آرامگاه شاهچراغ؛ تلفیقی از هنر و مذهب


برترین‌ها: شهر شیراز به عنوان یکی از زیباترین شهر‌های ایران دارای جاذبه‌های گردشگری بسیاری است که آن را به یکی از اولین مقاصد توریستی در سطح کشور تبدیل کرده است. اماکن فرهنگی، تاریخی و مذهبی موجود در این شهر از تنوع بالایی برخوردار هستند و در پس هر کدام از آن‌ها تاریخ و روایاتی قرار گرفته است.

در کنار این موضوع نمی‌توان از حال و هوای بی‌نظیر و آرامش‌بخش این شهر گذشت و تجربه گشت و گذار در آن را در میان یکی از لذت‌بخش‌ترین خاطرات جای نداد. در این مطلب همراه ما باشید تا به سراغ آرامگاه شاهچراغ شیراز برویم و این مکان زیبا و مشهور را بیشتر بشناسیم.

آرامگاه شاهچراغ، تلفیقی از هنر و مذهب!

درباره آرامگاه شاهچراغ

شاهچراغ یا چلچراغ، آرامگاه احمد بن موسی کاظم، پسر ارشد امام موسی کاظم و همین‌طور برادر امام رضا است که در شهر شیراز واقع شده است. او برای پیوستن به برادر خود به سمت خراسان سفر کرد و در نهایت نیز توسط مأمون خلیفه عباسی در شهر شیراز به شهادت رسید و در همین خاک نیز دفن شد.

این آرامگاه که در قرن ۱۲ ساخته شده به دوران اتابکان فارس باز می‌گردد. مسجد شاهچراغ در ابتدا به عنوان یک مسجد و محلی برای یادبود کاربرد داشته و بعد از گذشت زمانی تبدیل به یکی از مراکز گردهمایی بزرگ در شهر شیراز شد و در میان اصلی‌ترین جاذبه‌های گردشگری این شهر جای گرفت، به همین دلیل هم هست که امروزه آرامگاه شاهچراغ به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مراکز زیارتی در شهر شیراز شناخته می‌شود.

این بنا در میان مردم به حدی محبوب است که در طی سالیان دراز، بار‌ها مورد تعمیر و توسعه قرار گرفته و به صورت باشکوه‌تری طراحی شده است. در طرحی که برای توسعه این آرامگاه شکل گرفت اماکن بسیاری همچون قسمت‌هایی از بازار تخریب شدند و در نتیجه صحن این حرم گسترش بسیاری پیدا کرد.

آرامگاه شاهچراغ، تلفیقی از هنر و مذهب!

زیبایی‌های حرم شاهچراغ آن را به یکی از اصلی‌ترین جاذبه‌های گردشگری در شهر شیراز تبدیل کرده است. درون این حرم، آینه‌کاری‌های بسیار ظریفی به کار رفته که در کنار انواع حکاکی‌هایی به خط‌های فارسی و عربی که با نهایت ظرافت طراحی شده‌اند ترکیب خارق‌العاده‌ای را شکل داده است.

بنای حرم شاهچراغ به طور کلی از ایوانی در جلو و حرمی در پشت ایوان تشکیل می‌شود که در چهار طرف آن نیز چهار شاه‌نشین قرار گرفته است، علاوه بر این مسجدی نیز در سمت غربی حرم بنا به چشم می‌خورد.

نکته جالب توجه در این آرامگاه وجود موزه آستان مقدس است. این موزه در سال ۱۳۴۴ تأسیس شد و در آن آثاری همچون نسخ خطی، اسناد و مدارک قدیمی نگهداری می‌شوند. این مجموعه دارای چیزی حدود ۶۰۰ قطعه سفال است که ارزش تاریخی بسیار بالایی دارند.

علاوه بر این سکه‌هایی از دوران اشکانیان و ساسانیان نیز در این موزه به چشم می‌خورد. ناگفته نماند که با بازدید از موزه آستان مقدس می‌توانید با سلاح جنگی و شمشیر‌هایی که به دوران شاه‌عباس صفوی و همین‌طور سلسله قاجار باز می‌گردند نیز روبه‌رو شوید و از آن‌ها بازدید نمایید.

