرتقال، سیب، انار، هندوانه، آیینه و پارچه که با پولک و تور. هنگام غروب، زنان فامیل هدایایی به به منزل داماد می آورند و به رقص و پایکوبی می پردازند.

بعد از آن، طبق ‌های آماده را بر سر افرادی که دعوت شده و مسئولیت بردن طبق را می پذیرند، می سپارند و آن ها به سمت خانه ی عروس می‌ روند. بعد مادر عروس پس از تحویل طبق‌ ها، هدایایی مانند پول، شیرینی، جوراب و دستمال به آن ها می‌ دهد. فردای این شب مادر دختر تمام طبق ‌ها را در اتاق میهمان چیده و از زنان فامیل برای صرف میوه و شیرینی دعوت می ‌کند.

اغلب مردم این خطه در شب چله؛ برنج، مرغ و آش شیر پخته و بعداز شام نیز از تنقلات موجود در منزل شامل قاورقا یا گندم برشته با شاهدانه، آجیل، لبو، هویچ، حلوای گردو انواع میوه، خربزه، هندوانه و خشکبارهایی چون انگور، بادام و سنجد میل می ‌کنند. بزرگ خانواده هم در حالی که با چاقو هندوانه را می ‌برد، می ‌گوید: قادا بلامیزی بو گئجه کوسَدوخ که به این معنی است که بلایای خودمان را امروز بریدیم. در آخر هم، بزرگان خانواده به نقل حکایات و داستان ‌هایی از حماسه‌ های ملی همچون: اصلی و کرم، بایاتی خواندن و ضرب ‌المثل می پردازند و شب را به پایان می رسانند.

تهران

در بررسی آداب و رسوم شب یلدا در ایران به شهر تهران می رسیم. تهرانی ها برای برگزاری این شب زیاد سخت نمی گیرند. از سنت های برگزاری یلدای تهران، صرف میوه‌ های تابستانی از جمله هندوانه است که به دلیل نزدیکی مراکز کشاورزی با تهران، میوه هندوانه در خوراکی‌ های شب یلدای تهرانیان همیشه قرار گرفته ‌است. همچنین آجیل شب یلدا نیز که از دیگر خوراکی های تهرانی‌ ها است از رسوم خوراکی تهرانی ها در این شب باستانی است.

کرمانشاه

آداب و رسوم شب یلدا در ایران و در بین مردم استان کرمانشاه، براساس آیینی کهن در این شب بیدار می ‌مانند تا با شعر خواندن، قصه گفتن، فال حافظ گرفتن و آجیل خوردن به شادی و پایکوبی می پردازند. میوه‌ هایی که دراین شب خورده می‌ شود، همگی به گونه‌ ای نمادی از خورشید هستند. این میوه ها عبارتند از هندوانه ، انار سرخ، سیب سرخ و یا لیموی زرد.

در این شب قصه‌ هایی از شیرین و فرهاد، رستم و سهراب، حکایت حسین کرد شبستری و خواندن اشعار زیبا و دلنشین شامی کرمانشاهی در گذشته نقل مجالس شب یلدا در کرمانشاه بود، می پردازند. در این شب خوردنی‌ هایی از قبیل آجیل، راحت الحلقوم، مشکل ‌گشا، شیرینی محلی به خصوص نان پنجره ‌ای، کاک و نان برنجی میل می نمایند. یکی از آداب زیبایی که شب یلدا در استان کرمانشاه وجود دارد؛ گرفتن فال حافظ است که مردم با اعتقادات خاص خود رهنمودهایش را چراغ راه مشکلات خود در زندگی قرار می‌ دهند.

خراسان جنوبی

آداب و رسوم شب یلدا در ایران و در خراسان جنوبی، کمی متفاوت تر از نقاط دیگر برگزار می شود. به طور مثال؛ یکی از آیین‌های ویژه شب یلدا در استان خراسان جنوبی برگزاری مراسم کف زدن است.

