اوج‌گیریِ خودکشی در ایران؛ بیماری‌های روانی، فقر یا چی؟


روزنامه توسعه ایرانی – سعیده علیپور: دیروز بار دیگر خبرگزاری‌های داخلی از خودکشی یک پسر نوجوان در استان بوشهر خبر دادند. گفته شده این پسر ۱۶ ساله که در شهرستان کنگاور زندگی می‌کرد دو سال پیش، پس از زندانی شدن پدرش به اتهام قتل عمد، ترک تحصیل و در کارگاه سنگ‌بری کار می‌کرده است.

اوج‌گیریِ خودشکی در ایران؛ بیماری‌های روانی، فقر یا چی؟

درست چند ساعت پس از خبر خودکشی این پسر نوجوان، خبر خودکشی دیگری هم مخابره شد؛ این بار یک مرد جوان ۲۱ ساله در شهرستان جم در استان بوشهر خود را حلق‌آویز کرد. گرچه هنوز در مورد دلایل این خودکشی خبری رسمی منتشر نشده است، اما منابع غیررسمی مشکلات اقتصادی را سبب این کار عنوان می‌کنند.

اما در هفته گذشته خبر خودکشی سیدمحمد موسوی‌زاده، نوجوان ۱۱ ساله در شهرستان دیّر این استان هم که گفته می‌شد به دلیل فقر و عدم دسترسی به گوشی هوشمند برای حضور در کلاس‌های مجازی دست به خودکشی زده بود، خبرساز شد. در حالی که پدر و مادر این پسر گفته بودند او به دلیل خرابی گوشی موبایل، خودکشی کرده است، اما آموزش و پرورش این موضوع را تکذیب کرد.

سیدمحمد نخستین دانش‌آموزی نبود که خبر خودکشی او منتشر می‌شود. کمی پیشتر هم خودکشی پسر۱۲ ساله‌ای در آبادان خبرساز شد؛ نوجوانی که گفته شد، تلفن همراه و دوچرخه‌اش توسط خانواده برای پرداخت اجاره‌خانه به فروش رفته بود. در فروردین امسال نیز زینب، دختربچه ۱۱ ساله ایلامی، به دلیل فقر دست به خودکشی زد. بر اساس گزارش‌ها خانواده او به قدری درگیر مشکلات مالی بودند که مجبور شدند جسد این کودک را نه در قبرستان، بلکه در خانه خود به خاک بسپارند.

اما انتشار این اخبار در مدتی کوتاه نگرانی‌هایی را در جامعه ایجاد کرده است. در حالی که برخی از احتمال الگوسازی و تسری این عمل به دیگران سخن می‌گویند، برخی کارشناسان هم معتقدند باید زمینه‌های رشد این پدیده شوم شناسایی و مهار شود.

اوج‌گیریِ خودشکی در ایران؛ بیماری‌های روانی، فقر یا چی؟

آمارخودکشی در ایران

مقامات رسمی در کشور معتقدند خودکشی در ایران در مقایسه با کشور‌های دیگر رتبه بالایی ندارد. حتی براساس آمار‌های جهانی، ایران در میان سایر کشور‌های دنیا در رتبه ۱۴۲ قرار دارد که نشان از پایین بودن میزان خودکشی در کشور است. اما به نظر می‌رسد اوضاعی که طی سالیان دراز به دلایل مختلف فرهنگی و مذهبی چنین شکل گرفته، همواره این گونه نمی‌ماند.

کارشناسان با نگاهی به آمار‌های اخیر خودکشی در ایران که بسیاری آن را دقیق و کامل نمی‌دانند و تنها نوک کوه یخ توصیفش می‌کنند، آن را پدیده‌ای رو به رشد دانسته و حتی مدعی‌اند ایران در میان کشور‌های اسلامی در جایگاه سوم از نظر رواج خودکشی قرار دارد.

آمار‌ها نشان می‌دهد روزانه بیش از ۱۳ نفر در ایران خودکشی می‌کنند. این در حالی است که بیشتر خودکشی‌ها در میان افراد ۱۵ تا ۳۵ ساله روی می‌دهد. طبق اعلام وزارت بهداشت، در سال ۱۳۹۷، ۱۰۰ هزار نفر خودکشی کردند. یعنی به‌طور متوسط از هر ۱۰۰ هزار تن ایرانی، ۱۲۵ نفر اقدام به خودکشی کردند و از این تعداد ۶ نفر جان خود را از دست دادند. آماری که بسیاری معتقدند در دو سال اخیر و با شیوع کرونا و افزایش تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی و اجتماعی بسیار بیشتر هم شده است.