آرامگاه شاهچراغ، تلفیقی از هنر و مذهب!

معماری آرامگاه شاهچراغ

یکی از جذابیت‌های اصلی در آرامگاه شاهچراغ، معماری منحصربه‌فرد و بی‌نظیر آن است. ایوان‌های این آرامگاه در بخش شرقی حرم قرار دارند و ساخت آن‌ها نیز مربوط به زمان علاءالدوله قاجار می‌شود. در دو طرف این ایوان‌ها ۱۲ حجره به صورت دو طبقه قرار دارد و یک دهنه بزرگ نیز در وسط آن به چشم می‌خورد.

نقطه جذابی که در طراحی ایوان‌ها به چشم می‌خورد سقف آنهاست. طراحان این سقف‌ها هنرمندانی ایرانی بودند که در چهار طرف آن بر ستون‌ها نام‌های خداوند را نیز طراحی کرده‌اند. به علاوه آنکه در قسمت پایین ستون‌ها از سنگ مرمری استفاده شده که به صورت یکپارچه بوده و با طرح‌هایی اسلیمی حجاری شده است.

ضریح مطهر این حرم تماماً از نقره ساخته شده و در بالای آن نیز می‌توان شاهد قرارگیری برگ‌هایی از طلا بود. اگر بخواهیم در رابطه با ابعاد این ضریح بگوییم می‌توانیم اشاره کنیم که طول آن ۳.۵۸ متر، عرض آن ۲.۲۶ متر و همین‌طور ارتفاعش نیز ۲.۹۲ متر در نظر گرفته شده است. در داخل ضریح و بر روی مرقد صندوقی زیبا از خاتم قرار دارد و ستون‌های بدنه داخلی و همین‌طور سقف ضریح نیز از خاتم و چوب بوده و به شکل بسیار زیبایی طراحی و تزئین شده است.

آرامگاه شاهچراغ، تلفیقی از هنر و مذهب!

صحن مطهر حرم شاهچراغ امروزه دارای شش در ورودی است. به طور کلی می‌توان گفت که دو سردر بزرگ در قسمت غربی این حرم قرار دارد و یک سردر نیز در بخش شرقی آن دیده می‌شود. سردر شمالی این حرم از طریق چهار طرف بازار شاهچراغ و همین‌طور خیابان احمدی در ارتباط است و سردر جنوبی آن نیز به دارالشفا حرم مطهر و همین‌طور کوچه بین‌الحرمین مرتبط می‌شود.

اگر بخواهیم معماری آرامگاه شاهچراغ را بررسی کنیم باید حتماً به گنبد این مسجد نیز به طور مفصل بپردازیم. اولین گنبد بقعه مطهر شاهچراغ در سال ۶۲۳ هجری قمری و به دستور امیر مقرب‌الدین مسعود بن بدر‌الدین وزیر اتابک ساخته شد و در سال ۷۴۵ و در دوران آل مظفر تعمیراتی اساسی بر روی آن اعمال شد.

با این حال با زلزله شدیدی که در سال ۱۲۳۹ هجری قمری در شیراز رخ داد این بنا دچار آسیب‌ها و ویرانی‌هایی شد که شامل گنبد آن نیز می‌گشت، به همین دلیل نیز بعد‌ها به دستور حسینعلی میرزا قاجار که حاکم فارس در آن دوران بود، حرم مطهر مجدداً به دست تعمیر افتاد و گنبد جدیدی برای آن طراحی و بنا شد.

در نهایت نیز در زمان فتحعلی شاه قاجار این گنبد مجدداً مورد تعمیر قرار گرفت و بر ساقه داخلی آن سوره فتح با آینه‌کاری اضافه شد. تمامی این تغییرات موجب شد که امروزه گنبد حرم شاهچراغ شیراز به عنوان یکی از زیباترین و شکیل‌ترین گنبد‌های موجود در سراسر دنیا شناخته شود.

آرامگاه شاهچراغ، تلفیقی از هنر و مذهب!