در این مراسم ریشه ی گیاهی به نام چوبک را که در خراسان به بیخ معروف است، در آب می خیسانند و پس از چند بار جوشاندن، در ظرف بزرگ سفالی به نام تغار می ‌ریزند. مردان و جوانان فامیل با دسته ‌ای از چوب‌های نازک درخت انار به نام دسته گز مایع مزبور را آن قدر هم می ‌زنند تا به صورت کف درآید. توجه نمایید برای این که کف خوبی از این ماده حاصل شود باید این کار باید در محیط سرد صورت گیرد.

در نهایت کف آماده شده با مخلوط کردن شیره ی شکر آماده ی خوردن شده و با مغز گردو و پسته تزئین می شود و برای پذیرایی مهمانان برده می ‌شود. جوان ترها این کف ها را قبل از این که قابل خوردن شوند، به سمت یکدیگر پرتاب می کنند و یا به سر و روی هم می مالند و سپش به شادی می پردازند!

قزوین

قزوینی ها نیز از نظر آداب و رسوم شب یلدا در ایران سبک خاص خودشان را دارند. قزوینی ها ابتدا به دیدار بزرگ ترهای خود می روند و برای آن ها میوه های خشک و میوه های سرخ رنگ که به ان ها شب چره می گویند، می برند زیرا از نظر آنان این کار شگون دارد.

در این شب اغلب مردم قزوین با خوردن سبزی پلو با ماهی ‌دودی و سپس هندوانه، انار، انواع تنقلات از جمله کشمش، گردو، تخمه، آجیل مشگل ‌گشا و انجیر خشک، شب نشینی خود را به اولین صبح زمستانی می رسانند. به عقیده ی بانوان سالخورده ی قزوینی، اگر دراین شب ننه سرما گریه کند باران می ‌بارد، اگر پنبه‌ های لحاف بیرون بریزد برف می ‌آید و اگر گردنبند مراوریدش پاره شود، تگرگ می ‌آید!

مرکزی

از نظر آداب و رسوم شب یلدا در ایران در استان مرکزی، خانواده ها معمولا به دور کرسی می نشینند و در سینی‌ های قدیمی مسی، انواع میوه و تنقلات به ویژه هندوانه، انگور، تخمه و نخودچی کشمش، و خرما را میل می کردند. بزرگ ترها و ریش سفیدان فامیل در این شب علاوه بر خواندن اشعار حافظ، سعدی و فردوسی خاطرات و داستان ‌های کهن ایران زمین را برای اعضای خانواده نقل می ‌کنند.

شب یلدا کجا بریم؟


برترین‌ها: روز‌های رنگارنگ پاییز در حال تمام شدن است و کم‌کم باید به استقبال زمستان و سرمای آن برویم. به استقبال برف و یخبندان‌هایش. اولین چیزی که فرارسیدن زمستان را نوید می‌دهد شب یلداست. طولانی‌ترین شب سال که همه را دور هم جمع می‌کند تا برای چند ساعت مشکلات و نگرانی‌ها را فراموش کنند و کنار هم یک شب به‌یادماندنی بسازند.

پیش‌تر، در مطلبی با عنوان بازی‌های دسته‌جمعی شب یلدا، بازی‌هایی که می‌توانید در این شب سرد انجام دهید را برایتان معرفی کردیم. اما در این مطلب قصد داریم بهترین مکان‌ها برای گذراندن شب یلدا را با هم بشناسیم تا این شب طولانی را به بهترین شکل خوش بگذرانیم.