کاهش سن خودکشی

اما آنچه جای بسی نگرانی‌ست این است که در سال‌های اخیر در ایران سن خودکشی تا سطح دانش‌آموزان دبستانی و راهنمایی پایین آمده است. چنانچه معاون وزارت بهداشت در پاییز سال ۹۸ از خودکشی ۲۰ درصدی نوجوانان ایرانی در سال ۹۷ خبر داده و گفته بود بیشتر نوجوانانی که اقدام به خودکشی می‌کنند در سطح تحصیلات ابتدایی و راهنمایی هستند.

همچنین به تازگی محمدمهدی تندگویان، معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان از افزایش خودکشی در کشور خبر داده و گفت: «آنطور که به نظر می‌رسد، خودکشی در کشور با ضریب روبه رشدی در حال افزایش است و طبق آمار منتشر شده عمده آن‌ها بین سنین ۱۵ تا ۳۵ سال رخ می‌دهد، اما امسال ما شاهد خودکشی‌های زیر ۱۵ سال هم بودیم که جای تاسف دارد».

دیروز بار دیگر خبرگزاری‌های داخلی از خودکشی یک پسر نوجوان در استان بوشهر خبر دادند. گفته شده این پسر ۱۶ ساله که در شهرستان کنگاور زندگی می‌کرد دو سال پیش، پس از زندانی شدن پدرش به اتهام قتل عمد، ترک تحصیل و در کارگاه سنگ‌بری کار می‌کرده است.

اوج‌گیریِ خودشکی در ایران؛ بیماری‌های روانی، فقر یا چی؟

دلایل افزایش آمار خودکشی

اما چرا کودکان و نوجوانان دست به خودکشی می‌زنند؟ چه دلایل روانی و اجتماعی زمینه‌ساز چنین حوادث تلخی است؟

برخی کارشناسان مشکلات اقتصادی، بیماری‌های روانی، جبر فرهنگی، مسائل سیاسی و فشار‌های اجتماعی را برخی از عوامل اصلی خودکشی در کشور می‌دانند، اما در این میان نوجوانان و جوانان به دلایل مشکلات روانی حاصل از تغییر سبک زندگی، افزایش فشار‌ها بر خانواده، کاهش فضا‌های اجتماعی برای شادی و عدم دریافت مشاوره‌های روانشناسانه بیشتر در معرض آسیب هستند و قدرت تحمل مشکلات را ندارند و دست به خودکشی می‌زنند.

به گفته معاون وزارت ورزش در ایران، «اوضاع اقتصادی کشور» و «عدم نظارت بر موضوعات اجتماعی و اخلاقی بین خانواده‌ها» از جمله دلایل خودکشی در ایران محسوب می‌شود. تندگویان می‌گوید: «خانواده‌های ایرانی از لحاظ روحی و سلامت روان مورد سنجش قرار نمی‌گیرند و بین مددکاران و روانشناسان با خانواده‌ها ارتباطی وجود ندارد.» او همچنین گفت که هر خانواده ایرانی باید پرونده سلامت روانی داشته باشد.

دکتر رضا ملک‌زاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، که روز پنجشنبه در جلسه‌ای با مقام‌های بهداشتی استان اردبیل سخن می‌گفت هم با استناد به مطالعات علمی انجام شده از ابتلای ۳۰درصد مردم ایران به مشکلات روحی و روانی خبر داد.

آماری که بسیاری آن را بالا و مستعد تبعاتی، چون افزایش اقدام به خودکشی حتی در سنین پایین دانسته‌اند.

خودکشی در کجا بیشتر است؟

«هر سال ۵ درصد به آمار افرادی که در کشور خودکشی می‌کنند اضافه می‌شود. در این میان استان‌های غربی پیشتاز این آسیب اجتماعی هستند». این گفته مریم عباسی‌نژاد، مدیر برنامه پیشگیری از خودکشی دفتر سلامت روان، در شهریور ۹۸ است. این در حالی است که پژوهشگران رشته علوم اجتماعی که آمار خودکشی در ایران را طی سال‌های ۹۴ تا ۹۸ بررسی کرده‌اند، از افزایش ۶۰ درصدی و آمار سالانه ۱۵ درصدی می‌گویند. آمار‌ها نشان می‌دهد که خودکشی‌ها در گذشته بیشتر میان نوجوانان تا بزرگسالان بین سال‌های ۱۵ تا ۴۵ بوده است، اما امروز روش‌های خودکشی جدیدتر است و دامنه آن به سنین پایین‌تر، از جمله کودکان، نیز کشیده شده است.

اوج‌گیریِ خودشکی در ایران؛ بیماری‌های روانی، فقر یا چی؟

رابطه خودکشی و شاخص فلاکت

برخی از کارشناسان معتقدند، افزایش آمار خودکشی در ایران با افزایش میزان فقر ارتباط مستقیمی دارد.