علاوه بر این‌ها باید معماری زیبای گلدسته‌های حرم شاهچراغ را نیز موردبررسی قرار داد. به طور کلی این آرامگاه دارای دو گلدسته در قسمت‌های شمال و جنوب ایوان است که ساختار آن‌ها از بتن آرمه بوده و به صورت قرینه طراحی شده‌اند. کاشی‌کاری‌های این دو گلدسته با کمک رنگ‌های طبیعی صورت گرفته و تمام آن کار هنر دست هنرمندان ایرانی است.

قطعاً شما نیز با بازدید از این جاذبه گردشگری در شهر شیراز علاوه بر زیارت و عبادت از زیبایی‌های معماری و تزئینات آن لذت خواهید برد. پیشنهاد می‌کنیم که برای اقامت در این منطقه از هتل‌های مختلفی که در اطراف آن ساخته شده‌اند استفاده کرده و اقامت خوب و خاطره‌انگیزی را برای خود به یادگار بگذارید.

آرامگاه حاج علی در بمبئی ، مسجدی مشهور و به رنگ سفید


روایت شورعشق یک صوفی را در آرامگاه حاج علی در بمبئی به چشم ببینید! مقبره ی حاج علی در یک جزیره ی دورافتاده و در نزدیکی ساحل وُویلی و در قسمت جنوبی شهر بمبئی قرار گرفته است. این بنا یک نمونه ی عالی از معماری به سبک اسلامی و هندی است.

در این مطلب می خواهیم همه چیز را درباره ی بنای این ساختمان، تاریخچه ی آرامگاه حاج علی، بهترین زمان برای بازدید از آن و راه های دسترسی به آن را برای شما مورد بررسی قرار دهیم.

وقتی از پیشینه ی یک بنای تاریخی باخبریم، دیدن آن برای اولین بار حس و حال دیگری دارد. از آن جایی که آرامگاه حاج علی در بمبئی (Haji Ali Dargah) هم داستان شنیدنی دارد، بازدید از آن می تواند برای شما خیلی جالب و شنیدنی باشد. در ادامه با ما در الی گشت همراه باشید تا به اتفاق یکدیگر، همه چیز را درباره ی این جاذبه ی دیدنی مورد بررسی قرار دهیم.

زائرین و دوستدارن آرامگاه حاج علی بمبئی

همه چیز درباره ی تاریخچه ی آرامگاه حاج علی در بمبئی

این بنا در سال ۱۴۳۱ میلادی برای یادبود یک تاجر بسیار ثروتمند و مسلمان به نام سید حاجی علی شاه بخارائی ساخته شد. این فرد در زمانی که به سفر مکه مشرف شد، تصمیم به این گرفت که تمامی مال و منال دنیا را رها کند و هر چه دارد را در راه خیر صرف نماید. او برای این کار سفرش را از بخارا آغاز کرد و در اواسط قرن ۱۵ میلادی در بمبئی مستقر شد.

افسانه ها و روایت هایی که درباره ی زندگی او منتشر شده اینگونه می گویند که این مرد با یک زن بسیار فقیر و در حالی که این زن در حال گریه بوده ملاقات می کند. وقتی از این زن مشکلش را جویا می شود، او می گوید که روغنی که در ظرف او بوده ریخته و حاج علی هم روغن آن زن را از زمین جمع کرده و باعث خوشحالی او می شود. بعد از آن روز حاج علی به صورت مستمر خواب هایی می دید که محتوای آن ها عمدتا بر این بوده که او در آن روز به زمین آسیب رسانده است. او بعد از این زمان سفر خود را آغاز کرد و به همراه برادرانش به جایی رسید که امروزه مقبره اش در آن قرار گرفته است.

ساختمان آرامگاه حاج علی بمبئی

او تصمیم گرفته بود تا باقی عمر خود را در بمبئی بماند و دین اسلام را در این منطقه ترویج دهد. وی تا به آخرین روز زندگیش در این مکان ماند و با مریدانش در این محل دیدار می کرد. چند سال پس از مرگ او کسانی که به او وفادار بودند، در این مکان مقبره ای را ساختند تا یاد او برای همیشه برای کسانی که طرفدارش هستند برای همیشه باقی بماند.