۱. خانه‌ی مادربزرگ و پدربزرگ

اولین و سنتی‌ترین مکان برای دورهمی شب یلدا، خانه‌ی بزرگان است. خانه‌ی مادربزرگ با کرسی گرم و لحاف‌های پشمی، خوردنی‌های خوشمزه و غذا‌های محلی خانگی یکی از بهترین گزینه‌ها برای شب یلداست. همه فامیل دور هم جمع می‌شوند و بزرگ‌تر‌ها برای کوچکتر‌ها فال حافظ می‌گیرند و قصه می‌خوانند و از خاطره‌های قدیمی می‌گویند. پس اگر از نعمت داشتن بزرگان فامیل بهره‌مندید این فرصت را از دست ندهید و با یک هندوانه به خانه‌ی آن‌ها بروید تا هم دل آن‌ها را شاد کنید و هم از باهم‌بودنتان لذت ببرید.

اما خیلی از شما ممکن است از خانه‌ی مادر و مادربزرگ فاصله داشته باشید و کار و مشغله‌ی زندگی و دوری از خانواده همه دست به دست هم دهند تا نتوانید شب یلدا را کنار خانواده باشید. ما در این مطلب برای شما هم برنامه‌های ویژه‌ای داریم پس با برترین‌ها همراه باشید تا با مکان‌های تفریحی هیجان‌انگیز یلدایی آشنا شوید و هرکدام را بیشتر دوست دارید در لیستتان یادداشت کنید.

شب یلدا کجا بریم؟


۲. رستوران‌ها

بسیاری از رستوران‌ها در شب‌یلدا تا دیروقت باز هستند و با منو‌های ویژه‌ی شب یلدا و موسیقی و فال حافظ میزبان شما خواهند بود. شما می‌توانید به بهانه‌ی شب یلدا از تخفیف‌های ویژه‌ی یلدایی رستوران‌ها هم استفاده کنید. غذای موردعلاقه‌تان را سفارش دهید و بعد از غذا هم با میوه‌ها و خوراکی‌های یلدایی از خودتان پذیرایی کنید و خلاصه یک شب را حسابی خوش بگذرانید. (و متاسفانه، ماه بعد بیشتر اضافه کاری بمانید تا پول خرج شده را جبران کنید؟!)

شب یلدا کجا بریم؟


۳. مکان‌های فرهنگی

از مکان‌های دیگری که می‌توانید شب یلدا را آن‌جا بگذرانید کتا‌ب‌فروشی‌ها و مراکز فرهنگی شهر تهران است. بسیاری از کتا‌ب‌فروشی‌ها و انتشاراتی‌ها برای اهل فرهنگ برنامه‌های ویژه‌ای دارند و با همکاری هنرمندان و چهره‌های مشهور، مراسم شب یلدا را برگزار می‌کنند. خانه هنرمندان در پارک ایرانشهر جزو چنین مکان‌هایی است. کتاب خوانی، داستان خوانی و حتی نقالی جزو بهترین مراسم‌های برگزار شده در این شب است.

چنین مراسم‌هایی نه تنها در تهران بزرگ، بلکه در دیگر شهر‌های ایران نیز برگزار می‌شود؛ بنابراین اگر در شهر‌های دیگر هستید، تنها کافیست که به بیلبرد‌های شهرداری و اعلامیه‌های شب یلدا توجه کنید. اجرای موسیقی‌ها محلی و مراسم آئینی در هر شهری، شبی متفاوت‌تر از هر سال را برایتان به ارمغان می‌آورد.

«شب عاشقانه‌ها» در باغ کتاب

یکی دیگر از این مکان‌های فرهنگی باغ کتاب است. در آستانه شب یلدا و به همین مناسبت، محفل ادبی هنری با عنوان «شب عاشقانه‌ها» در روز جمعه از سوی باغ کتاب تهران برگزار خواهد شد.