کارشناسان اقتصادی جمع نرخ بیکاری و نرخ تورم را شاخص فلاکت می‌نامند. این در حالی است که در دو سال اخیر با افزایش قابل توجه این شاخص میزان خودکشی هم به وضوح بالا رفته است. کوروش محمدی، رئیس انجمن آسیب‌شناسی اجتماعی ایران، در رابطه با این موضوع به برنا گفته است: «استانی مانند ایلام که بالاترین آمار خودکشی در کشور را داراست، نمونه بارز این موضوع است. یعنی اگر به صورت تخصصی بخواهیم در این زمینه پژوهش انجام دهیم به چیزی جز فقر که در این منطقه رواج دارد نخواهیم رسید. در کنار آن نیز عواملی مانند بیکاری ناشی از فقر و کاهش قدرت خرید ناشی از تورم به وجود آمده طی چندین ماه اخیر، باعث دوچندان شدن آمار‌های خودکشی شده است».

این آسیب‌شناس تصریح کرد: «تا زمانی که به فکر ریشه‌کن کردن مبحثی، چون فقر نه فقط در استان ایلام بلکه در تمامی استان‌های کشور نباشیم و کارگروه‌هایی در جهت مرتفع ساختن این موضوع، که پژوهش‌های لازم را انجام دهند، تشکیل نشود تا نتایج را در اختیار دستگاه‌های اجرایی کشور قرار دهد، کاری از پیش نخواهیم برد و فقط به افزایش چنین آمار‌هایی کمک کرده‌ایم».

افزایش آمار خودکشی‌ها در مدتی کوتاه نگرانی‌هایی را در جامعه ایجاد کرده است. در حالی که برخی کارشناسان از احتمال الگوسازی و تسری این عمل به دیگران سخن می‌گویند، برخی کارشناسان هم معتقدند باید زمینه‌های رشد این پدیده شناسایی و مهار شود.

اوج‌گیریِ خودشکی در ایران؛ بیماری‌های روانی، فقر یا چی؟

احساس تبعیض و قربانی بودن

علی‌اصغر کیهان‌نیا، روانشناس، اما با اشاره به خودکشی نوجوانان گفت: «در سنین نوجوانی بعد از بحران بلوغ، بحرانی به نام بحران هویت به وجود می‌آید که تمام نوجوانان را درگیر می‌کند و خیلی از نوجوانان میل به خودکشی پیدا می‌کنند، چون با جسم و بدن‌شان و به ویژه اندام‌شان نمی‌توانند ارتباط برقرار کنند. روی‌شان هم نمی‌شود سوالاتی که دراین زمینه دارند را از کسی بپرسند».

وی افزود: «اگر نوجوان در عین مواجهه با این بحران با کمبود مواجه شود و احساس کند نیاز‌های اولیه‌اش یعنی همان هرم مازلو خورد و خوراک و پوشاک تامین نمی‌شود، احساس بدی پیدا می‌کند. به ویژه اگر ببیند دیگران دارند و او ندارد. بعد از این دچار حس جدیدی به نام تبعیض می‌شود که چرا آن‌ها دارند و من ندارم؟ سپس نوجوان خود را قربانی جامعه می‌بیند و می‌گوید من قربانی هستم. مسئولین از من این را می‌خواهند، اما من ندارم. وقتی این احساس‌ها با هم همراه شود دست به خودکشی می‌زند».

کیهان‌نیا با توجه به افزایش فقر و کمبود‌ها در جامعه برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی گفت: «مسئولین باید مراقبت بیشتری داشته باشند. بچه‌ها می‌فهمند. آن‌ها وقتی اخبار را می‌شنوند و می‌بینند مدیرانی که قرار بود برای این‌ها کاری کنند دزد از کار درمی‌آیند، احساس قربانی بودن پیدا می‌کنند. مهمتر از آن‌ها والدین هستند که باید همراه بچه‌ها باشند و فقر و استیصال مالی را بزرگ نکنند. راهنمایی والدین و برنامه‌های تلویزیون می‌تواند کمک کند تا بچه‌ها به آگاهی برسند».

به نظر شما دلیل افزایش خودکشی در ایران چیست؟

خودکشی ایران اینترنشنال با مریم رجوی؛ فالوور ریزون!


برترین‌ها: ایران اینترنشنال قبل از انتخابات ۹۶ ظهور کرد، شبکه‌ای که با گرافیک خبری و تبلیغات فراوان پا به عرصه‌ی ماهواره‌های فارسی‌زبان گذاشت و هیچ‌گاه در بوته نقد قرار نگرفت، درباره این شبکه دو مدل موضع‌گیری شده و می‌شود، مواضع هم تماما در نسبت با وضعیت مستقر در ایران تعریف می‌شود، یعنی گروهی که در وضعیت هستند و شبکه ایران اینترنشنال را تماما پلید می‌دانند و گروهی که علیه وضعیت هستند و این شبکه را یک منادی برای آینده ایران قلمداد می‌کنند، وقتی پدیده‌ای در چنین جایگاهی قرار می‌گیرد فرصت نقد اصولی و علمی‌اش از دست می‌رود، آن چه نقد نمی‌شود، دچار ایستایی خواهد شد.