امروزه بدون توجه به این که چه کسی چه دین و آیینی دارد، در روزهای پنج شنبه و جمعه تعداد زیادی از زائرین و کسانی که علاقه مند به بازدید از این مجموعه هستند به دیدن آرامگاه حاج علی بمبئی می روند. گاهی اوقات پیش می آید که نوازندگان صوفی به این مکان می آیند و سرودهای مذهبی سر می دهند. آرامگاه حاج علی با داشتن ۴۰ هزار زائر در طول سال به طور متوسط یکی از پر بازدیدترین جاذبه های مذهبی هند محسوب می شود. برای این که از برنامه های این جاذبه هندی باخبر باشید می توانید به وب سایت آن سر بزنید.

سردر آرامگاه حاج علی در بمبئی

ویژگی های معماری بنای آرامگاه حاج علی در بمبئی

آرامگاه و یا بنای آرامگاه حاج علی در بمبئی یک مسجد و مقبره ی زیبا است که اهمیت بسیار زیادی برای مسلمانان بمبئی و حتی دیگر فارق از دین برای همه ی مردم هند دارد. این آرامگاه به صوت کلی دارای ۴ مقبره ی مجزا از یکدیگر است که همگی در این محوطه قرار گرفته اند. مسجدی که در این جا قرار گفته در قسمت شمالی قرار دارد و اندازه ی آن به حدی است که به طور متوسط در آن ۲۵ نمازگزار جای می گیرند.

در دیگر قسمت های ساختمان مسجد و در طبقه ی بالای آن، یک استراحتگاه قرار گرفته که در آن ۱۰ اتاق در کنار یکدیگر قرار گرفته است که معمولا مسافرین راه دور و کسانی که برای زیارت این مقبره آمده اند اما جایی ندارند، اقامت می کنند.

آرامگاه حاج علی در بمبئی

در قسمت ورودی آرامگاه حاج علی بمبئی دری وجود دارد که شبیه به ورودی مساجد است و در آن ۳ مناره ی کوچک قرار گرفته است. از جمله جاذبه های این بنا این است که در کنار این آرامگاه و از هر ۴ طرف آن، آب دریا آن را فرا گرفته است. ویژگی منحصر به فرد در معاری ساختمان این آرامگاه این است که دروازه ی بزرگ آن و حیاطش به وسیله ی سنگ های مرمر تزئین شده است و همین آن را تبدیل به یکی از نمونه های موفق تلفیقی از معماری اسلامی و هندی کرده است.

درون آرامگاه برای حفظ شئونات اسلامی و برای راحتی زوار، قسمت خانم ها و آقایان جدا شده است. در مقبره ی اصلی که متعلق به حاج علی است، توسط پارچه های ابریشمی به رنگ های قرمز و سبز و همچنین ورق نفیس و گران قیمتی از نقره پوشیده شده است. آیینه کاری های فضای داخلی این بنا از شیشه هایی به رنگ آبی، سبز و زرد و با الهام از سبک عربی با هم دیگر ترکیب شده و یکی از اسامی خداوند را نشان می دهد.

در این ساختمان علاوه بر مسجد و مقبره ها، قوال خانه، مناره، ۲ حیاط مجزا و ۲ آسایشگاه نیز قرار دارد. راه پیاده روی این آرامگاه ۳ متر است و از ابتدای درگاه تا ساحل ورلی که در اطراف آن قرار گرفته تنها ۱ کیلومتر راه است.

به صورت کلی، بنای اولیه ی این آرامگاه در فاصله ی ۵۰۰ متری از ساحل ساخته شده است. یکی از عواملی که بر روی دسترسی به این بارگاه بسیار تاثیر گذار است، مسئله ی جزر و مد است. گاهی اوقات پیش می آید که بر اثر بالا آمدن آب دریا راه های دسترسی به آرامگاه حاج علی بمبئی از سمت دراگا کاملا محدود شود و یا از دسترس خارج شود. زمان هایی که دسترسی به این جزیره قطع می شود این گونه به نظر می رسد که این مسجد در یک جزیره ی کوچک و کاملا مجزا از همه جا قرار گرفته است.