شب یلدا کجا بریم؟

در این محفل، شاعران نام‌آشنایی از جمله محمدرضا عبدالملکیان، مرتضی امیری‌اسفندقه، ناصر فیض، رضا نیکوکار، محمدسعید میرزایی، محمدمهدی سیار، محمدجواد آسمان، میلاد عرفان‌پور، مژگان عباسلو، اعظم سعادتمند، سیده‌تکتم حسینی، افسانه غیاثوند، مریم آریان، مبین اردستانی، سعید پورطهماسبی، فاطمه فهیمی، المیراسادات شاهان، حسن صنوبری و … حضور دارند و جمعی از ایشان شعر‌های عاشقانۀ خود را برای مهمانان و علاقمندان شعر و ادب قرائت می‌کنند. اجرای این برنامه را سعید بیابانکی شاعر سرشناس بر عهده خواهد داشت. همچنین آواز سروش بخشش خواننده توان‌مند کشورمان و سنتور احمد جعفری در این برنامه موسیقی عاشقانه را با شعر عاشقانه همراه خواهد کرد.

یکی از اهداف اصلی این برنامه ارائه و رونمایی شکل فاخر و ارزشمندی از شعر عاشقانه و جذب مخاطب عمومی به سمت آن است؛ مخاطبی که روزانه با انبوه عاشقانه‌های ضعیف و مبتذل بمب‌باران می‌شود. امری که باعث شده شعر عاشقانه در اذهان عمومی به نوعی شعر سطحی تقلیل پیدا کند و پیوند‌های محکمش را با عاشقانه‌های درخشان ادبیات فارسی کمرنگ کند.
زمان برگزاری نخستین «شب عاشقانه‌ها» جمعه ۲۹ آذر، از ساعت ۱۷:۳۰ و محل برگزاری آن «باغ کتاب ‏تهران» (واقع در میدان ونک، بزرگراه حقانی، مسیر غرب به شرق، بعد از تقاطع بزرگراه شهید مدرس، خروجی کتابخانه ملی) خواهد بود.

محفل‌های یلدایی

نشر ثالث که یکی از نشر‌های مطرح در حوزه‌ی ادبیات است هم مثل هرسال به مناسبت شب یلدا دورهمی فرهنگی با نام «چله در ثالث» را ترتیب داده که شرکت کنندگان می‌توانند در آن‌جا از نقالی و حافظ‌خوانی و اجرای موسیقی‌های زنده با حضور هنرمندان، لذت ببرند.

شب یلدا کجا بریم؟

جشنواره‌های قصه‌گویی

بیست‌ودومین جشنواره بین المللی قصه‌گویی از ۲۶ تا ۳۰ آذر پذیرای علاقه‌مندان دنیای قصه‌هاست. جشن‌ها و مراسم بسیاری در این چند روز در مکان‌های مختلف شهر تهران برگزار می‌شود که علاقه‌مندان به قصه‌گویی و هنر می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند.

کانون پروش فکری کودکان و نوجوانان در نقاط مختلف شهر این مراسم را برگزار می‌کند. مرحله پایانی بیست‌ودومین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی از سه‌شنبه ۲۶ آذرآغاز شده و تا شنبه پیش‌رو ۳۰ آذر در تهران ادامه دارد، شرکت‌کنندگان در بخش بین‌الملل این دوره از جشنواره ۲۷ آذر در حضور داوران و علاقه‌مندان قصه‌گویی روی صحنه می‌روند.

هم‌چنین در بخش منطقه‌ای بیست و دومین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی، برگزیدگان در مرحله کشوری ۳۰ آذر و همزمان با شب یلدا در تهران باهم رقابت می‌کنند. در بخش قصه ۹۰ ثانیه که از دوره بیست‌ویکم به جشنواره قصه‌گویی افزوده شده، علاقه‌مندان به قصه‌گویی سرگذشت و نکته‌های عبرت‌آموز زندگی خود یا دیگر افرادی را که شنیده‌اند و برای‌شان جذابیت دارد در قالب یک فیلم ۹۰ ثانیه‌ای روایت می‌کنند. بخش ملی جشنواره بین المللی قصه گویی در سه گروه دختران و پسران ۱۲تا ۱۸ سال، زنان و مردان و مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها برگزار می‌شود.