خودکشی ایران اینترنشنال با مریم رجوی؛ فالوورریزون!

بهانه‌ی این مطلب البته این حرکت غیرحرفه‌ای ایران اینترنشنال در پخش گردهمایی منافقین است و در این جا سعی کردیم به شکلی گزیده نقد‌هایی که به این شبکه در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد را گردآوری کنیم، طی همین ۱۲ ساعت گذشته، دو هشتگ علیه ایران اینترنشنال بالا آمده که یکی‌اش «مریم رجوی غلط کرد» است و آن یکی کمی از خط قرمز‌ها عبور کرده و قابل انتشار در اینجا نیست، آن‌هایی هم که هشتگ کردند عمدتا همان‌هایی هستند که «اعدام نکنید» را بالا آورده‌اند، یعنی طبقه متوسط اقتصادی و طبقه الیت فکری، طبقه‌ای که به دلیل کثرت، در تمام بزنگاه‌ها نقشی تعیین کننده دارند و البته در سال‌های اخیر به دلیل فروپاشی‌های اقتصادی کمی ضعیف‌تر شده‌اند و از طرفی افزایش برخی محدودیت‌ها آن‌ها را تبدیل به اکتیویست‌هایی صرفا مجازی کرده.

اما هر چه که هست همین طبقه، می‌تواند متر و معیار مناسبی برای سنجش کیفیت کار شبکه‌ای باشد که ادعای نمایندگی مطالبات بخش‌هایی از جامعه را دارد، در واقع ایران اینترنشنال با جاگیری در بحران‌ها و اطلاع‌رسانی در مواقعی که رقیبی نیست برای خودش جایگاه ایجاد کرده و از فراز همان جایگاه، این‌گونه دشمنی‌اش را در ذهن و قلب مخاطب فرو می‌کند، اگر در آبان ۹۸ فضایی بیشتر برای اطلاع‌رسانی ممکن بود، هیچ‌گاه ایران اینترنشنال تا این اندازه رشد نمی‌کرد که پای هر پست اینستاگرامی‌اش هزاران کامنت بیاید، این رشد مرهون آن فضا بوده، وگرنه که اثبات دشمنی این‌ها نیاز به «مریم رجوی» نداشت.

خودکشی ایران اینترنشنال با مریم رجوی؛ فالوورریزون!

رفتار‌های اغراق‌آمیز و اگزجره علیه آرامش روانی از جایی اجازه نشر و باورپذیری پیدا می‌کند که مرجعیت اصلی و اساسی تضعیف می‌شود و حالا با این همدلی مجازی در توئیتر علیه ایران اینترنشنال، شاید فرصت خوبی برای دست‌گیری از افکار عمومی باشد، البته این سطور نگاه به ذهنیت هدایت‌کننده ایران اینترنشنال دارد و نه پرسنل حاضر در این شبکه.

در هر صورت در ادامه مطلب نقد‌هایی می‌خوانید که عمدتا مستدل است و نشان می‌دهد که طبقه متوسط علی‌رغم عصبانیت از برخی کاستی‌ها هیچگاه نگاه به بیرون و اغیار ندارد و باهوش‌تر از آن است که سبک زندگی‌اش را متناسب با چیزی کند که ایدئولوگ رفتار می‌کند، ایدئولوژی در هر قالبی پس زده می‌شود، رنگی و شیک و بزک شده مثل ایران اینترنشنال و یا سیاه و سفید و عبوس مثل لنین و رفقایش.

بهمن دارالشفایی، روزنامه‌نگار، مترجم و مستندساز می‌نویسد: «بعید است مدیران ایران‌اینترنشنال ندانند مردم ایران چقدر از مجاهدین خلق متنفرند. پس چرا چنین تریبون غیرمعمولی بهشان می‌دهند؟

دو توضیح به ذهنم می‌رسد. یا حامی مالیشان (که ظاهراً عربستان است و از حامیان مالی مجاهدین) بهشان دستور می‌دهد، یا مستقیماً پول کلانی از مجاهدین می‌گیرند»

احسان سلطانی، پژوهشگر و مشاور اقتصادی می‌نویسد: «ایران‌اینترنشنال رسانه نیست؛ یک پروژه است».