با حجم بالایی از بازدید که از این بنا مخصوصا در آخر هفته ها صورت می گیرد، این مکان معمولا دچار فرسایش بسیاری بالایی می شود. اولین بازسازی گسترده ای که در این مکان انجام شد بین سال هایی ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۴ میلادی بود. البته در سال ۲۰۰۸ میلادی نیز یک بازسازی بزرگ دیگر بر روی آرامگاه حاج علی بمبئی انجام شد.

شبستان مسجد حاج علی

در این مرحله سنگ های سفیدی که هم اکنون بر روی این بنا هستند را از جایی که سنگ های تاج محل را از آن برداشته بودند، آوردند. سری دوم بازسازی های این بنا، ۲ سال طول کشید و در ۲ فاز انجام شد. در فاز اول، مناره ها و مسجد را مورد بازسازی قرار دادند و در فاز دوم هم ساختمان آسایشگاه را درست کردند.

بهترین زمان برای بازدید از آرامگاه حاج علی در بمبئی چه وقتی است؟

بهترین زمان برای سفر به بمبئی و بازدید از جاذبه های مختلف آن بهترین زمان از لحاظ فصلی و دیدن این جاذبه فصل بهار و روزهای منتهی به فصل پاییز و زمستان است. اگر در بمبئی هستید و با شلوغی مشکلی ندارید، بهترین زمان برای بازدید از این آرامگاه بزرگ روزهای پنج شنبه و جمعه است و اگر هم که دوست دارید در آرامش و بدون هیاهو از این بنا دیدن کنید، دیگر روزهای هفته از صبح و تا بعد از اذان مغرب به این مجموعه بروید.

آرامگاه حاج علی بمبئی در شب

نکاتی درباره ی آرامگاه حاج علی بمبئی

  • جزیره ای که این بارگاه در آن قرار گرفته، توسط یک جاده ی بسیار باریک به شهری به نام ماهالاکشمی وصل می شود.
  • به این نکته توجه داشته باشید که جاده ای که به این درگاه می رسد؛ نرده ی محافظ ندارد.
  • می توانید از دکه ها و مغازه های کوچک اطراف این محل، هم سوغاتی بخرید و هم غذاهای خیابانی مختلفی را خریداری نمایید. در اطراف آرامگاه حاج علی بمبئی چند مرکز خرید وی ک خیابان مخصوص خرید وجود داد.

راه های دسترسی به آرامگاه حاج علی بمبئی

برای رفتن به این آرامگاه باید ابتدا به شهر بمبئی بروید و سپس اگر بخواهید که با ماشین بروید از مسیر ساحلی دریای ورلی (Worli Sea) بین ۵۵ تا ۱ ساعت و ۲ دقیقه ی بعد به ورودی این آرامگاه برسید. برای این که با قطار ساعت ۱۸ به آرامگاه بروید بین ۲۴ تا ۲۷ دقیقه در راه خواهید بود و بخشی از مسیر را هم باید پیاده بپیمایید.

این که بخواهید پیاده بروید با این که سخت و غیر ممکن به نظر می رسد اما با استفاده از جاده ی تولسی (Tulsi) بین ۳ ساعت ۸ دقیقه الی ۱۱ دقیقه مسافت ۱۵٫۵ کیلومتری را طی خواهید کرد.

  • آدرس: Dargah Rd, Haji Ali, Mumbai, Maharashtra, India

آرامگاه حاج علی بمبئی

در بمبئی از این جاذبه ها هم دیدن کنید

در بمبئی جاذبه های گردشگری بسیار زیادی وجود دارد که پیشنهاد می کنیم از آن ها دیدن کنید. در ادامه برخی از این جاذبه ها را به صورت مختصر برای شما معرفی می کنیم. البته می توانید جاذبه های بیشتر را در مطلب معروف ترین جاذبه های گردشگری بمبئی مطالعه بفرمایید.