شب یلدا کجا بریم؟

گیتی خامنه، بهرام شاه‌محمدلو، مصطفی رحماندوست، مجید قناد، سارا روستاپور و رضا کیانیان هنرمندانی هستند که در این دوره از جشنواره به قصه‌گویی خواهند پرداخت. هنرمندان، قصه منتخب خود را برای قصه‌گویان و علاقه‌مندان روایت می‌کنند. این قصه‌ها بر اساس زندگی این هنرمندان و یا سلیقه ادبی‌شان هر روز انجام می‌شود.

شب یلدا کجا بریم؟


۴. فضا‌های باز

اگر برای گذران شب یلدا به دنبال فضایی باز هستید، جایی که بتوانید، چایی داغ بخورید و نمایشی را نگاه کنید، به شما مراسم‌هایی که در پارک آب و آتش، بوستان گفتگو، محوطه تئاتر شهر و دیگر پارک‌های معروف تهران برگزار می‌شوند را پیشنهاد می‌دهیم. شما می‌توانید فلاسک چای و تنقلات را بردارید و سری به این پارک‌ها بزنید و از شب یلدا در فضای باز لذت ببرید (البته اگر هوای آلوده‌ی تهران، یک شب یلدا را به ما امان دهد!!)

شب یلدا کجا بریم؟


۵. کویرگردی

کویر مصر، کویر مزینان، کلوت‌های شهداد و در مجموع شهر‌ها و روستا‌های حاشیه کویر ایران همانند روستای مشهور مصر، بهترین مکان‌ها برای برگزاری شب یلداست. اگر نمی‌خواهید در تور شرکت کنید، می‌توانید با ماشین شخصی خودتان به این منطقه‌ها سفر کرده و در مراسم‌هایی که در این مناطق برگزار می‌شود، شرکت نمایید. تنها حواستان را جمع کنید که خوراکی ها، غذا‌ها و آجیل و میوه شب یلدا را به همراه داشته باشید. اگر چه در مقصد هم می‌توانید مواد غذایی مورد نظرتان را خریداری کنید، با به دلیل شلوغ شدن بهترین جاذبه‌های ایران برای شب یلدا شاید مواد غذایی تمام شود. شما هم که نمی‌خواهید شب یلدا را بدون آجیل ها، میوه‌ها و غذا‌های مخصوص شب یلدا سپری کنید!

اگر قصد اقامت شب در این مکان‌ها را دارید، سعی کنید از قبل محل اقامتتان را هماهنگ نمایید. با این حال، چندان نگران نباشید، چرا که در این مکان‌ها مخصوصا روستا‌های نزدیکی کویر مصر یا کویر مزینان، اقامتگاه‌های بسیاری وجود دارند که می‌توانید شب را در آن‌ها سپری کنید.

شب یلدا کجا بریم؟


۶. کار خیر بکنید

اگر اهل کار‌های خیر هستید و می‌خواهید شب یلدای امسالتان را با کسانی که همیشه تنها و منتظر چنین برنامه‌هایی هستند، تقسیم کنید، پیشنهاد‌هایی برایتان داریم:

آسایشگاه کهریزک، پر است از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایی که در شب یلدا فرزندانشان کنارشان نیستند تا برای آن‌ها غذا بپزند و کرسی آماده کنند و فال حافظ بگیرند. چه خوب است که ما برای چند ساعت نقش فرزندانشان را برایشان بازی کنیم. برایشان گل ببریم و با همان مبلغی که قرار است برای شب یلدا هزینه کنیم برایشان میوه و شیرینی بخریم و این شب طولانی را کنار آن‌ها جشن بگیریم. شک نکنید لبخند شادی و رضایتی که بر لبان آن‌ها می‌نشیند بهترین هدیه‌ی شب یلدا برایتان خواهد بود.