از یکی از کارمندانش که بعد از انتقادم پیام داده بود تا من را متوجه اشتباهم کند پرسیدم: «فقط بگو چرا یک شهروند سعودی باید دلش برای آزادی بیان در ایران بسوزد و برای‌مان شبکه ۲۴ساعته فارسی زبان راه بیاندازد؟ البته هرگز پاسخی به این سوال نداد».

خودکشی ایران اینترنشنال با مریم رجوی؛ فالوورریزون!

صدرا محقق، دبیر گروه اجتماعی روزنامه شرق در همین رابطه به کنایه نوشت: «اینترنشنال و رییس‌جمهور برگزیده شورای ملی مقاومت، هشتگ همین چیزی که درباره رژیم غذایی مریم رجوی داغ شده».

میثم بهروش هم که سابقه فعالیت در ایران اینترنشنال را دارد، نوشته: «ایران_اینترنشنال بالاخره ویترین وطن‌پرستی و این‌ها را که خیلی ادعایش را می‌کنند کنار گذاشت و رفت سراغ ارتقای مجاهدین. البته جای تعجب نداره و دیر یا زود اتفاق می‌افتاد. پخش زنده گردهمایی مجاهدین با دستور کار سیاسی شبکه و خط فکری سرمایه‌گذاران سعودی آن همخوانی کامل داره»

خودکشی برای کنکور؟ واقعا ارزشش را دارد؟


روزنامه خراسان – نرگس عزیزی: کنکور سال ۹۹ بالاخره برگزار شد، اما ظاهرا داستان‌های مربوط به کنکور تمامی ندارد. در یکی از آخرین موارد، شنبه خبری منتشر شد که پسری ۱۹ ساله با معدل ۱۹ و نیم و بعد از یک سال درس خواندن به این دلیل که احساس کرده در کنکور موفق نخواهد شد، تصمیم هولناکی گرفته و خود را از بالای ساختمانی بلند به پایین پرت کرده است.

فشار روانی پس از آزمون

او یک سال خودش را در خانه حبس کرده و درس می‌خوانده تا در رشته دلخواهش قبول شود و بالاخره روز کنکور رسیده و نتوانسته بوده آن‌طور که دلش می‌خواسته به سوالات پاسخ بدهد و … (منبع خبر: رکنا) واقعیت این است که این مورد از نظر تجربه کردن فشار و استرسی شدید که باعث شود نوجوان کنکوری دست به چنین کاری بزند، استثنا نیست. نوجوانان زیادی در سال کنکور و به ویژه ماه‌های پایانی آن تمام وقت مضطرب هستند و تعداد قابل توجهی هم افسردگی را تجربه می‌کنند، اما ما به عنوان والد، معلم، دوست یا عضوی از خانواده یک فرد کنکوری چه کار‌هایی می‌توانیم بکنیم تا فشار روی نوجوانان کنکوری را کم کنیم؟

نظرات خودتان را به درستی بشناسید

اگر از ما بپرسند آیا با خراب کردن کنکور یا نرفتن به دانشگاه، زندگی به آخر می‌رسد، غالب ما خیلی سریع می‌گوییم نه و بعد هم می‌توانیم سخنرانی‌هایی در رد چنین گزاره‌هایی ارائه دهیم، اما آیا تا به حال از خود پرسیده‌اید اگر اغلب ما باور نداریم که خراب کردن کنکور آخر دنیا نیست، پس این همه فشار روی نوجوانان از کجا می‌آید؟ واقعیت این است که نه در حرف، که در عرصه عمل بسیاری از ما اهمیت زیادی برای کنکور و دانشگاه رفتن و درس خواندن در رشته‌هایی خاص و در دانشگاه‌هایی محدود قائل هستیم. اما چطور می‌توانیم تا حدی این نگرش را در خودمان تعدیل کنیم؟

دنیا را گسترده‌تر ببینید

اگر استرس زیادی درباره نتیجه کنکور فرزند خود دارید یا احساس می‌کنید او در این روز‌های بعد از کنکور به شدت مضطرب است، این فعالیت را تنها یا دو نفری انجام دهید. فهرستی از افراد موفق در رده سنی چهل تا پنجاه سال تهیه کنید. این افراد ممکن است از نزدیکان شما باشند، یا در شبکه‌های اجتماعی آن‌ها را بشناسید، یا چهره مورد علاقه شما یا فرزندتان در زمینه‌های مختلف باشند. سپس مروری بر وضعیت تحصیلی این افراد داشته باشید.

اما چرا این سن؟ چون که موفقیت حرفه‌ای در این سن، پایدارتر است و می‌تواند دید بهتری از موفقیت در طولانی مدت در اختیار شما قرار دهد. بعد از این بررسی آن وقت شما بهتر از قبل متوجه خواهید شد که موفق بودن وابسته به درس خواندن در تنها چند رشته پرطرفدار نیست، درس خواندن در یک دانشگاه غیرانتفاعی یا دانشگاه آزاد فاجعه نیست و البته کنکور تنها فرصت زندگی برای کسب فرصت پیشرفت نیست. در کنار اصلاح نگرش، اما در رفتار هم لازم است در ارتباط با نوجوانان کنکوری در این روز‌ها دقت بیشتری داشته باشیم.