کالاگودا، مرکز فرهنگی مردم بمبئی

یکی از جاهایی که پیشنهاد می کنیم در کنار آرامگاه حاج علی بمبئی از آن بازدید کنید، مرکز هنری کالاگودا (Kala Ghoda) است. کالاگودا یک ساختمان هلالی شکل است که امروزه محل برگزاری موزه های فصلی و نمایشگاه های مختلف است. در محوطه ی کالاگودا که به معنای اسب سیاه رنگ است، غرفه های فرهنگی مختلفی برپا شده است.

  • آدرس: dor house 1st floor, Ador, 6, K Dubash Marg, Kala Ghoda, Fort, Mumbai, Maharashtra 400001, India

مرکز کالاگودا

بمبئی واقعی را در رختشوی خانه ی دوبی گات ببینید

در هر کجای دنیا رختشوی خانه مکانی نیست که جزء جاذبه ها باشد اما در بمبئی رختشوی خانه ی دوبی گات (Mahalaxmi Dhobi Ghat) از این قائده مستثنی است. دوبی گات در یک فضای بسیار بزرگ و روباز قرار گرفته است و تصویری از بمبئی واقعی را برای همه به نمایش می گذارد. بسیاری از مردم از اقصی نقاط بمبئی لباس های خود را برای شست و شو می آورند و در کنار یکدیگر آن ها را می شورند. البته بسیاری از این افراد شغلشان این است و لباس مشتری های خود را می شورند.

  • آدرس: ۱, Anandilal P Marg, Dhobi Ghat, Shanti Nagar, Lower Parel, Mumbai, Maharashtra 400011, India

دروازه ی هند، معروف ترین جاذبه ی بمبئی

معروف ترین جاذبه ی بمبئی با اختلاف، دروازه ی هند است. این سازه در سال ۱۹۲۴ میلادی به دست ملکه ماری و شاه جرج پنجم ساخته شده است. شکل ساخت این دروازه به گونه ای است که مسافرانی که به سمت آن می آیند نخستین چیزی که می بینند، این دروازه است.

  • آدرس: Apollo Bandar, Colaba Mumbai

دروازه هتد

ایستگاه راه آهنی به سبک گوتیک به نام چاتراپاتی شیواجی

یکی از زیباترین جاذبه هایی که در بمبئی وجود دارد، ایستگاه راه آهن چاتراپاتی شیواجی (CHHATRAPATI SHIVAJI TERMINUS) است که در دوران امپراتوری بریتانیا و در سال ۱۸۸۷ میلادی ساخته شده است. سبک معماری این محوطه بین معماری سنتی هندی ها و گوتیک است.

  • آدرس: Chhatrapati Shivaji Terminus Area, Fort Mumbai

الفانتا، غار شگفت انگیز هندی ها

یکی از جاذبه های دیدنی بمبئی، غار شگفت انگیزی به نام الفانتا (Elephanta Caves) است که در آن مجسمه ها و شمایلی مرتبط به اعتقادات هندی ها و اساطیر این کشور می شود. نقوش این غارها در قرن ۵ میلادی به وجود آمده اند. الفنتا تا سالیان سال به حال خود رها شده بود تا این که در سال ۱۹۷۰ میلادی مجددا مورد توجه قرار گرفت.

  • آدرس: Gharapuri, Maharashtra 400094, India

ایستگاه راه آهن چاتراپاتی شیواجی

همه چیز را درباره ی آرامگاه حاج علی بمبئی برای شما گفتیم. این که توسط چه کسی به وجود آمد و چه ویژگی های معماری دارد. بهترین زمان برای سفر به آن و همچنین راه های دسترسی به آن و در کنارش، بعضی از جاذبه های دیدنی بمبئی را هم در کنار آن برایتان معرفی کردیم. اگر تا به حال از این آرامگاه زیبا دیدن کرده اید، تجربه ی خود را با ما به اشتراک بگذارید.

برای سفر به بمبئی، یکی از بهترین راه ها برای شما این است که با خرید تور بمبئی الی گشت بهترین سفر زندگیتان را برای خود رقم بزنید.