شب یلدا کجا بریم؟

شب یلدا کجا بریم؟

موسسه‌ی محک پر است از کودکان بیماری که بیشترشان امیدی به زندگی ندارند و فقط روز‌ها را سپری می‌کنند. برخی از خانواده‌های این بیماران فقط می‌توانند هزینه‌های درمان را پرداخت کنند آن هم به زور و پولی برای برگزارکردن مراسم یلدا ندارند. فکر خوبی است که با خریدن تعدادی انار و مقداری تنقلات دل آن‌ها را هم شاد کنید. البته اگر روحیه‌ی بسیار حساسی دارید و ممکن است در این مکان‌ها منقلب شوید این پیشنهاد برایتان مناسب نخواهد بود، چون هم کودکان از حال شما ناراحت خواهد شد و هم شادی یلدا از بین می‌رود. پس کلا همه‌چیز خراب می‌شود!! البته می‌توانید بسته‌های یلدایی را به مسئولین آن‌جا هدیه دهید تا خودشان بین بچه‌ها پخش کنند. اینطوری هم آن‌ها خوشحال می‌شوند هم شما.

به جز این دو مورد آسایشگاه و شیرخوارگاه‌ها و گرمخانه‌هایی هستند که می‌توانید با جست‌وجو و تحقیق، آن‌ها را پیدا کنید و سری به آن‌ها بزنید. البته فراموش نکنید که سرزدن به این مکان‌ها فقط مختص شب یلدا نیست و چه خوب است که هرازچندگاهی بدون مناسبت هم به این جا‌ها بروید و آن‌ها را خوشحال کنید.

شب یلدا کجا بریم؟

این بود پیشنهادات یلدایی برترین‌ها به شما همراهان همیشگی. اگر شما هم جای خاصی را برای گذراندن شب یلدا سراغ دارید در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.

داستان شب یلدا ، افسانه‌ای شنیدنی


ایران زمین، از دیرباز سرزمین افسانه ها و داستان های شگفت انگیز بوده است. به همین دلیل، انواع جشن ها، داستان ها و افسانه ها که خاص اقوامی با ریشه های کهن است در فرهنگ ما دیده می شود. مجله‌ی الی گشت، در گذشته طی دوره های مختلف به این موضوع جذاب و مهم پرداخته است. اما آیا می دانید چرا طولانی ترین شب سال تا این حد برای ایرانیان اهمیت دارد؟ آنقدر که برای گرامی‌ داشت آن، به خانه‌ی بزرگترها می رویم و با خواندن شاهنامه و دیوان حافظ، این چند دقیقه بیشتر با هم بودن را جشن می گیریم. اگر شما هم به این سوال فکر کرده اید که داستان شب یلدا از کجا شروع شده است، با ما در ادامه‌ی این این مطلب همراه باشید؛ چراکه قصد داریم شما را با پیشینه‌ی شب یلدا و افسانه‌ی آن آشنا کنیم.

شب یلدا و یک روایت بی نظیر از فرهنگ کهن

مطالب مرتبط:
سیر تا پیاز یلدا در سرتاسر ایران
شب چله در مناطق مختلف ایران چگونه برگزار می شود؟
آشنایی با رسم و رسوم مردم شهرهای مختلف ایران در شب یلدا

همه چیز به طولانی ترین شب سال بر می گردد: شب یلدا. افسانه های ایرانی سرشار از معنا و زیبایی هستند و داستان شب یلدا هم از این قاعده مستثنی نیست!

مادربزرگ در خانه‌ی گرم و نرم و راحتش نشسته است و از چای تازه دمی که می نوشد، لذت می برد. این پیرزن مهربان و دوست داشتنی، تمام میز را از خوراکی های مختلف پر کرده تا وقتی نوه هایش می رسند، از دیدن محتویات بشقاب ها ذوق زده شوند. وقتی نوه ها دورش می نشینند، کوچکترینشان از مادربزرگ می خواهد که قصه ای برایشان تعریف کند. قصه‌‌ی ننه سرما.