فشار روانی پس از آزمون

هوای کنکوری‌های ۹۹ را داشته باشید

روز‌های بعد از کنکور تا زمان اعلام نتایج، دوره آسانی برای نوجوانان نیست. امسال هم با توجه به شرایط متفاوتی که تجربه می‌کنیم، وضعیت بدتر شده است. سعی کنید برای این مدت به صورتی ویژه برنامه‌هایی آرامش‌بخش برای فرزندتان ترتیب دهید. و، اما چند توصیه:

اگر فرزندتان بعد از کنکور اعلام کرده که کنکور را خراب کرده و به شدت مضطرب است، هوای او را داشته باشید. سرزنش در این شرایط نه تنها هیچ کمکی نمی‌کند که می‌تواند عوارضی شدیدتر به دنبال داشته باشد.

بسیاری از نوجوانان تلاش می‌کنند اضطراب خود را پنهان کنند و درباره آن حرفی نزنند. در این شرایط اضطراب می‌تواند خود را به اشکال دیگر نشان دهد؛ مواردی، چون از کوره در رفتن ناگهانی، بدرفتاری، بدخوابی و حتی انجام کار‌های خطرناک. در این شرایط در عوض سرزنش یا بازخواست بابت بدرفتاری، سعی کنید با همدلی به نوجوان خود کمک کنید و یادتان باشد قرار نیست به عنوان والد یک نوجوان هر خطای او را به رویش بیاورید. پس از خطا‌های کوچک او کامل چشم‌پوشی کنید تا آرامش بیشتری را در این روز‌ها تجربه کند.

اگر نوجوان کنکوری شما در روز‌های قبل صحبت از این کرده که اگر کنکور را خراب کنم، خودم را می‌کشم یا من تحمل قبول نشدن در رشته مورد علاقه‌ام را ندارم و اگر قبول نشوم، کارم را تمام می‌کنم و … موضوع را جدی بگیرید و حتما به دنبال کمک گرفتن از متخصص برای کمک به او باشید.

فشار روانی پس از آزمون

سخنی با جوانان: ثابت کنید به بلوغ روانی رسیده‌اید

اگر شما امسال کنکور داده‌اید و این روز‌ها از استرس نتیجه احساس ناخوشی می‌کنید، تعجب نکنید! همه ما در نتیجه استرس بالا حال‌مان بد می‌شود و این موضوع نشانه بی‌عرضه بودن ما نیست. این روز‌ها مهم است که بتوانید راه‌هایی برای آرام کردن خود پیدا کنید. خواب مناسب و منظم کمک خیلی زیادی می‌کند تا استرس، شما را کمتر آزار دهد.

در این روز‌ها قهوه، نوشابه و به ویژه نوشابه‌های انرژی‌زا کمتر مصرف کنید. در نهایت اگر احساس می‌کنید به آینده بدبین هستید، سطح اضطرابی که تجربه می‌کنید بالاتر از توان شماست یا اگر افکار خودکشی سراغ شما آمده است، سکوت نکنید. با فرد قابل اعتماد بزرگ تری، صحبت کنید و یادتان باشد کمک گرفتن در زمان مناسب، یکی از نشانه‌های بلوغ روانی است.

اگر در فکر خودکشی هستید بدانید که…


هفته نامه سلامت – سیما روشن: شنیدن خبر خودکشی دردآور است و به جز درد برای اطرافیان، حس عذاب وجدان را هم همراه می‌آورد که چرا نتوانستند جلوی چنین عملی را بگیرند. چرا متوجه نشدند کسی که خودکشی کرده، در ذهنش چنین فکر داشته؟ چه درد یا مشکلی داشته و آن‌ها می‌توانستند در حل آن سهمی داشته باشند و این سهم را ادا نکرده اند؟ هرچند همه بار این ناراحتی نمی‌تواند حقیقت داشته باشد، اما مختصصان این حوزه می‌گویند از بیش از ۹۰ درصد خودکشی‌ها می‌توان جلوگیری کرد به شرطی که همه ما در هر جایگاهی که هستیم با اولین علائم آن آشنا باشیم تا زنگ خطری مثل بیان اینکه خودکشی می‌کنم را جدی بگیریم.