داستان شب یلدا از ماجراهای فولکلور و سنتی ایرانی است که نسل به نسل و سینه به سینه منتقل شده و به قرن کنونی رسیده است. اما هر کدام از ما چقدر با این داستان کهن آشنایی داریم؟ در این مطلب به همه‌ی آن چیزی می پردازیم که در حقیقت داستان شب یلدا، این افسانه‌ی ایرانی را شکل داده است. اگر قصد داشته باشید تا سفر در شب یلدا را تجربه کنید، می توانید رزرو تور خود را از وب سایت ما انجام دهید.

و اما داستان شب یلدا…

روزی روزگاری، ننه سرما بانوی زمستان، به همراه هوای سرد به شهر ما آمد. ننه سرما آنقدر پیر بود که انگار روی تمام موهایش برف نشسته. این مادربزرگ در آسمان زندگی می کرد و دو پسر داشت که سرما را با خود می آوردند. یکی از آن ها چله‌ کوچک و دیگری چله بزرگ.

چله‌ی بزرگ مرد مهربانی بود که از روز اول زمستان، برای ۴۰ روز بر زمین حکمفرمایی می کرد؛ اما بعد از این که حکمفرمایی چله بزرگه تمام میشد، پسر دوم ننه سرما یعنی چله کوچیکه حکمرانی خود را بر جهان آغاز می کرد. او برعکس برادرش مهربانش، بدجنس و سرد بود و با خود، برف، یخ و هوای بسیار سرد می آورد.

با این وجود، زمان فرمانروایی او کوتاه بود و تنها ۲۰ روز طول می کشید. با اینکه برادر بزرگتر به او می گفت که با دنیا مهربان باشد و اینقدر هوا را سرد نکند، گوش برادر کوچکتر بدهکار نبود.

داستان شب یلدا این طور ادامه پیدا می کند

بالاخره، یک روز حاکم دیگری آمد و چله کوچیکه را در یک کوه یخی زندانی کرد. ننه سرما خیلی غمگین شد. او به کوه رفت و با نفس گرمش برف و یخ را آب کرد تا پسرش را آزاد کند. او سرانجام در نبرد پیروز شد و توانست با آب کردن برف ها، پسرش را نجات بدهد. ننه سرما خوشحال و با آرامش تمام شروع به تمیز کردن خانه کرد تا همه چیز برای آمدن عمو نوروز آماده باشد. همان کسی که پیام آور بهار و سال نو است…

در اولین روز بهار، ننه سرما لباس نو پوشید، موهایش را شانه زد و منتظر شد تا عمو نوروز برسد؛ اما همان طور که منتظر بود، خوابش برد و در همین زمان بود که عمو نوروز رسید. کمی چای نوشید و شیرینی خورد؛ بعد از آن برای ننه سرما چند شاخه گل در خانه گذاشت و رفت. وقتی ننه سرما بیدار شد، فهمید که دیدار با عمو نوروز را از دست داده است و تا سال دیگر او را نمی بیند. بعضی می گویند که این دو گاهی یکدیگر را دیدار می کنند و در این زمان، طوفان رخ می دهد.

ما در این مطلب، از داستان شب یلدا و ماجرایی نوشتیم که ایرانیان باستان آن را دلیل شکل گیری و پاسداشت شب یلدا می دانستند. امروزه، شب یلدا برای دست کم بخشی از جهان یک شب خاص است تا کنار هم بنشینند، فال حافظ بگیرند و اشعار فاخر ایرانی را مطالعه کنند.

برای اینکه بیشتر با این جشن باستانی آشنا شوید، می توانید به مقاله‌ی چرا شب یلدا را جشن می گیریم مراجعه کنید. شما معمولا این شب را چطور می گذرانید؟ آیا در خانه‌ی بزرگان فامیل جمع می شوید؟ یا سفر در شب یلدا را ترجیح می دهید؟ برای ما بنویسید.