در این مطلب نگاهی انداخته ایم به کلیدی‌ترین اطلاعاتی که باید درباره آن داشته باشیم تا شاید قدمی در راه نجات جان یک انسان و جلوگیری از کابوس ده‌ها انسان دیگر برداریم. در ارائه این مطالب از صبحت‌های دکتر مهدی حسن زاده، متخصص روان پزشکی و فلوشیپ پیشگیری از خودکشی، استفاده کرده ایم.

اگر در فکر خودکشی هستید بدانید که...

ریشه‌های خودکشی چیست؟

دلایل خودکشی در مشرق زمین با مغرب زمین به کلی متفاوت است. به طور مثال، در مشرق زمین و در ایران اولین اختلالی ک هباعث خودکشی می‌شود، اختلال سازشی است. یعنی اتفاقی در زندگی فرد می‌افتد و او چند ماهی استرس دارد و به دلیل فشار این استرس اقدام به خودکشی می‌کند. در صورتی که در مغرب زمین علت اصلی خودکشی افسردگی است که به نوعی بیماری جدی تری است.

آمار خودکشی در زنان متاهل بیشتر از زنان مجرد است

زنان متاهل بیشتر از زنان مجرد خودکشی می‌کنند و بیشتر آن‌ها به دلیل مشکلاتی که در زندگی خانوادگی شان و نارضایتی‌ای که از زندگی مشترک دارند و سختی روند طلاق به دلایل مادی، فرهنگی و اجتماعی بیشتر از زنان مجرد دست به خودکشی می‌زنند.

آمار خودکشی در مردان مجرد بیشتر از مردان متاهل است

خودکشی در مردان مجرد که کار ندارند بیشتر دیده می‌شود، اما فراموش نکنیم خودکشی تنها به یک دلیل انجام نمی‌شود و همیشه چندعاملی است و دلایل زیادی فرد را به سمت اقدام به این کار می‌برد، اما اتفاقی مثل شکست مالی، عاطفی، تحصیلی، فقدان و… در نهایت باعث می‌شود فرد این کار را انجام بدهد و اشتباه است که ما فقط اتفاق آخر را ببینیم.

از افسردگی تا خودکشی

نتایج تحقیقات متعدد ثابت کرده که افسردگی ژن دارد و ژن آن مستقل از افسردگی است. ارنست همینگوی مثل پدرش خودکشی کرد یا بچه‌های شاه که ۲ نفرشان خودکشی کردند. این قضیه مثل این می‌ماند که شما ژن دیابت را دارید و کم تحرک و چاق هم هستید شما در خطر ۲ برابری نسبت به دیگران در این مورد قرار دارید، اما درصد دقیقی در این باره نیست که ژن مهم‌تر است یا الگوبرداری!

خبر خودکشی را انتشار ندهید

فراموش نکنیم که خودکشی مسری است. به همین دلیل مهم است که چطور خبر خودکشی را منتشر کنیم تا دیگران تحریک به انجام آن نشوند و آن را به عنوان راه حلی برای بیرون رفتن از مشکلات نبینند.

تهدید به خودکشی را جدی بگیریم

وقتی شنیدیم کسی از خودکشی حرف می‌زند، نباید با این لحن که «برو بابا، شوخی نکن، تو عرضه این کار را نداری» و الفاظ مشابه، با او حرف بزنیم! وقتی کسی این حرف را می‌زند حتما به فکر فرو برویم و نزد مشاور برویم و موضوع را با او درمیان بگذاریم که فرزند من یا خانم من یا همسر من تهدید به خودکشی کرده و من چه باید بکنم؟! او در مراحل بعدی خود فرد را هم باید نزد مشاور برد.

اگر در فکر خودکشی هستید بدانید که...

خودکشی یک راه حل نیست و برای هر مشکلی راه حلی وجود دارد و این یک شعار نیست، اما متاسفانه، چون فردی که در فکر خودکشی است دچار دید تونلی می‌شود و نمی‌تواند این راه‌ها را ببیند، اما دید تونلی چیست؟ وقتی که بچه بودیم از توی یک لوله بیرون را نگاه می‌کردیم. دایره دیدمان خیلی کم و اطرافش تاریک بود. این دید را تونلی می‌گویند. اگر من این لوله را کنار بگذارم می‌بینم چقدر این دید وسیع است. افسردگی دید را تنگ و تاریک و فرد را نزدیک بین روانی می‌کند. به همین دلیل به افرادی که دچار این حالت می‌شوند می‌گویند به روان پزشک مراجعه کنند نه برای نصیحت شدن که برای کنار زدن این لوله!

اگر در فکر خودکشی هستید بدانید که…

دکتر سیدحسن علم الهدایی: خودکشی، نوعی اختلال و آسیب چندبعدی رفتاری است که عوامل متعددی از جمله عوامل روانی- عاطفی مانند افسردگی، ناامیدی، بیکاری، اعتیاد، فقر، مشکل‌های اقتصادی، احساس گناه و حتی در برخی از جوامع مانند جوامع غربی، مشکل‌های سیاسی هم در بروز آن دخیل هستند. درواقع، رسیدن به بن بست فکری، روانی و انگیزشی انسان باعث ایجاد فکر خودکشی در او می‌شود و این مساله به قطع امید وی از آینده بر می‌گردد.

روان شناسان معتقدند خودکشی با ضعف اعتماد به نفس و احساس پوچی در انسان مرتبط است. در این میان، امیان و اعقتاد به پروردگار می‌تواند در پیشگیری از خودکشی بسیار موثر باشد. این ایمان و اعتقاد، روح کمال و موثر بودن را در انسان می‌دمد و باعث می‌شود به این نتیجه برسد که برترین مخلوق آفرینش است که می‌تواند به بالاترین مقام‌ها برسد؛ تا جایی که در مقام جانشینی خدا در زمین باشد. در این صورت، فکر از بین بردن نفس هم کمتر به ذهن چنین انسانی خطور می‌کند.

توکل به خداوند یعنی اعتماد و تکیه کردن به قادر مطلقی که همه اختیارات و امکانات در ید قدرت اوست و مهربان‌ترین مهربان‌ها نسبت به انسان هاست. به تعبیر قرآن کریم، هر کجا که باشیم، او با ماست و هرگاه که اراده کنیم، می‌توانیم او را بخوانیم و بدون هیچ تشریفات و تکلفی با خدای خود رابطه برقرار کنیم.

باز هم به تعبیر قرآن، با یاد خدا دل‌ها آرام می‌گیرد. ناامیدی، یاس و احساس پوچی در آموزه‌های دینی ما به شدت مورد نکوهش قرار گرفته اند و امیدواری به رحمت خداوندی، در حالی بزرگ‌ترین عبادت است که ناامیدی از رحمت الهی در شمار شرک و کفر محسوب می‌شود.

به اعتقاد یک مومن راستین، زندگی و خلقت دارای معنا و مفهوم است. خوبی و بدی، زشتی و زیبایی، شکست و موفقیت در زندگی از نظر انسان باایمان دارای معنا و مفهوم است که ما انسان‌ها باید این معانی را بفهمیم و بتوانیم آن‌ها را تحلیل کنیم.

واقعیت این است که انسان، بیهوده آفریده نشده است. انسان، دارای ظرفیت‌ها و قابلیت‌های بالای علمی، فکری، تلاش و صبر است که با ارتقای این ظرفیت‌ها می‌تواند به بالاترین قله‌های کمال و خوش بینی برسد. با این حساب، با نگاه به رویکرد خداشناسانه، رسیدن به بن بست برای انسان باایمان بی معناست و خودکشی هم به عنوان شوم‌ترین اقدام‌ها جایی در زندگی چنین انسانی ندارد.

اگر در فکر خودکشی هستید بدانید که...

در اسلام و سایر ادیان توحیدی، دعاکردن با هر زبان و حالی به عنوان یک اکسیر مشکل گشا، توصیه شده است. بسیاری از جامعه شناسان و روان شناسان اجتماعی هم بر وجود احساس خوش بینی و معنی داری در زندگی برای پیشگیری از رسیدن به بن ست، تاکید زیادی دارند.

برخی از روانکاوان با تاکید بر معنادرمانی و معنا داشتن تمام پدیده‌ها و حوادث تلخ و شیرین زندگی، این مطلب را دنبال می‌کنند. امیدواری هم مانند خوش بینی، نقش شگفت انگیز و تعیین ننده‌ای در زندگی ایفا می‌کند. اگر انسان به قول رایک فروم در کتاب انقلاب امید، امید خود را در زندگی از دست بدهد، به دروازه‌های جهنم قدم گذاشته است.

در ادبیات خودمان هم مولانا می‌گوید: «کوی نومیدی مرو، امیدهاست/ سوی تاریکی مرو خورشیدهاست». به عبارت ساده تر، انگیزش، نگاه و تفکر مثبت در زندگی داشتن، می‌تواند انسان را به نتایج مثبتی برساند و او را از ناامیدی و عواقب ناشی از آن مانند خودکشی، دور کند. یک ضرب المثل انگلیسی هم در این زمینه می‌گوید کسی که فکر مثبتی دارد، به نتایج مثبتی هم می‌رسد.

شرکت در فعالیت‌های اجتماعی و خیرخواهانه، فرایض دینی دسته جمعی، مسئولیت پذیری و احترام به دیگران و… باعث پیشگیری از ابتلا به افسردگی، انزوا و عواملی این چنین موثر برخودکشی می‌شود. در این میان، تقویت هوش عاطفی افراد هم برای شناخت جنبه‌های عاطفی و روانی توصیه شده است.